حافظ خوانی به سبک مدرن | غزل 5

سلام به همه دوستان عزیز.قبل از شروع یه نکته ای رو بگم. این غزل نسبت به غزل های قبلی سنگین تره و نیاز به توجه و تمرکز بیشتری داره اما به همون اندازه جذابیت بیشتری داره.من هم تا اونجایی که در توانم بوده سعی کردم ساده اش کنم.

پس اگه آماده یه چالش شیرین هستی، با من همراه شو که بریم سراغ غزل شماره پنج با عنوان «کوی نیکنامی»

دل می‌رود ز دستم صاحب دلان خدا را / دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

معنی:

دلم داره از دستم دَر میره(کنایه از اینکه صبرم تموم شده و نمیتونم احساسم رو کنترل کنم) ای صاحبدلان تو رو خدا بهم کمک کنید.افسوس که آن رازی(عشقی) که پنهان کردم بزودی برملا خواهد شد.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

صاحبدلان:کسانی که میتوانند حال عاشق رو درک کنند و اهل راز و نیازند

دردا:افسوس،آه و ناله

کشتی شکستگانیم ای باد شرطه برخیز / باشد که بازبینم دیدار آشنا را

معنی:

ای باد موافق با مسیر،بوز که ما سوار کشتی شکسته ای هستیم.به این امید که بتونم عشقم را دوباره ببینم.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

باد شرطه:باد موافق با جهتی که کشتی حرکت میکنه.

کشتی شکستگان:کنایه از کسانی است که در راه عشق امیدشون رو از دست دادند و دارن سختی میکشن.

ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون / نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا

معنی:

این مهر و محبت چند روزه دنیا افسانه و حیله ای بیش نیست(زود گذره).تو زمان را برای خوبی کردن به دوستانت غنیمت بشمار.

این بیت پیامی انسانی و اخلاقی دارد: در جهانی که هیچ‌چیزش ماندگار نیست، تنها چیزی که می‌ماند، نیکی‌کردن به همراهان است.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

مهر گردون:معنی لغوی محبت دنیا،مفهومش اتفاقای خوبی هست که توی این دنیا برامون پیش میاد.

افسون:حیله

در حلقه گل و مل خوش خواند دوش بلبل / هات الصبوح هبوا یا ایها السکارا

معنی:

دیشب(نزدیکای سحر) بلبل(که نماد عاشق خوش صدا هست) در حلقه ای از گل و شراب به زیبایی میخواند و میگفت ای مستان برای نوشیدن صبوح بلند شوید.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

صبوح:شرابی که صبح ها مینوشند

سکارا:مستان

هبوا:برخیزید،بلند شوید

مل:شراب،می

ای صاحب کرامت شکرانه سلامت / روزی تفقدی کن درویش بی‌نوا را

معنی:

ای بزرگوار و بخشنده(معشوق)، برای شکرگزاری از سلامتی ات(به درگاه خدا) یک بار هم که شده،از درویش بی نوا(عاشق بیچاره) دلجویی کن.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

کرامت:بخشندگی

شکرانه:سپاسگزاری

درویش:آدم فقیر و بدبخت

آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است / با دوستان مروت با دشمنان مدارا

معنی:

آرامش در دو دنیا(این دنیا و دنیای پس از مرگ)در دو کلمه خلاصه میشه،مروت با دوستان و مدارا با دشمنان.

نتیجه گیری کلی از این بیت:با انسان‌ها خوش‌رفتار باش، چه دوستت باشند، چه دشمنت.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

مروت:وفاداری،جوانمردی

گیتی:دنیا

مدارا:در اینجا به معنای تحمل و پرهیز از تندروی(دعوا و فحاشی و اعصاب خورد کنی) است.

در کوی نیک نامی ما را گذر ندادند / گر تو نمی‌پسندی تغییر کن قضا را

معنی:

حافظ از این گلایه میکنه که اجازه ورود به کوی نیکنامی رو نداشته و در ادامه با طعنه ای سنگین به خودش میگه که اگر تو از این وضع خوشت نمیاد سرنوشتت رو عوض کن.

حافظ، در اینجا زبانش گزنده و طنزآمیز می‌شود؛ جایی که حس می‌کند نه مردم، نه تقدیر، اجازه نیک‌نامی به او نداده‌اند، چون راهی جز صداقت و عشق نرفته.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

قضا:سرنوشت

کوی نیکنامی:نماد پذیرش اجتماعی هست

آن تلخ وش که صوفی ام الخبائثش خواند / اشهی لنا و احلی من قبلة العذارا

معنی:

اون شراب تلخی که صوفی(آخوند و کشیش امروزی) بهش میگه مادر همه پلیدیها، از بوسیدن گونه های معشوق برای من لذت بخش تر است.

