ایرانزمین، خاستگاه اسطورهها و حماسههای جاودان، از هزارههای دور داستانهایی در سینه خود پرورانده که هر یک، چون گوهری تابناک، هویت این سرزمین کهن را به جهانیان بازمیگویند. در میان این افسانهها، «چمروش»، پرندهای اسرارآمیز، نگهبان ایرانزمین و نماد اصالت و جاودانگی است. چمروش تنها در لحظات سرنوشتساز از پرده بیرون میآید تا با یاران وفادار خود، ارزشمندترین مأموریت خود را به انجام رساند. امروز، چمروش با بالهای دانش و فناوری و با عزمی راسخ بازگشته تا از گرانبهاترین میراث فرهنگی ایران، یعنی فرش دستباف، پاسداری کند و شکوه این هنر-فرهنگ چند هزارساله را در برابر گذر زمان حفظ کرده و نام ایران را پرآوازهتر سازد.
نخستین ظهورش در دروازههای سنگی تختجمشید بود؛ زمانی که متاسفانه مفهوم و طراحی آن موردپسند داریوش اول قرار نگرفت و به دستور او، در دل خاک دفن شد تا نتواند در برابر حمله شوم اسکندر از پرسپولیس محافظت کند. اما تقدیر، او را برای زمانی دیگر نگاه داشت و پس از بیست و پنج قرن، از خاکستر تاریخ برخاست. این پرنده، نه برای سکون و ماندن، که برای پروازی دوباره ظهور کرد.
سال ۱۳۴۰، چمروش بالهایش را بر نشان هواپیمایی ملی ایران گشود و به «هما» تبدیل شد؛ نمادی از اقتدار و پروازی که فرهنگ و نام ایران را به دوردستها برد. اما این پایان حماسه نبود.
چمروش، در سال ۱۳۹۷ دوباره ظاهر شد؛ نه بر سنگ و نه در آسمان، بلکه در قلب هنر بیبدیل فرش دستباف. چمروش اما این بار تنها به فرش محدود نمیشد؛ بلکه روایت اصیل و اسرارآمیز از تلاش خستگیناپذیر گروهی از دانشآموختگان، پژوهشگران و اساتید دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر است که با تعهدی جدی به مهمترین میراث هنری این سرزمین، گرد چمروش در آمدند تا مأموریت و حماسه ای ارزشمند و به ظاهر غیرممکن را به انجام برسانند: بکارگیری پیشرفتهترین فناوریهای دیجیتال برای تائید اصالت فرش دستباف ایران به گونه ای که به یک کالای هنری ارزشمند و منحصربهفرد در جهان تبدیل شود که قابل کپی کردن نبوده و مشابه آن نیز قابل تولید نخواهد بود. هرچند گروه اندکی با انگیزههایی متفاوت به جمع این افسانه اصیل پیوستند، اما انگیزه آتشین، عزم راسخ و خلوص نیت هسته اصلی چمروش، آنها را به حاشیه رهنمون ساخت تا پس از ایجاد ناملایماتی اندک، از چمروش جدا شوند و در زمان مناسب به عظمت این حماسه پی ببرند.
پس از هفت سال تلاش بیوقفه، جستوجوی خستگیناپذیر و اندوختن دانش از برجستهترین دانشگاههای جهان ـ از امآیتی، پنسیلوانیا و کلمبیا در آمریکا، تا برادفورد انگلستان و مدرسه بازرگانی IESE در بارسلون اسپانیا ـ نخستین فصل این حماسه ورق خورد. در سیام تیرماه ۱۴۰۴، با ثبت اختراع «سیستم ایجاد اثر انگشت منحصربهفرد برای فرش دستباف» به شماره ۱۱۲۸۲۳ در مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، پرچم نوآوری بر بلندای افتخار برافراشته شد. چمروش، این پرنده افسانهای، اینبار با بالهای دانش و فناوری، پرتوانتر و استوارتر از همیشه، پرواز خود را در آسمان فردا آغاز کرد؛ پروازی به سوی افقهایی که تنها با انگیزه آتشین، عزم راسخ و خلوص نیت ممکن میشود.
این حماسه، بر اساس حقیقتی شگفتانگیز شکل گرفته: «قالی ایرانی کاملاً ناکامل و دقیقاً غیردقیق است». این همان راز جاودانگی است که در گرههای فرش و در خطاهای تصادفی نهفته است؛ خطاهایی که از ذهن و شور بافنده سرچشمه میگیرند و هر فرش را به تکاثری هنری و بیهمتا تبدیل میکنند.فناوری چمروش، با بهره گیری از هوش مصنوعی و پردازش تصویر، این راز پنهان را آشکار میسازد. با اسکن پشت فرش و مقایسه آن با نقشه اصلی، خطاهای تصادفی کشف و ثبت میشوند و «اثر انگشت دیجیتال» هر فرش شکل میگیرد. این اثر انگشت، اصالت هر فرش را تضمین کرده و آن را به گنجی هنری و بیبدیل تبدیل میکند که در جهان منحصر به فرد است و سقف قیمتی برای آن متصور نخواهد بود
چمروش امروز بازگشته است؛ نه تنها برای پاسداری از میراث ملی، که برای افروختن مشعل هویتی و اصالتی که در هر گره، در هر رنگ و در هر طرح نهفته است. ما در چمروش باور داریم که هر فرش دستباف، سندی زنده از تاریخ و هنر این سرزمین است. آمدهایم تا با مشعل دانش و عشق، این سند را پاس بداریم و شکوه آن را به جهانیان نشان دهیم. چمروش، همای سعادت فرش دستباف ایرانی است که با نیروی اسطوره، آتش عشق و قدرت فناوری، نام ایران را رساتر از همیشه در گوش جهان طنینانداز میکند.
چمروش؛ افسانهی اصیل اسرارآمیز برخاسته از دل تاریخ، و پرندهای که اینبار از کارگاههای قالیبافی برمیخیزد تا گنجینههایی را که با افتخار در موزهها و کاخهای جهان آراستهاند، شناسایی و صیانت کند. اینبار، چمروش نه با شمشیری از جنس آهن، بلکه با مشعلی از جنس دانش و عشق، نگهبان میراث جاودان ایران است.
