دیابت یک بیماری چندبعدی است که انواع مختلفی از جمله نوع ۱، نوع ۲، دیابت بارداری، دیابت مونوژنیک، نوع ۳c، نوع ۵، LADA و دیابتهای ناشی از دارو دارد. هر نوع از انواع دیابت ریشه و الگوی متفاوتی دارد؛ برخی خودایمنی هستند و برخی به مقاومت به انسولین یا آسیب پانکراس مرتبطاند. باتوجه به اینکه دیابت میتواند در هر سنی ظاهر شود (نوزادی، کودکی، نوجوانی، بزرگسالی یا دوران بارداری) میتوان گفت ژنتیک، چاقی، کمتحرکی و سبک زندگی ناسالم نقش مهمی در بروز و پیشرفت آن دارند.
دیابت میتواند ناشی از خودایمنی، مقاومت به انسولین، تغییرات دوران بارداری، مشکلات ساختاری پانکراس یا حتی جهشهای ژنتیکی باشد. به همین دلیل بیماران دیابتی همیشه در یک گروه قرار نمیگیرند و شناخت تفاوتها برای درک بهتر مسیر درمان اهمیت دارد.
۱-دیابت نوع یک
دیابت نوع ۱ را دیابت وابسته به انسولین هم میگویند به این معنی که فرد باید روزانه انسولین مصنوعی را دریافت کند تا زنده بماند. در دیابت نوع یک، بدن به سلولهای پانکراس که انسولین میسازند حمله میکند. این حمله باعث میشود که بدن دیگر قادر به تولید انسولین نباشد.
در این نوع دیابت، بدن همچنان کربوهیدراتهای غذا و نوشیدنیها را تجزیه و به گلوکز تبدیل میکند. اما زمانی که گلوکز وارد جریان خون میشود، هیچ انسولینی وجود ندارد که اجازه دهد گلوکز وارد سلولهای بدن شود. این اتفاق باعث تجمع گلوکز در جریان خون و در نتیجه افزایش سطح قند خون میشود.
۲. دیابت نوع دو
دیابت نوع دو در بزرگسالان بیشتر شایع است. در نوع ۲ دیابت، بدن یا انسولین کافی تولید نمیکند یا سلولها به طور معمول به انسولین پاسخ نمیدهند که این وضعیت باعث ایجاد مقاومت به انسولین میشود. دلیل این نوع از انواع دیابت هم ناشناخته است. هرچند اعتقاد بر این است که عوامل ژنتیکی و محیطی هم در ایجاد دیابت نوع دو نقش دارند. داشتن اضافه وزن به شدت با پیشرفت آن ارتباط دارد، بااینحال همه افراد مبتلا به این نوع از دیابت دارای اضافه وزن نیستند.
دیابت خاموش
دیابت خاموش یا دیابت نوع ۲ غیرقابل تشخیص، حالتی است که فرد سطح قند خون بالایی دارد اما هنوز علائم واضحی ندارد. بسیاری افراد نمیدانند مبتلا هستند زیرا تشنگی شدید، تکرر ادرار یا خستگی را تجربه نمیکنند. این بیماری معمولا بهتدریج ایجاد میشود و میتواند بدون درمان به مشکلات جدی مانند بیماری قلبی، آسیب کلیه، چشم و اعصاب منجر شود.
بسیاری از مبتلایان به دیابت نوع ۲ ممکن است سالها بیعلامت باشند اما این وضعیت نوع جداگانه محسوب نمیشود.
۳. دیابت نوع ۳C
یکی از انواع دیابت نادر، دیابت نوع ۳C است که به دلیل آسیب ناشی از بیماریهای پانکراس مانند التهاب (پانکراتیت)، تومورها یا جراحی برداشتن بخشی از پانکراس ایجاد میشود. در این نوع دیابت، آسیب به سلولهای تولیدکننده انسولین در پانکراس باعث کاهش تولید انسولین و افزایش سطح قند خون میشود. برخلاف دیابت نوع یک و ۲، دیابت نوع ۳C معمولا به دلیل مشکلات ساختاری یا عملکردی پانکراس ناشی از بیماریهای دیگر بروز میکند.
۴. دیابت نوع چهار
دیابت نوع ۴ به نوعی از دیابت گفته میشود که به اسم «دیابت مرتبط با سو تغذیه» هم شناخته میشود. این بیماری که، معمولا در کشورهای کمتر توسعه یافته دیده میشود و بیشتر در جوانان و نوجوانانی مشاهده شده است که دچار لاغری مفرط یا سو تغذیه هستند. دیابت نوع ۵ اغلب با دیابت نوع یک اشتباه گرفته میشود؛ زیرا رفتاری شبیه به دیابت نوع یک دارد.
۵ـدیابت نوع ۱.۵ (LADA)
دیابت LADA، به اسم دیابت نوع ۱.۵ هم معروف است. این نوع از دیابت از نوع خودایمنی است و در بزرگسالی (سنین بیشتر از ۳۰ سال) بروز میکند و ویژگیهایی دارد که هم مربوط به دیابت نوع ۱ هستند و هم دیابت نوع ۲.
در دیابت LADA سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای تولیدکننده انسولین در پانکراس حمله میکند. یکی از مشکلات افراد مبتلا به دیابت LADA این است که معمولا به اشتباه دیابت آنها دیابت نوع ۲ تشخیص داده میشود.
۶. دیابت عصبی
دیابت عصبی در واقع هایپرگلیسمی مرتبط با استرس یا اختلالات رفتاری مرتبط با دیابت است که در آن فرد دچار رفتارهای غیرعادی مرتبط با غذا و متابولیسم است و گاهی با علائم دیابت اشتباه گرفته میشود اما منشا آن روانی است نه اختلال انسولین.
۷. دیابت ناشی از دارو
این نوع دیابت زمانی ایجاد میشود که مصرف برخی داروها باعث افزایش سطح قند خون شود. داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها، برخی داروهای ضد روانپریشی، داروهای ضد ویروس و برخی داروهای ادرارآور میتوانند باعث اختلال در ترشح یا عملکرد انسولین شوند. دیابت ناشی از دارو معمولا با قطع یا تغییر دارو (اما در برخی پایدار میماند)، اصلاح سبک زندگی و گاهی استفاده از داروهای کنترلکننده قند قابل مدیریت است.
ادامه دارد....