حافظ در این بیت طعنه به ریاکارانی میزنه که لذت رو چیز بدی میدونن(البته فقط برای مردم)،اما در تنهایی خودشون،آرزوی همون لذت رو میکنن.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

تلخ وش:کنایه از شراب

عذار:چهره،گونه

هنگام تنگدستی در عیش کوش و مستی / کاین کیمیای هستی قارون کند گدا را

معنی:

وقتی فقیر و درمانده ای،باز هم شاد باش و از زندگی لذت ببر(و حتی مست کن) زیرا این شادی و حال خوش ، مثل کیمیا میمونه که میتونه فقیر رو مثل قارون، ثروتمند کنه.

منظور حافظ بصورت کلی اینه اون چیزی که مهمه، حال دله، نه دارایی و ظاهر.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

عیش:خوشگذرانی

کیمیا:در زمان قدیم،تبدیل فلزات به طلا رو علم کیمیا میگفتن.

قارون:نام مردی ثروتمند از قوم بنی اسرائیل در زمان حضرت موسی هست.

سرکش مشو که چون شمع از غیرتت بسوزد / دلبر که در کف او موم است سنگ خارا

معنی:

ای عاشق،سرکشی و لجبازی نکن،مبادا که دلبر از روی غیرت(که تو به دیگری توجه کنی یا از فرمانش سرپیچی کنی)مانند شمع بسوزد(عصبانی شود).او انقدر قدرتمنده که سنگ خارا را در دستش مانند موم نرم میکند.

این بیت دعوتی است به ترک خودبینی و سرکشی در برابر معشوق(الهی یا زمینی)

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

سنگ خارا:سنگ سخت،گرانیت

سرکش:خودخواه،تندخو(بدرفتار)،تخس

آیینه سکندر جام می است بنگر / تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا

آیینه سکندر چیست؟اشاره به فانوس دریایی اسکندریه دارد که در مصر باستان ساخته شده بود.قدرت های افسانه ای که به این فانوس نسبت میدادند عبارت بود از:

دورنمایی:در تصورات مردم این آینه جادویی تمام رویدادهای جهان را در خود نشان میداد

نقشه دشمنان:برای آگاهی از نقشه و شورش دشمنان بکار میرفت

طلسم شکن:مثل یک سپر جادویی از شهر در برابر حملات دریایی محافظت میکرد

پس آینه سکندر نمادی است از وسیله ای برای تماشای جهان،آگاهی از اسرار پنهان و قدرت

معنی:

جام شراب مانند آیینه سکندر است(وسیله است برای تماشای جهان،آگاهی از اسرار پنهان و قدرت) بهش خوب نگاه کن تا وضعیت فرمانروایی دارا رو متوجه بشی.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

دارا:اشاره به داریوش سوم،آخرین پادشاه هخامنشی داره که توسط اسکندر مقدونی شکست خورده.

سکندر:منظور از سکندر همان اسکندرمقدونی هست.

خوبان پارسی گو بخشندگان عمرند / ساقی بده بشارت رندان پارسا را

معنی:

آن زیبارویانی که به زبان فارسی صحبت میکنند(نماد فرهنگ و اصالت)،با حضور خود عمر و زندگی تازه ای می بخشند.ای ساقی،این مژده را به رندان پارسا بده.

در واقع حافظ میگوید رندان پارسا سزاوار دریافت عمر و زندگی حقیقی هستند،نه زاهد ریاکار.

کلماتی که نیاز به معنی دارند:

رندان:رند در اشعار حافظ کسی است که ظاهر دینداری را رها کرده اما دلش پاک هست.

رندان پارسا:کسانی که به ظاهر دین اهمیتی نمیدهند اما دلشان پاک و خداترس هستند.

حافظ به خود نپوشید این خرقه می آلود / ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را

معنی:

حافظ در برابر انتقاد زاهد ریاکار میگه:

من این لباس آلوده شده به شراب(کنایه از گناه کار بودن)رو از روی اختیار نپوشیدم ای زاهدی که فکر میکنی خیلی پاکی منو ببخش.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

خرقه:لباس

شیخ پاکدامن:خطاب به زاهدیه که فکر میکنه پاکه و هیچ گناهی نکرده.از واژه پاکدامن و معذور دار برای طعنه زدن استفاده شده.