✍️پروانه سهرابی
زنان و جوانان در جامعهٔ امروز ایران، جایگاهی مهم و تأثیرگذار دارند و در عین حال با مجموعهای از چالشها و محدودیتها روبهرو هستند. افزایش سطح تحصیلات، گسترش آگاهی اجتماعی و تحولات فناورانه، این دو گروه را به بخش قابلتوجهی از سرمایهٔ انسانی و اجتماعی کشور تبدیل کرده است. با این وجود، میزان بهرهگیری از این ظرفیتها در عرصههای اجتماعی و تصمیمسازی، همچنان کمتر از حد انتظار به نظر میرسد.در سالهای اخیر، فاصلهای میان مطالبات بخشی از زنان و جوانان با سازوکارهای رسمی مشارکت شکل گرفته است.
این فاصله، اگرچه ریشه در عوامل مختلف اقتصادی، فرهنگی و نهادی دارد، اما میتواند در صورت تداوم، به کاهش احساس تعلق اجتماعی و افت سرمایهٔ اعتماد منجر شود. تجربهٔ اجتماعی نشان میدهد که مشارکت مؤثر و شنیدهشدن صداها، نقش مهمی در تقویت همبستگی و پایداری اجتماعی ایفا میکند.پررنگتر شدن نقش زنان و جوانان، بیش از هر چیز نیازمند حرکت تدریجی و مبتنی بر عقلانیت اجتماعی است. کنشهای جمعی سازمانیافته، فعالیت در نهادهای مدنی، انجمنهای حرفهای، تشکلهای صنفی و شوراهای محلی، از جمله مسیرهایی هستند که میتوانند زمینهٔ مشارکت مؤثرتر را فراهم کنند. این نوع کنشگری، ضمن حفظ چارچوبهای اجتماعی، امکان طرح مطالبات و مشارکت در حل مسائل را افزایش میدهد.
فضای مجازی نیز بهعنوان یکی از مهمترین عرصههای ارتباطی امروز، فرصتهای تازهای برای بیان دیدگاهها و تبادل نظر فراهم کرده است. استفادهٔ هدفمند از این فضا، از طریق گفتوگوی سازنده، تولید محتوای آگاهانه و طرح مطالبات مستند، میتواند به ارتقای گفتمان عمومی کمک کند. در مقابل، اتکای صرف به واکنشهای لحظهای، تأثیرگذاری پایدار را محدود میسازد.از سوی دیگر، پیوند دادن مطالبات زنان و جوانان با مسائل عمومی جامعه—مانند اشتغال، آموزش، سلامت اجتماعی و آیندهٔ اقتصادی—میتواند به افزایش همراهی اجتماعی و فهم مشترک میان گروههای مختلف منجر شود. هرچه این مطالبات در چارچوب منافع عمومی و دغدغههای مشترک مطرح شود، امکان تحقق آنها نیز افزایش مییابد.
در مجموع، زنان و جوانان ظرفیتی ارزشمند برای پویایی اجتماعی و توسعهٔ پایدار کشور به شمار میآیند. تقویت نقش آنها مستلزم گفتوگو، افزایش فرصتهای مشارکت و نگاه تدریجی به اصلاحات اجتماعی است. بهرهگیری آگاهانه از این ظرفیت، میتواند به افزایش همبستگی، اعتماد اجتماعی و آیندهای باثباتتر برای جامعهٔ ایران کمک کند.
