مقدمه: مواجهه با طوفان تغییر در جهان کار
جهان کار با سرعتی بیسابقه در حال دگرگونی است. از نوسانات اقتصاد کلان و قوانین جدید گرفته تا جهشهای تکنولوژی و بحرانهای انرژی، عوامل بیشماری آینده سازمانها را تحت تأثیر قرار میدهند. بسیاری از شرکتها در این تلاطم، با خطر جدی مواجه شده و تابآوری خود را از دست میدهند، در حالی که عدهای دیگر با چابکی و نوآوری، مسیر رشد را با قدرت ادامه میدهند. در این میان، گرچه بسیاری از عوامل خارج از کنترل ما هستند، اما مجموعهای از ویژگیهای درونی سازمان میتوانند به مثابه سپری قدرتمند، ایمنی و پایداری ایجاد کنند.
عاملیت سازمانی: ظرفیتی حیاتی برای تابآوری و موفقیت
یکی از این ویژگیهای کلیدی و حیاتی، عاملیت سازمانی (Organizational Agency) است (قجری، 2025). عاملیت، که در ریشه به معنای ظرفیت فرد برای تأثیرگذاری آگاهانه بر زندگی خود است (Bandura, 2001)، در بافت سازمانی به توانمندی جمعی افراد، تیمها و فرهنگ سازمان برای حفظ انسجام، تصمیمگیری مؤثر و ارائه بهترین عملکرد در شرایط متغیر و پرچالش اشاره دارد (Parker & Grote, 2022). این ظرفیت، سازمان را قادر میسازد تا به جای واکنش صرف به تغییرات، فعالانه با آنها درگیر شده و مسیر خود را شکل دهد.
چرا عاملیت سازمانی امروز ضروری است؟
در دنیایی که سرعت تغییرات تکنولوژیکی، پیچیدگی بازار و عدم قطعیتهای جهانی، هنجار جدید محسوب میشوند، عاملیت سازمانی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک است. سازمانهای با عاملیت بالا، تابآوری بیشتری در برابر بحرانها دارند (Duchek et al., 2020)، نوآوری را با سرعت بیشتری به کار میگیرند (Grant & Parker, 2009) و محیط کاری را برای کارکنان جذابتر و معنادارتر میسازند (Ryan & Deci, 2017).
عاملیت سازمانی یک مفهوم چندوجهی است که برای اثربخشی کامل، باید در چهار سطح به هم پیوسته در سازمان ایجاد و تقویت شود:
چگونه عاملیت سازمانی را ایجاد کنیم؟ رویکردی تحولی
ایجاد عاملیت سازمانی یک فرآیند تحولی است که با تعهد عمیق مدیران ارشد سازمان آغاز میشود. مدیران باید باور داشته باشند که عاملیت بخشی ضروری از فرهنگ سازمانی سالم است و ارادهای واقعی برای سرمایهگذاری و پرورش آن نشان دهند.برای پیادهسازی مؤثر عاملیت سازمانی، نیاز به یک رویکرد علمی و سیستماتیک است که فراتر از اقدامات سطحی باشد. این فرآیند شامل مراحل کلیدی است که با سنجش دقیق وضعیت فعلی سازمان در ابعاد مختلف آغاز میشود. بر اساس نتایج این سنجش، مدل آموزشی و مداخلاتی به صورت کاملاً شخصیسازیشده برای نیازهای خاص سازمان طراحی میگردد. این مدل سپس در محیط شرکت اجرا شده و تأثیرات آن به صورت مستمر ارزیابی میشود. در نهایت، طرح بر اساس نتایج ارزیابی بازبینی و اصلاح شده و فرآیند پیگیری و پشتیبانی برای تضمین پایداری تغییرات ادامه مییابد. این یک چرخه بهبود مستمر است که سازمان را به سمت بلوغ عاملیت سوق میدهد.
چه کسی میتواند عاملیت را در سازمان شما ایجاد کند؟ تخصص مورد نیاز
عاملیت مفهومی در روانشناسی است که توسط روانشناسان و مشاوران قابل درک و توسعه است. با این حال، پیادهسازی مدل جامع عاملیت سازمانی (OAM) نیازمند تخصصهای ترکیبی در روانشناسی صنعتی و سازمانی، مشاوره شغلی و مدیریت تغییر است. متخصصان این حوزه با دانش علمی و تجربه عملی خود، میتوانند سازمان شما را در این مسیر تحولی همراهی کنند.
مدل معرفیشده در این متن، یک رویکرد انحصاری است که این تخصصها را در یک چارچوب یکپارچه ترکیب میکند. اگر به دریافت اطلاعات بیشتر در این حوزه علاقه دارید و مایل به همکاری برای ایجاد یک سازمان عاملمحور و تابآور هستید، میتوانید با ما در ارتباط باشید.
سرمایهگذاری بر عاملیت، سرمایهگذاری بر آینده شماست
در دنیای کسبوکار امروز، تابآوری و رشد پایدار نیازمند چیزی بیش از استراتژیهای واکنشی است. عاملیت سازمانی، ظرفیت سازمان شما برای شکل دادن به آینده خود، نوآوری در مواجهه با چالشها و ایجاد محیط کاری پویا و توانمند است. سازمانهایی که عاملیت را در DNA خود جای میدهند، نه تنها در برابر تلاطمها مقاومتر خواهند بود، بلکه به پیشگامان صنعت خود تبدیل میشوند. آیا آمادهاید سازمان خود را به یک قدرت عاملمحور تبدیل کنید؟
