حافظ خوانی به سبک مدرن | غزل 3

سلام مجدد به همه شما عزیزان.سری قبل غزل «صلاح کار» رو بررسی کردیم و فهمیدیم که چقدر حافظ از دورویی بدش میاد😅. این بار میریم سراغ یکی از معروفترین غزل های حافظ که احتمالا هممون یه بار این بیت رو شنیدیم که میگه: «اگر آن ترک شیرازی بدست آرد دل ما را...»

خب امیدوارم که لذت ببرید.بدون هیچ معطلی بریم شروع کنیم.غزل شماره سه با عنوان ترک شیرازی

اگر آن ترک شیرازی بدست آرد دل ما را / به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را

معنی:

اگر عشق خوشگل شیرازی من،دلم رو بدست بیاره(میشه گفت اونم منو دوست داشته باشه و با من باشه) شهر های سمرقند و بخارا(که اون زمان جزو بزرگترین شهرهای مطرح بودند)رو فدای خال صورتش میکنم

اینکه به خال هندو می‌بخشد و نه به خود او، به دلیل مبالغه در احترام است، مثل الان که میگیم یه تار موشم به کسی نمیدم.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

ترک:علاوه بر نژاد ترک به معنای زیبارو و معشوق نیز می باشد.

خال هندو: میتونه اینجا استعاره از همون خال سیاه یار باشه که زیبایی اش رو دو برابر میکنه اگه اینجا هندو رو به معنی سیاه در نظر بگیریم،معنی دیگه هم همون خالی است که هندی ها وسط پیشونیشون میزارن.

بده ساقی می باقی که در جنت نخواهی یافت / کنار آب رکن‌آباد و گلگشت مصلا را

معنی:

ساقی شراب جاودانی(شرابی که هیچ وقت تموم نمیشه) رو بده تا در کنار آب رکن آباد و گلگشت مصلا بنوشمش که حتی در بهشت هم پیدا نمیشه.

برداشت شخصی من از این بیت:

در لحظه حال زندگی کن و به فکر آینده که اینجا بهشت استعاره ازش هست نباش و با زندگی کردن در زمان حال، اون لحظه برات پایان ناپذیر(جاودان) خواهد بود.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

جنت:بهشت

گلگشت مصلا: نام تفرجگاهی(یه جا مثل پارک جنگلی مثلا) نزدیک شیراز.

رکن آباد: در پنج کیلومتری شمال شیراز قرار گرفته‌است.

فغان! کاین لولیان شوخ شیرین‌کار شهرآشوب / چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را

معنی:

افسوس و فریاد از این لولیانِ خیره سرِ دلربای شهرآشوب.جوری صبر رو از دل ربودن که غارتگران وسایل با ارزش رو به سرقت میبرن.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

فغان:فریاد و ناله

لولی:معنی لغوی زنان رقاص و روسپی،در اینجا نماد زنان آزاد، بی‌قید، و زیباست(همان معشوقان) که برای عاشقان خود عشوه گری میکنند.

شوخ:به معنای پر شر و شور در مقابل معشوق فروتن و کم حرف.

شیرین کار:کارهای فریبنده و دلربا.

ترکان:در اینجا منظور مغولان و افراد مهاجم و غارتگر هست.

خوان یغما:معنی لغوی سفره غارت شده و بصورت کلی چیز باارزشی که بشه دزدیدش.

شهرآشوب:صفت برای کسانی است که شهر را به تشویش و غوغا و بی نظمی میکشند که در اینجا دلیل استفاده از صفت شهرآشوب،ناز و ادا و دلربایی بیش از حد یار هست.

ز عشق ناتمام ما جمال یار مستغنی است / به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را

معنی:

یار زیبا،بی نیازه از عشق ناقص(عشقی که هنوز کامل نشده) من.صورت خوشگل چه احتیاجی به آرایش داره؟(یعنی انقدر قشنگه که نیازه به آرایش کردن نداره)

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

مستغنی:بی نیاز

حاجت:نیاز

ناتمام:ناقص

من از آن حسن روزافزون که یوسف داشت دانستم / که عشق از پردهٔ عصمت برون آرد زلیخا را

معنی:

من از آن زیبایی که هر روز به حضرت یوسف افزوده میشد متوجه شدم که عشق، چنان نیرومند است که زلیخا(زنی که پاکدامن بود)را به دریدن پرده عصمت(درخواست برقراری رابطه با حضرت یوسف با اینکه همسر داشت) وادارکرد.

منظور حافظ اینه که عشق انقدر قویه که حتی میتونه باعث بشه شما کاری رو انجام بدی که برخلاف باور و رفتارهای شما هست.این بیت، تصویری‌ست از قدرت ویران‌گرِ عشق.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

عصمت:نجابت،پاکدامنی

حسن روزافزون:زیبایی که هر روز زیادتر میشود.در داستان حضرت یوسف،گفته می شود که خداوند چنان زیبایی به او داده بود که هر روز به جمالش افزوده میشد.

اگر دشنام فرمایی و گر نفرین، دعا گویم / جواب تلخ می‌زیبد لب لعل شکرخا را

معنی:

یار من،حتی اگه بهم فحش بدی و یا نفرینم کنی،همچنان برایت دعا(بهترین هارو آرزو)میکنم.چون لبت که به سرخیِ لعل و به شیرینی شکر هست حتی اگه به تلخی صحبت کنه، باز هم زیباست.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

دشنام:فحش،ناسزا

لعل:نام سنگی قیمتی به رنگ قرمز

نصیحت گوش کن جانا، که از جان دوست‌تر دارند / جوانان سعادتمند پند پیر دانا را

حافظ در این بیت، برای لحظه‌ای از شور عاشقانه فاصله می‌گیرد و وارد فضای حکمت‌آمیز می‌شود.

معنی:

ای جانان من.نصیحت منو بپذیر که جوانان خوشبخت به پند و اندرز پیردانا(فرد با تجربه،آگاه و دنیا دیده)اهمیت میدهند.

حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو / که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را

معنی:

از مطرب و می(که در اینجا نماد خوشی،آزادی و در لحظه زندگی کردن هستند)سخن بگو و کمتر بدنبال راز دهر(فلسفه جهان و زندگی)باش.که هیچ کس نتونسته به این معما پاسخ بده.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

مطرب:کسی که در مجالس و میخانه ها ساز مینواخت و یا آواز میخواند.

دهر:روزگار،دنیا

غزل گفتی و در سفتی، بیا و خوش بخوان حافظ / که بر نظم تو افشاند فلک، عِقد ثریا را

اینجا حافظ داره از خودش تعریف میکنه(از شعری که سروده).

معنی:

به خودش میگه غزل سرودی و انگار مروارید به نخ کشیدی.حالا بیا و شعرت را با صدایی دلنشین بخون تا آسمان هم ستاره ها رو به شکل گردنبند بهت هدیه بده

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

عقد ثریا:خوشه پروین،هفت ستاره که مانند یک گردنبند کنار هم قرار میگیرند.

مروارید به نخ کشیدن یعنی:وقتی یک گردنبند مروارید می خواهند درست کنند،چندین دانه مروارید را یکی یکی سوراخ می کنند و از میان سوراخشان نخ می گذرانند تا کنار هم ردیف شوند و یکه رشته منظم و زیبا بسازند.

چه ربطی به شعر داره؟منظور حافظ اینه که من کلمات و مصراع های شعر رو مثل دانه های مروارید به هم وصل کردم و کنار هم چیدم تا تبدیل به یک اثر منظم،پیوسته و ارزشمند بشه.

فلک:آسمان