اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی یک اختلال روانی مزمن است که بر عملکرد مغز و نحوه تفسیر واقعیت تأثیر میگذارد. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است دچار تغییر در افکار، احساسات و رفتارهایشان شوند. این اختلال میتواند نمودهای ظاهری مختلفی داشته باشد، از جمله توهم (درک خیالی از اشیاء یا وقایع)، افکار پریشان، انحراف از واقعیت، و مشکلاتی در توانایی برقرار کردن ارتباطات اجتماعی. اسکیزوفرنی یک اختلال جدی است که نیاز به ارزیابی و مداخله پزشکی دارد.
علت ايجاد اسكيزوفرنی چیست؟
محققان حوزه روانپزشکی بر این باورند که عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد اسکیزوفرنی نقش اولیه را دارند و استرسهای زندگی ممکن است در شروع علائم و سیر آنها نقش بعدی را داشته باشند. از آنجایی که عوامل متعددی ممکن است در این امر در نظر گرفته شوند، دانشمندان هنوز علت دقیق این بیماری را مشخص نکرده اند.
اسکیزوفرنی چند نوع دارد؟
پیشتر راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی (DSM-4) اسکیزوفرنی را به پنج دسته تقسیم میکرد:
بر مبنای نوع پارانوئید (توهم)
نوع آشفته
نوع کاتاتونیک (همراه با تغییرات در حرکت و عملکرد عضلات)
نوع تمایزنیافته
انواع دیگری که هنوز ناشناخته بودند.
درسالهای اخیر متخصصین سلامت روان، دیگر اسکیزوفرنی را به انواع مختلف تقسیم نمیکنند. به این دلیل که ممکن است برخی از ویژگیهای خاص مثل توهم در همه افراد مبتلا به اسکیزوفرنی وجود داشته باشد، متخصصان اسکیزوفرنی را بهعنوان یک اختلال طیفی که ترکیبی از تمام انواع قبلی است در نظر میگیرند.
اختلالات روانی اسکیزوفرنی، شامل اختلالهایی با علائم مشترک است که بر حس واقعی افراد مبتلا تاثیر میگذارند، نحوه تفکر، احساس و عمل آنها را تغییر میدهند و منجر به ایجاد روانپریشی در آنها میشوند به این معنی که آنچه به نظر آنها واقعی میرسد، واقعی نیست.
علائم اسکیزوفرنی چیست؟
توهم: دیدن، شنیدن، بوییدن، چشیدن یا احساس کردن چیزهایی که خارج از ذهن وجود ندارند.
هذیان: باورهای غیرمعمولی که بر اساس واقعیت نیستند.
از دستدادن علاقه به فعالیتهای روزمره.
بی توجهی به بهداشت فردی و مراقبت از خود.
تمایل به دوری از افراد، از جمله دوستان.
جدا شدن از احساسات یا عواطف.
درمان اسکیزوفرنی چیست؟
اسکیزوفرنی یک اختلال پیچیده سلامت روان است که با بروز اولین نشانهها نیاز به درمان فوری دارد. هدف از درمان، مدیریت علائم، جلوگیری از عود، و افزایش عملکرد تطبیقی است تا بیمار بتواند دوباره در جامعه ادغام شود. درمان اسکیزوفرنی معمولاً شامل ترکیبی از دارو و درمان شناختی-رفتاری برای هر فرد است. داروهای ضد روانپریشی سنگبنای درمان اسکیزوفرنی هستند و با تأثیر بر واسطه عصبی مغز (دوپامین) عمل می کنند.
سایر داروها، مانند داروهای ضد افسردگی یا داروهای ضداضطراب نیز ممکن است کمککننده باشند. درمانهای روانشناختی، مانند درمان شناختی-رفتاری میتواند به افراد مبتلا به اسکیزوفرنی کمک کند با علائم توهم یا هذیان بهتر کنار بیایند. آموزش مهارتهای اجتماعی، خانوادهدرمانی، توانبخشی حرفهای، و اشتغال حمایتی از دیگر اشکال درمانی هستند که میتوانند به مدیریت این بیماری کمک کنند.
