فناوری «اینترنت اشیا،» یا IoT ، شبکهای از اشیای فیزیکی است که از طریق اینترنت به یکدیگر متصل شدهاند و دادهها را جمعآوری، پردازش و تبادل میکنند. این فناوری با ایجاد ارتباطی هوشمند میان دستگاهها و سیستمهای مختلف مانند حسگرها، عملگرها و ابزارهای پوشیدنی، به یکی از مهمترین و کاربردیترین فناوریهای جهان تبدیل شده است. از خانههای هوشمند تا صنایع بزرگ، اینترنت اشیاء در حال دگرگونکردن شیوه انجام کارها و تعامل انسان با فناوری است. امروزه حوزههایی مانند تولید، بهداشت و درمان، کشاورزی و حملونقل بیشترین بهره را از این فناوری میبرند. برای نمونه، در بخش سلامت، استفاده از اینترنت اشیاء با نرخ رشد سالانه حدود ۳۰ درصد رو به افزایش است.
در سال ۲۰۲۲، تعداد دستگاههای متصل به انترنت اشیا با رشد ۱۸.۴٪ به ۱۴.۴ میلیارد رسید و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۵ به ۲۷ میلیارد دستگاه افزایش یابد. بر اساس گزارش مؤسسه مکینزی، تا سال ۲۰۳۰ ارزش اقتصادی ایجادشده توسط اینترنت اشیاء بین ۵.۵ تا ۱۲.۶ تریلیون دلار برآورد میشود.
مسأله اصلی در حوزه اینترنت اشیا IoT، پیچیدگی بیش از حد و عدم یکپارچگی Fragmentation در توسعه محصولات متصل به یکدیگر است. تیمهای طراحی و توسعه برای ساخت حتی یک محصول ساده IoT، مجبور هستند چرخ را از نو اختراع کنند. این فرآیند به شدت تکه تکه است؛ چرا که نیازمند مدیریت جداگانهی سه بخش کاملاً متفاوت است:
•سختافزار: طراحی ماژولها و درایورهای اختصاصی.
•اتصالپذیری: مدیریت سیمکارتها، قراردادهای اپراتور، و تسلط بر پروتکلهای پیچیده رادیویی و امنیتی.
•زیرساخت ابری: ساختن سیستمهای مدیریت دستگاه، بهروزرسانیOTA و امنیت از پایه.
در ایران، نبود پلتفرم بومی اینترنت اشیا و زیرساختهای کلیدی مانند Over-The-Air و تحلیل داده، باعث افزایش هزینه، زمان توسعه و کاهش امنیت پروژهها شده است. تحریمها و وابستگی به سرویسهای خارجی نیز موجب توقف طرحها و ضعف در پایداری و مدیریت دستگاههای هوشمند میشود.
اشیاءبان یک استارتاپ بومی Full-Stack در حوزه اینترنت اشیاءIoT است که در تابستان ۱۴۰۴ با شعار «اتصال امن، بینش هوشمند» در دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر و به همت گروهی از اساتید، پژوهشگران و دانشآموختگان این دانشگاه شکل گرفت. این استارتاپ با پیشادغام سختافزار، اتصال و زیرساخت ابری، به توسعهدهندگان این امکان را بدهد که به جای درگیری با زیرساخت، مستقیماً بر روی مدل کسبوکار ایجاد ارزش محصول خود تمرکز کنند.
پلتفرم « اشیابان » به عنوان یک زیرساخت Enabler، فناوری اینترنت اشیاء در حوزههای زیر ظرفیت تحولآفرینی دارد:
•ساختمان هوشمند: مدیریت و بهینهسازی هوشمند منابع (آب، برق، روشنایی عمومی)،
•شهر هوشمند: پایش کیفیت هوا و مدیریت ترافیک بهمنظور تصمیمهای دقیقتری برای کاهش آلودگی و بهبود جریان ترافیک
•کشاورزی دقیق: پایش پارامترهای محیطی (خاک، رطوبت، دما) و مدیریت هوشمند آبیاری برای افزایش محصول و کاهش مصرف آب.
•صنایع سنگین و انرژی: پایش لحظه ای حسگرهای دما و ارزیابی لحظهای کارخانهها، خطوط تولید و زیرساختهای حیاتی (نفت، گاز، پتروشیمی) برای نگهداری پیشگیرانه و کاهش زمان توقف خط تولید.
•حمل و نقل هوشمند: ردیابی داراییها، مدیریت ناوگان و تحلیل مسیرها برای بهینهسازی لجستیک و کاهش هزینههای عملیاتی.
•حوزه سلامت: پلتفرم «اشیابان» با بهرهگیری از فناوری اینترنت اشیاء در حوزه سلامت، امکان پایش هوشمند بیماران، تجهیزات و زیرساختهای درمانی را فراهم میسازد. این بخش از پلتفرم میتواند با اتصال حسگرها، دستگاههای پوشیدنی و تجهیزات پزشکی به شبکه ابری، دادههای حیاتی را بهصورت لحظهای گردآوری و تحلیل کند.
