نوجوانها چرا زود خودشان را سرزنش میکنند؟
«حتماً تقصیر من بوده.»
«اگه بهتر بودم، این اتفاق نمیافتاد.»
«من همیشه خراب میکنم.»
این جملهها برای خیلی از نوجوانها آشناست.
نه به این دلیل که واقعاً مقصرند،
بلکه چون خیلی زود خودشان را قضاوت میکنند.
خودسرزنشی در نوجوانی یعنی چه؟
خودسرزنشی یعنی نوجوان:
اشتباه را به شخصیت خودش ربط بدهد
خودش را بابت هر شکست یا مشکل، مقصر بداند
فکر کند «من کافی نیستم»
این رفتار شاید در ظاهر نشانه مسئولیتپذیری باشد،
اما در واقع میتواند به فشار روانی شدید منجر شود.
چرا نوجوانها زود خودشان را مقصر میدانند؟
1️⃣ فشار انتظارات خانواده و مدرسه
نوجوان مدام میشنود:
باید موفق باشی
نباید اشتباه کنی
باید بهترین باشی
وقتی نتیجه مطابق انتظار نیست،
اولین کسی که سرزنش میشود، خود نوجوان است.
2️⃣ مقایسه شدن با دیگران
مقایسه با همکلاسی، خواهر و برادر یا حتی آدمهای فضای مجازی
باعث میشود نوجوان فکر کند:
«همه بهتر از من هستند.»
و این فکر، خودسرزنشی را تقویت میکند.
3️⃣ واکنشهای تند به اشتباه
وقتی هر اشتباه با دعوا، تحقیر یا سرزنش همراه باشد،
نوجوان یاد میگیرد قبل از دیگران، خودش را تنبیه کند.
4️⃣ نداشتن فرصت برای بیان احساسات
نوجوانی که نمیتواند:
ناراحتیاش را بگوید
اشتباهش را توضیح دهد
بدون قضاوت شنیده شود
احساساتش را به درون میبرد
و آنجا تبدیل به خودسرزنشی میشود.
خودسرزنشی چه آسیبی دارد؟
کاهش اعتمادبهنفس
ترس از شروع کردن
اضطراب و بیانگیزگی
خستگی ذهنی
احساس بیارزشی
نوجوانی که مدام خودش را مقصر میداند،
کمکم باور میکند که به اندازه کافی خوب نیست.
خانوادهها چطور میتوانند کمک کنند؟
اشتباه را طبیعی بدانند
بهجای سرزنش، گفتوگو کنند
نمره و نتیجه را از شخصیت جدا کنند
تلاش را ببینند، نه فقط نتیجه
اجازه بدهند نوجوان اشتباه کند و یاد بگیرد
گاهی یک جمله ساده مثل
«اشتباه کردی، اما هنوز ارزشمندی»
میتواند خیلی چیزها را تغییر دهد.
اگر تو نوجوانی که خودت را زیاد سرزنش میکنی…
بدان که:
اشتباه کردن بخشی از رشد است
تو فقط یک اشتباه یا یک نمره نیستی
سختگیری بیش از حد، کمکت نمیکند
سعی کن با خودت مهربانتر باشی.
همانطور که با یک دوست رفتار میکنی.
جمعبندی
نوجوانها زود خودشان را سرزنش میکنند،
چون فشار زیادی را تحمل میکنند.
وقتی درک، حمایت و گفتوگو جای سرزنش را بگیرد،
نوجوان یاد میگیرد:
اشتباه کند،
یاد بگیرد،
و همچنان به خودش ایمان داشته باشد.
نویسنده :ANISA
