حافظ خوانی به سبک مدرن | غزل 1

تا حالا شده حافظ رو بخونی ولی ته دلت بگی یعنی چی؟چی داره میگه؟خب پس خوش اومدین

با سلام خدمت همه شما عزیزان در این سری پست ها میخوام غزل های حافظ رو با ساده سازی هر چه تمام ابیات از نظر معنی و مفهوم برایتان قرار بدم.البته من معلم،استاد یا دانشجوی ادبیات نیستم و خودم از روی علاقه بصورت خودخوان پیش رفتم بنابراین اگر در جایی اشتباهی کردم دوستانی که وارد تر و حرفه ای تر از من هستن ممنون میشم که توی کامنت ها اشتباهم رو بگن تا بتونم اصلاحش کنم.

خب بدون هیچ معطلی بریم سراغ غزل شماره یک با عنوان شب تاریک

الا یا ایّها السّاقی ادر کاسا و ناولها که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکلها

معنی:

هان ای ساقی جامی که توش شراب هست رو تکون بده(بگردان) و بده که من بنوشم(معنی دقیقش از عربی به فارسی میشه به من بیاشامان) که عشق در اول کار که شروع شد به نظر چیز آسون و راحتی میومد اما در ادامه مشکلاتش شروع شد حالا مشکلاتش چیه؟بریم ببینیم؟

کلماتی که نیاز به معنی دارن:

الا:هان(هان کلمه ای که برای آگاه کردن بکار میرفت مثلا الان یکی رو میخوام صدا کنیم میگیم هوی هی اُی اون موقع میگفتن هان)

یا ایها الساقی: ای ساقی

ساقی به معنی کسی که شراب برای دیگران میریزه رو داره که در زمان های قدیم شغل به حساب میومده و به معنی کسی که تشنگان رو سیراب میکنه هم هست اما با توجه به ابیاتی که در آینده میبینیم معنی اول رو میده یعنی شراب ده

ادر:بگردان(حرکت بده)

کاس:کاسه،جام شراب

ناولها:آن را به من بیاشامان(بده که من بنوشمش)

نمودن:نشان دادن ظاهر شدن

ببوی نافه ای کاخر صبا زان طرّه بگشاید ز تاب جعد مشکینش چه خون افتاد در دلها

معنی:

در آرزوی بوییدن بوی خوشی که نسیم صبا در اثر باز کردن(گشودن)موی پیچیده و تاب دار سیاه(مشکی) او با خودش بیاره چه خون دل(ناراحتی و اذیت) هایی که نصیب من شد(این یکی از مشکلاتش)

البته در اینجا هم میتونیم بگیم مِشکین هم مُشکین هر دو معنی میده مُشکین به معنی چیزیه که بوی مُشک میده مشک هم یه ماده سیاه رنگ و خوشبوییه که در ناف آهو تولید میشه حالا توی این بیت مشکین بصورت کلی بخوایم بگیم هم معنی میده سیاه هم خوشبو.

در این بیت حافظ داره دلتنگی خودش رو نسبت به معشوق زمینی یا الهی نشون میده.در خوانش عرفانی که معشوق همون خدا یا حقیقت مطلق هست اما در خوانش عاشقانه زمینی(که تو این بیت بنظرم محتمل تره) دلتنگی یک عاشق برای بوی مو (که بصورت کلی مجاز معشوق دور از دسترس هست) رو نشون میده.

کلماتی که به معنی نیاز دارن:

نافه هم بصورت کلی به معنی یه ماده خوشبوئه که معنی اصلیش میشه مشکدان جایی که مشک توش جمع میشه همون ناف آهو

کاخر: مخفف شده که آخر در اشعار زیاد استفاده شده

طرّه به معنی موی پیچیده

جعد هم به همان معنی طره

صبا نام بادی هست که از سمت مشرق زمین میوزه و مجازا به معنی پیام آور بین عاشق و معشوق هست

شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل کجا دانند حال ما سبکباران ساحل ها

معنی:

داره میگه کسایی که راحت و آسوده(بی دغدغه) توی ساحل هستن از حال کسایی مثل ما توی شب تاریک که دریا ترسناکتر بنظر میاد و با ترس از امواج خروشان و گرداب های وحشتناک گیر افتادیم خبر ندارن.

