سلام به همه همکاران و عاشقان دنیای چابک (Agile)!
اگر به دنبال این هستید که دانش خود را در زمینه مالکیت محصول (Product Ownership) اثبات کنید و یک مدرک بینالمللی معتبر بگیرید، احتمالاً نام PSPO از موسسه Scrum.org به گوشتان خورده است. اما شاید سوالات زیادی داشته باشید: از کجا شروع کنم؟ چطور در ایران با وجود تحریمها آزمون بدهم؟ فرق سطوح آن چیست؟
در پست قبلی توضیحات مفصل از سطوح مختلف آزمون PSPO و CSPO داده شددر این مقاله، قرار است نقشه راه کامل و بدون سانسور شرکت در این آزمونها را با هم مرور کنیم.
موسسه Scrum.org سه سطح مدرک برای POها دارد. بیایید ببینیم هر کدام چه داستانی دارند:
برای چه کسی؟ کسانی که میخواهند دانش پایه خود را از اسکرام و نقش PO اثبات کنند.
نوع سوالات: تستی (چند گزینهای، چند پاسخی، صحیح/غلط).
تعداد سوالات: ۸۰ سوال.
زمان: ۶۰ دقیقه.
نمره قبولی: ۸۵٪ (باید حداقل ۶۸ سوال درست بزنید).
هزینه: ۲۰۰ دلار.
سختی: متوسط. بیشتر روی مفاهیم پایه “Scrum Guide” تمرکز دارد.
برای چه کسی؟ مالکان محصول با تجربه که میخواهند از تئوری خارج شده و در موقعیتهای پیچیده تصمیمگیری کنند.
نوع سوالات: تستی سناریو محور (بسیار طولانی و تحلیلی).
تعداد سوالات: ۴۰ سوال.
زمان: ۶۰ دقیقه (زمان برای خواندن سناریوها کم است!).
نمره قبولی: ۸۵٪.
هزینه: ۲۵۰ دلار.
سختی: سخت. اینجا حفظ کردن Scrum Guide کمکی نمیکند؛ باید ذهنیت (Mindset) درست داشته باشید.
برای چه کسی؟ کسانی که میخواهند مربی یا منتور شوند.
نوع سوالات: ترکیبی از تستی و تشریحی (Essay). باید تایپ کنید و استدلال بیاورید.
تعداد سوالات: حدود ۳۵ سوال (معمولاً ۱۵ تستی + ۲۰ تشریحی).
زمان: ۱۵۰ دقیقه (۲.۵ ساعت).
نمره قبولی: ۸۵٪.
هزینه: ۵۰۰ دلار.
سختی: بسیار سخت (Nightmare!). تصحیح توسط انسان انجام میشود، نه کامپیوتر.
برای قبولی، فقط خواندن Scrum Guide کافی نیست (مخصوصاً برای سطح ۲ و ۳). این لیست طلایی منابع است:
The Scrum Guide (2020): باید آن را “بجوید”. هر کلمه مهم است.
The EBM Guide (Evidence-Based Management): برای PSPO II و III حیاتی است. درک KVAs (حوزههای ارزش) کلید قبولی است.
The Nexus Guide: برای درک مقیاسدهی (Scaling) اسکرام.
Professional Scrum Product Owner نوشته Don McGreal و Ralph Jocham.
Product Mastery نوشته Geoff Watts (برای درک نرمتر و انسانی نقش PO).
در سایت Scrum.org بخشی به نام Product Owner Learning Path وجود دارد. مقالات و ویدیوهای پیشنهادی آنجا عالی هستند.
این قسمت مهمترین بخش برای ماست. به دلیل تحریمها و مشکلات پرداخت، باید هوشمندانه عمل کنیم.
شما نمیتوانید مستقیم با کارت بانکی ایران پرداخت کنید.
راهحل: از سایتهای واسط ایرانی که خدمات پرداخت ارزی (مثل خرید با مسترکارت/ویزا یا پیپل) انجام میدهند استفاده کنید. شما لینک خرید ووچر را به آنها میدهید و آنها برایتان یک کد (Password) میخرند.
نکته: ووچر تاریخ انقضا ندارد. میتوانید بخرید و ۶ ماه بعد استفاده کنید.
سایت Scrum.org روی IP ایران حساس است (هرچند نه به شدت برخی سایتهای دیگر، اما ریسک نکنید).
راهحل: استفاده از VPS (سرور مجازی).
