تا حالا شده از کسی خوشت بیاد اما اون بهت توجه نکنه؟حافظ توی این غزل دقیقاً همین حال رو داره.هم از معشوق نامهربون گلایه میکنه،هم به ما یادآوری میکنه که وقتی به وصال رسیدیم،عاشقای سرگردون رو فراموش نکنیم.
غزل شماره چهار رو با عنوان «مرغ دانا» رو شروع میکنیم.
صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را / که سر به کوه و بیابان تو دادهای ما را
معنی:
باد صبا(رابط بین عاشق و معشوق) با مهربانی و لطافت به عشق زیبای خوش اندامم بگو که تو منو آواره کوه و بیابان کردی.
مصراع دوم نشانه بی قراری،آوارگی و دلداگی عاشق هست.
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
رعنا:خوشگل،خوش اندام،قد بلند
غزال:آهو،جیران،معشوقه زیبا
شکر فروش که عمرش دراز باد، چرا / تفقدی نکند طوطیِ شکرخا را؟
معنی:
محبوب دلربا و شیرینم، برایت آرزوی عمری طولانی را دارم. تو چرا با عاشقِ شیرین زبانت مهربان نیستی؟
در اینجا حافظ داره از بی مهری معشوقش با لحنی کاملا ملایم و لطیف شکایت میکنه.
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
شکرخا:خاینده شکر و شکرخوار😂،مجاز از شیرین گفتار
تفقد:مهربانی،دلجویی،مهرورزی
شکرفروش:نماد شیرینی و دلفریبی هست
طوطی شکرخا:نماد عاشقی که برای معشوقش شیرین زبانی میکنه
غرور حسنت اجازت مگر نداد ای گل / که پرسشی نکنی عندلیب شیدا را؟
معمولا در شعر ها بلبل نماد عاشق و گل نماد معشوق هست حالا دلیل این استفاده چی بوده؟
بلبل جست و خیز و فریاد کنان دور گل میگرده(مثل یه عاشق بی قرار) و گل بی حرکته و واکنشی به بلبل نشون نمیده(معشوق بی اعتنا)
فصل بهار که گل میشکفه بلبل از شوقش شروع میکنه به خوندن و بعد از ریختن گلبرگ ها دیگه ساکت میشه.
معنی:
بلبل (عاشق) برای گل میخواند، و گل(معشوق) به او توجهی نمیکنه. حافظ، در این بیت از غرورِ زیبایی گل شکایت میکنه و میپرسه: آیا این غرور است که اجازه نمیده حتی یکبار احوالی از دلدادهات بپرسی؟
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
عندلیب:بلبل
به حسن خلق توان کرد صید اهل نظر / به دام و دانه نگیرند مرغ دانا را
معنی:
اگر میخواهی افراد اهل نظر رو جذب کنی(روشون تاثیر بزاری) باید از راه خوش رویی و اخلاق خوب پیش بری. مرغ دانا(نماد اهل نظر) با دام و دانه(نماد ظاهرسازی و نیرنگ) فریب نمیخوره.
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
صید:شکار
حسن خلق:خوش اخلاق
اهل نظر:کسانی که فریب ظاهر رو نمیخورن و جذب باطن افراد میشوند.
ندانم از چه سبب رنگ آشنایی نیست / سهیقدان سیهچشم ماهسیما را
معنی:
نمیدونم چرا افراد قد بلند با چشمان و صورت هایی زیبا(افرادِ به اصطلاحِ امروزی Hot)راه و روش آشنایی(دوستی)رو بلد نیستن(یعنی چرا فقط خوشگلی ظاهری دارن اخلاق و رفتار درست حسابی ندارن)
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
سهی قد:قد بلند
ماه سیما:کسی که چهره اش مانند ماه زیبا است.
چو با حبیب نشینی و باده پیمایی / به یاد دار محبان بادپیما را
معنی:
وقتی در آرامش وصال(زمانی که عاشق و معشوق کنار هم هستند بدون جدایی و دوری)با یارت هستی و باده نوشی میکنی(خوش میگذرونی) فراموش نکن عاشقانی را که در بیقراری و دوری سرگردان هستند.
اینجا حافظ به خودش یا به هر کسی که به وصال رسیده،یادآوری میکنه که در خوشی ات،عاشقان سرگردان و دورافتاده رو فراموش نکن.
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
محبان:دوستان،دوستداران
بادپیما:به کسانی گفته میشود که در راه سفر یا بیقراریاند، و اینجا کنایه از عاشقانیست که هنوز به وصال نرسیدهاند.
جز اینقدر نتوان گفت در جمال تو عیب / که وضع مهر و وفا نیست روی زیبا را
معنی:
تنها عیبی که میتوانم در زیبایی تو ببینم این است که داشتن صورت قشنگ،تضمین کننده مهربانی و وفاداری نیست.
همچنان، حافظ میناله از نداشتن اخلاق و رفتار افرادِ با ظاهر زیبا
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
جمال:زیبایی
در آسمان نه عجب گر به گفتهٔ حافظ / سرود زهره به رقص آورد مسیحا را
معنی:
اگر با شعر و غزل حافظ و نواختن زهره،حضرت عیسی(مسیحا) برقصه تعجبی نداره.
حافظ میگه قدرت شعرش انقدر زیاده که حتی روی الهه موسیقی و حضرت مسیح هم اثر میزاره.
کلماتی که نیاز به معنی دارند:
دلیلی که اسم مسیح رو آورده اینه که حضرت مسیح بسیار فروتن و با وقار بوده برای همین رقصیدن ایشان امری غیرممکن و شگفت انگیز هست.
سرود زهره:به اعتقاد نجوم شناسان در قدیم سیاره ناهید(زهره) الهه عشق بوده که علاوه بر اون نوازندگی هم میکرده.
