آنژیوپلاستی (Angioplasty) یکی از مهمترین روشهای درمانی در بیماریهای عروق کرونر است که به کمک آن میتوان گرفتگی یا تنگی رگهای قلب را برطرف کرد و جریان خون را به عضله قلب بازگرداند.
این روش، جایگزینی کمتهاجمی برای عمل جراحی قلب باز است و در بسیاری از موارد، موجب بهبود سریع علائم و کاهش خطر سکته قلبی میشود.
در ادامه، با جزئیات مراحل، انواع و مراقبتهای بعد از آنژیوپلاستی آشنا میشوید.
آنژیوپلاستی قلب نوعی PCI (Percutaneous coronary intervention ) محسوب شده و به روشی گفته میشود که طی آن پزشک با استفاده از یک لوله نازک و بالونی کوچک، رگهای مسدود یا تنگشده را باز میکند. این روش معمولا زمانی توصیه میشود که بیمار دچار علائمی همچون درد قفسه سینه، کاهش تحمل فعالیت، یا خطر سکته قلبی باشد. پزشک پس از بررسی نتایج آزمایشها و تصویربرداریها تصمیم میگیرد که آیا بیمار کاندید مناسبی برای این درمان است یا خیر. (منبع: کلینیک آریتمی تهران)
پزشک متخصص قلب و عروق معمولاً زمانی آنژیوپلاستی را توصیه میکند که دارو و تغییر سبک زندگی دیگر کافی نباشند.
این روش برای بیمارانی مناسب است که دچار علائم زیر باشند:
درد یا فشار قفسه سینه (آنژین صدری)
تنگی نفس هنگام فعالیت
سکته قلبی حاد (برای باز کردن سریع رگ بستهشده)
تنگی رگ در نتیجه تجمع پلاکهای چربی
فرآیند آنژیوپلاستی معمولاً در بخش کاتتریزاسیون قلب (Cath Lab) انجام میشود و شامل مراحل زیر است:
بیمار معمولاً بیهوشی عمومی نیاز ندارد. داروهای آرامبخش و بیحسی موضعی داده میشود تا محل ورود کاتتر (معمولاً مچ دست یا کشاله ران) بیحس شود.
پزشک لوله باریکی را وارد شریان میکند و با کمک تصاویر اشعه ایکس (فلوروسکوپی) آن را به سمت قلب هدایت میکند.
وقتی نوک کاتتر به محل تنگی میرسد، بالنی کوچک باد میشود و پلاکها را به دیواره رگ میفشارد تا مسیر خون باز شود.
در بیشتر موارد، استنتی فلزی یا دارویی در محل تنگی قرار داده میشود تا رگ باز بماند.
پس از پایان کار، بالن و کاتتر خارج میشوند و بیمار چند ساعت تحت نظر میماند. در اغلب موارد، بیمار ظرف ۲۴ ساعت ترخیص میشود.
استنتها بسته به نوع آلیاژ و پوشش دارویی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
نسل قدیمیتر استنتها که از جنس فلز بدون دارو هستند و احتمال تنگی مجدد در آنها کمی بالاتر است.
نوع پیشرفتهتر که با دارو پوشانده شده تا از تشکیل مجدد بافت و انسداد جلوگیری کند.
این نوع استنتها امروزه انتخاب اصلی در بیشتر بیماران هستند.
موفقیت در آنژیوپلاستی تنها به عمل بستگی ندارد، بلکه مراقبتهای پس از آن نقش مهمی در جلوگیری از عود بیماری دارند.
مصرف منظم داروهای ضد پلاکت مانند آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس) الزامی است.
داروهای کنترل فشار خون، کلسترول و قند باید طبق تجویز پزشک ادامه یابند.
ترک سیگار مهمترین اقدام پس از آنژیوپلاستی است.
ورزش منظم مانند پیادهروی روزانه باعث بهبود گردش خون میشود.
تغذیه سالم با کاهش مصرف نمک، چربیهای اشباع و فستفودها ضروری است.
ویزیتهای منظم و انجام تستهای استرس قلبی یا اکوکاردیوگرافی طبق نظر پزشک، به بررسی عملکرد استنت و سلامت قلب کمک میکند.
طول عمر پس از فنر زدن قلب به عوامل متعددی وابسته است. در صورت رعایت توصیههای پزشکی، بیماران میتوانند سالهای طولانی با کیفیت زندگی مطلوب به زندگی ادامه دهند. ادامه مصرف داروهای ضدانعقاد، کنترل فشار خون، دیابت و چربی خون، نقش حیاتی در جلوگیری از انسداد مجدد رگها دارد. همچنین ترک سیگار و انتخاب سبک زندگی سالم مانند تغذیه مناسب و فعالیت بدنی منظم میتواند خطر بروز مشکلات جدید را به حداقل برساند. (منبع: دکتر محمود افتخارزاده)
اگرچه آنژیوپلاستی نسبتاً ایمن است، اما مانند هر عمل پزشکی، خطراتی نیز دارد که باید از آن آگاه بود:
خونریزی در محل ورود کاتتر
تنگی مجدد رگ (Restenosis)
لخته شدن داخل استنت
آسیب به عروق یا قلب (نادر)
واکنش آلرژیک به ماده حاجب
پزشک قبل از عمل، تمام این موارد را ارزیابی کرده و در صورت نیاز، درمانهای پیشگیرانه را آغاز میکند.
اکثر بیماران پس از آنژیوپلاستی، بهبود قابلتوجهی در تنفس، انرژی و تحمل فعالیتهای روزمره احساس میکنند.
با این حال، باید به خاطر داشت که این روش درمان قطعی آترواسکلروز نیست و رعایت توصیههای پزشکی برای حفظ سلامت طولانیمدت حیاتی است.
آنژیوپلاستی یکی از پیشرفتهترین روشهای درمان گرفتگی رگهای قلب است که با دقت بالا، ایمنی مناسب و دوران نقاهت کوتاه انجام میشود.
برای تصمیمگیری درست، ارزیابی دقیق توسط متخصص قلب و عروق ضروری است تا بر اساس وضعیت رگها، نوع مناسب درمان (آنژیوپلاستی یا جراحی) انتخاب شود.
رعایت مراقبتهای دارویی، تغذیه سالم و پیگیری منظم، کلید حفظ سلامت رگها و جلوگیری از تکرار گرفتگی است.