چرا VPN نه؟ چون VPN ممکن است وسط آزمون قطع شود یا IP بپرد. اگر IP شما وسط آزمون تغییر کند، ممکن است آزمون باطل شود.
پیشنهاد: یک VPS ویندوزی از یک کشور اروپایی (آلمان، هلند، فرانسه) یا کانادا تهیه کنید. از طریق Remote Desktop وصل شوید و با خیال راحت آزمون دهید.
کامپیوتر/لپتاپ: با اینترنت پایدار.
بدون وبکم/میکروفون: خبر خوب! آزمونهای Scrum.org (برخلاف PMI) ناظر زنده (Proctor) ندارند. یعنی کسی شما را از طریق وبکم نگاه نمیکند.
Google Translate: افزونه ترنسلیت را روی مرورگر VPS نصب کنید. اگر زبان انگلیسیتان عالی نیست، میتوانید روی کلمات سخت کلیک کنید (اما کل متن را ترجمه نکنید چون گیج میشوید).
وقتی آماده شدید و ووچر را خریدید، مراحل زیر را طی کنید:
به VPS خود متصل شوید.
مرورگر (Chrome/Edge) را باز کنید.
وارد سایت Scrum.org شوید و Login کنید (اگر اکانت ندارید بسازید. ترجیحاً آدرس و کشور را در پروفایل، همان کشورِ VPS بزنید یا یک آدرس فیک معتبر انتخاب کنید).
به صفحه آزمون مربوطه (مثلاً PSPO I) بروید و دکمه Start Assessment را بزنید.
کد ووچر (Password) را که خریدهاید وارد کنید.
آزمون شروع میشود!
مدیریت زمان: برای PSPO I حدود ۴۵ ثانیه برای هر سوال وقت دارید. برای PSPO II حدود ۱.۵ دقیقه. روی سوالات سخت گیر نکنید. آنها را Mark for Review (نشاندار) کنید و رد شوید.
سوالات چند گزینهای: دقت کنید! اگر سوال میگوید “Select two best answers”، حتماً دو تا انتخاب کنید. سیستم اجازه میدهد کمتر انتخاب کنید ولی نمره نمیگیرید.
نحوه ارزیابی: بلافاصله پس از پایان آزمون، نتیجه را میبینید. نمره، درصد تفکیک شده بر اساس سرفصلها و در صورت قبولی، مدرک PDF و بج دیجیتال (Badge) همان لحظه صادر میشود.
بدون تست زدن به جنگ نروید!
آزمونهای Open (رایگان):
در سایت Scrum.org آزمونهای Scrum Open، Product Owner Open، Agile Measurement Open (برای EBM) و Nexus Open را بارها بزنید.
هدف: باید بتوانید پشت سر هم ۳ بار نمره ۱۰۰٪ بگیرید (نه ۸۵٪).
شبیهسازهای آزمون (غیر رسمی):
سایتهایی مثل Mlapshin.com (برای سطح ۱ خوب است).
سایت Volkerdon (برای سطوح پیشرفتهتر).
نکته مهم: هیچ شبیهسازی دقیقاً مثل آزمون اصلی نیست. سوالات اصلی تحلیلیتر هستند.
س: اگر رد بشوم چه میشود؟
ج: متاسفانه باید دوباره پول بدهید و ووچر بخرید. هیچ تخفیفی برای بار دوم وجود ندارد (مگر اینکه در کلاسهای رسمی مربیان Scrum.org شرکت کرده باشید که هزینهاش بالای ۱۰۰۰ دلار است).
س: اعتبار مدرک چقدر است؟
ج: مادامالعمر! برخلاف مدارک PMP یا CSPO که باید تمدید شوند، مدارک Scrum.org انقضا ندارند. یک بار میگیرید و تمام.
س: آیا میتوانم تقلب کنم یا گوگل کنم؟
ج: در PSPO I شاید بتوانید برخی تعاریف را سریع سرچ کنید، اما در PSPO II و III زمان آنقدر کم است و سوالات آنقدر سناریویی هستند که گوگل هیچ کمکی نمیکند. شما باید مفهوم را درک کرده باشید.
سخن آخر:
گرفتن مدرک PSPO فقط داشتن یک کاغذ نیست؛ تاییدیهای بر این است که شما زبان مشترک جهانی مدیریت محصول چابک را بلدید. نترسید، خوب مطالعه کنید و با VPS مطمئن اقدام کنید.
موفق باشید! اگر تجربهای از این آزمون دارید، در کامنتها بنویسید. ✌️
