مطلب جالبی خواندم که در آن با عبارت استحاله کلمات آشنا شدم.
که همان بازی با کلمات یا در برخی موارد جایگزین کردن کلماتی به جای کلمهای دیگر به مرور زمان و همچنین تعریف متفاوتی از کلمات، میتوان نام برد.
حتماً خیلی وقتها در بحثهای روانشناسی شنیدید که میگویند یک سری از کلمات بار منفی دارند، بنابراین به جای آن از کلماتی با بار معنایی مثبت استفاده کنید، مثالی که زیاد شنیدیم، «به جای خسته نباشید، بگویید خدا قوت.» بهش معجزه کلمات هم میگویند.
مثال این کلمات بسیار است، از تغییر اسم شهر، خیابان، میدان، به کاربردن کلمات فارسی جدید به جای کلمات انگلیسی و عربی تا کلماتی که معنای متفاوتی گرفتهاند یا با تغییراتی بار مثبت به آنها داده شده است.
اما بارِ منفی هر جا لازمه و به درد میخورد استفاده میشود، گاهی اتفاقاً کلمات با بار مثبت را به بار منفی درمیآورند.
بیشترین درگیری فکری من و شاید خیلیها این روزها استحاله کلمه اعتراض است که، از زمانی که به یاد دارم کوچکترین اعتراض (با بار مثبت) را اغتشاش (با بار منفی) نامیدند!
یا کلمه آزادی که هر کسی هر طور میپسندد، تعبیر میکند. کلمهای تماماً مثبت انگار بار معنایی منفیِ بیشتری پیدا کرده است. هر کسی وادار شده تعریفش از آن را بیان کند تا سوء برداشت نشود، بلکه از حق و حقوق خود بتواند حرف بزند تا حداقل متهم نشود.
به نظرم این بازی با کلمات همیشه به سود گروهی هست که از آن استفاده میکنند، و سبب شده در همین نقطه ماندهایم و به جایی رسیدیم که نه میتوان منظور را رساند و نه برداشت درستی از کلمات و حرفها میشود.
من خودم بارها وقتی با کسی صحبت میکنم، مجبورم بپرسم منظورت از این کلمه چیه؟ یعنی اینقدر کلمات معنای خود را از دست دادند، یا تغییر کردند که مدام باید بپرسی که دقیقاً به کدام معنی؟ چون در فهم قضیه دچار اشتباه و ضعف میشوی. بد میفهمم، آنوقت ممکن است حرف و عمل اشتباه و بیربطی داشته باشم، همینطور طرف مقابل.
از مطلبی که خواندم (+):
کلمهٔ نادرست، دو گروه را متضرر میکند: حکومت و ملت. و این یعنی همه.
با کلمهٔ نادرست، قدرت پردازش حکومت ضعیف میشود. دیگر نمیفهمد چه کرده است. نه معنای کارش را میفهمد. نه ساز و کار اجرایش را درک میکند. نه تبعات آن را متوجه میشود. و نه میتواند درستی و نادرستی رفتارش را ارزیابی کند.
مردم هم متوجه نمیشوند نگاه حکومت چیست و قرار است چه شود و آیا حکومت به عنوان کارگزار مردم، درک درستی از وضعیت دارد یا نه.
بازی با کلمات شاید بازی کوچکی باشد اما برخی مواقع هم گران تمام میشود.