کلماتی که به معنی نیاز دارن:

بیم: ترس

هایل: ترسناک

سبکبار:خاطر آسوده(کسانی که خیالشون راحته ناراحتی و دغدغه ندارن)

مـرا در منـزل جانان چه امن عیش چون هر دم جـرس فریــاد مـی‌دارد کـه بـربندید محمل‌ها

معنی:

من در منزل و کنار معشوقم چجوری میتونم به راحتی زندگی کنم وقتی هر لحظه صدایی میاد که میگه برای رفتن آماده بشید(بستن محمل کنایه از آماده رفتن شدن و بطور کلی منظور از رفتن، آماده رفتن به اون دنیا است)

کلماتی که به معنی نیاز دارن:

جرس:زنگی که به گردن شتر بسته می‌شد تا حرکت کاروان را خبر دهد.

جانان:معشوق

عیش:زندگی کردن

محمل: کجاوه ای ( اتاقکی چوبی شکل ) که بر روی شتر می بندند.

بـه مـی سجاده رنگیـن کن گرت پیر مغان گوید کـه سـالـک بـی‌خبـر نبود ز راه و رسم منزل‌ها

معنی:

میگه که اگه یه آدم با تجربه دنیا دیده ای که دانا و با اخلاق هست (به شما کاری رو گفت که حتی در ظاهر اشتباه اومد مثلا اگه بگه) روی سجاده ای که نماز روش میخونن شراب بریز این کار رو انجام بده چون اون سرد و گرم روزگار رو بیشتر از شما چشیده و راه و رسم روزگار رو قطعا بیشتر از شما میدونه

نکته این بیت اشاره به اطاعت بی چون و چرا(یعنی بدون پرسیدن هیچ سوالی که علت این کار چیه) داره حالا چرا این حرف رو میزنه؟توی بیت بعدی دلیلش رو میگه

کلماتی که به معنی نیاز دارن:

پیرمغان: به یک انسان فرهیخته گفته می شود که دانش و اخلاق دارد و از ارزش داراست

سالک:عارف، کسی که پیرو حق هست در اینجا همون پیرمغان منظورشه

سجاده:جایی که روش نماز میخونن

می:شراب

گرت:مخفف اگر به تو

هـمـه کـارم ز خـود کـامی به بدنامی کشید آخر نـهـان کـی ماند آن رازی کز او سازند محفل‌ها

معنی:

میگه که هر کاری که از روی خودکامی یعنی بدون مشورت و یا نصیحت کردن با کسی انجام دادم باعث بی آبرویی من شده و این راز(موضوع که دارم راجع بهش صحبت میکنم)چجوری میتونه راز باقی میمونه در حالی که همه محافل(جا) راجع بهش صحبت میشه.

کلماتی که به معنی نیاز دارن:

خودکام: کسی که به میل خود عمل کند و به نصیحت دیگران گوش ندهد.

حضوری گـر همی‌خواهی از او غایب مشو حافظ مـتـی مـا تـلـق من تهـوی دع الدنیا و اهملها

معنی:

حافظ داره به خودش میگه اگه حضور قلبی می خواهی از او(معشوقه ات)غافل نباش وقتی که کسی رو که دوست داری ملاقات کردی دنیا(احتمالا منظورش کارهایی تو دنیاست که حواس آدمو نسبت به عزیزانش پرت میکنه هست) رو بذار کنار و رهایش کن

با یه مثال فکر کنم واضح تر بشه انگار حافظ داره میگه:وقتی با کسی هستی که عاشقشی،موبایل رو بذار کنار،به فکر کار و درس و چیزای دیگه نباش.(اینجا اشاره به مصراع دوم داره)اگه این کار رو نکنی،انگار همیشه ازش دور هستی(یعنی همون نزدیکی و حضور قلبی رو نداری فقط از نظر فیزیکی به هم نزدیکین )(اینم برای مصراع اولش)

کلماتی که به معنی نیاز دارن:

متی: وقتی که.

تلق: ملاقات کردی.

من: کسی که.

تهوی: دوست داری.

دع: واگذار کردن.

اهمل: رها کردن.