سلام به همهی شما دوستای خوب و مهمونای عزیز دکه فارآبی بندرترکمن!
اینجا توی محلهی فارابی بندرترکمن، زندگی مثل همیشه با شور و هیاهو ادامه داره. و من از دریچه دکه به تماشای گذر ماشینها و عابران نشستهام در این فکر که اولین مطلب این وبلاگ را در چه موضوعی بنویسم.
شاید پیش از هر چیز بهتر باشد که یک معرفی از شهر خودمون داشته باشم. پس امروز میخوایم یه کم از این دکه بزنیم بیرون و بریم توی شهر زیبای خودمون، بندرترکمن. پس با ما همراه باشید تا ببینیم این شهر دریایی چه گنجینههایی داره.
بیایید اول یه کم از تاریخچهی این شهر بگیم. بندرترکمن اونقدرها هم قدیمی نیست. حدود 100 سال پیش، یعنی سال ۱۳۰۶، به دستور رضاشاه ساخته شد و اولش اسمش رو گذاشتن «بندر شاه» . یه شهر کاملاً برنامهریزی شده بود با خیابونهای منظم و شطرنجی که انگار از روی یه نقشهی دقیق کشیدنش. راستش رو بخواید، این شهر یکی از اولین جاهایی بود که توی ایران راه آهن بهش رسید. یه خط آهن بزرگ اومده بود از جنوب کشور تا اینجا، تا دریای خزر رو به خلیج فارس وصل کنه. بعد از انقلاب، اسم شهر عوض شد و شد «بندر ترکمن». ولی هر چی اسمش عوض بشه، بازم این بندر، یادگار یه دورهی تاریخی مهمه.
حالا بریم سراغ یه جاذبهی بینظیر که بندرترکمن رو حسابی معروف کرده: جزیرهی آشوراده. این جزیره که اسمش توی زبان ترکمنی یعنی «جزیرهی آشور»، تنها جزیرهی ایرانی توی دریای خزر هستش . فکر کنید، یه تکه خشکی در گوشه این دریای پهناور که مال ماست! برای رفتن بهش باید از اسکلهی بندر سوار قایقهای محلی بشید و یه سفره کوتاه و شیرین دریایی رو تجربه کنید.
آشوراده یه عالمه قصه داره. اول اینکه ۴۰ درصد خاویار ایران از آبهای اطراف همین جزیره صید میشه. دوم اینکه توی خود جزیره، دو تا بنای تاریخی خیلی جالب هست: یه قلعه که به «قلعهی روسها» معروفه و مربوط به دوران جنگهای ایران و روسه، و یه خونهی قدیمی که به سفیر روس تعلق داشته. انگار هر سنگش یه حرف برای گفتن داره. علاوه بر این، آشوراده به عنوان یه منطقهی حفاظت شدهی طبیعی هم شناخته میشه و پرندههای مهاجر زیادی توی فصلهای سرد سال بهش پناه میارن.
اگر اهل طبیعتگردی هستید، تالابهای اطراف بندرترکمن رو از دست ندید. تالاب گمیشان، که در ۲۴ کیلومتری شهر قرار داره، یه منطقهی حفاظت شدهی بینالمللیه و همه ساله میزبان پرندههای مهاجر زیبایی مثل فلامینگو، قو و پلیکان هستش. یه جای عالی برای پرندهنگری و عکاسی از طبیعت بکر.
یه جای دیگه هم به اسم منطقهی شکار ممنوع صوفیکم هست که اونم تالابیه با وسعت زیاد و زیستگاه گونههای نادر و جالبی مثل روباه ترکمن و کوچکترین پستاندار ایران یعنی حشرهخوار کوتوله.
حالا بریم سراغ قسمت شلوغ و پرجنبوجوش شهر. اسکلهی بندرترکمن یکی از جاهایی که هر مسافری باید بره. اینجا نه تنها میتونید سوار قایق بشید و به جزیره آشوراده برید، بلکه یه بازارچهی ساحلی هم کنارش هستش که پر از سروصدای مردم، بوی ماهی و تنقلات، و ویترینهای رنگارنگ صنایع دستیه. میتونید از این بازار قالی و گلیم ترکمنی، زیورآلات دستساز، لباسهای محلی با سوزندوزیهای ظریف و کلی چیزای دیگه بخرید.
یه بازار دیگه هم هست به اسم «دوشنبه بازار» که دقیقا در مسیر دکه فارآبی واقع شده و هر هفته روز دوشنبه برپا میشه و محلیها برای خرید و فروش کالاهاشون دور هم جمع میشن. اونجا هم میتونید حال و هوای مردم رو از نزدیک ببینید.
بندرترکمن با اینکه شهری نسبتاً جدید هست، ولی سرشار از فرهنگ و رسوم اصیل قوم ترکمنه. بیشتر مردم این شهر ترکمن و سنی مذهب هستن، ولی اقوام دیگهای مثل قزاقها، فارسها، سیستانیها و آذریها هم اینجا زندگی میکنن و هر کدوم رنگی و نقشی به این قالیچهی فرهنگ اضافه کردن. یکی از چیزهایی که خیلی توجهم رو جلب میکنه، لباسهای محلی ترکمنهاست. زنها با روسریها و پیراهنهای رنگارنگ، خیلی قشنگ میشن.
اگه با مردم این شهر هم کلام بشید، می بینید چقدر خونگرم و مهمان نوازن. اینجا یه جورایی همه چیز دست به دست هم داده که یه تجربهی سفر متفاوت و دوست داشتنی رقم بخوره.
حالا بیایم سراغ یه بخش دیگه از فرهنگ ترکمنها که واقعاً روح آدم رو نوازش میده: ساز و آواز ترکمنی. دوتار یه ساز زهی دو سیم هست که با ناخن دست راست نواخته میشه و صدای گرم و دلنشینی داره. ترکمنها با این ساز، حماسههای قهرمانی، عاشقانهها و داستانهای پندآموز شاعران بزرگشون رو اجرا میکنن. اگه شانس بیارید و توی یکی از مراسم عروسی یا جشنهای محلی شرکت کنید، حتماً یه نوازندهی ماهر دوتار میبینید که یه گوشه نشسته و با چشمان بسته، دل همه رو میبره.
علاوه بر دوتار، سازهای دیگهای مثل قوپوز (یه جور ساز زهی کوچیک) و توییدوک (نوعی نی محلی) هم توی موسیقی ترکمنی استفاده میشن. اما اون چیزی که موسیقی ترکمنی رو خاص میکنه، آوازهای حماسی به اسم دستان هستش. این آوازها، داستانهای بلندی از عشق، جنگ، شجاعت و قهرمانیهای اسطورهای رو روایت میکنن و معمولاً با صدای گرم و گرفتهی خواننده که بخشی نامیده میشه همراه با دوتار اجرا میشن. یکی از معروفترین این داستانها، «داستان اصلان» هست که حکایت یه قهرمان ترکمنه.
ترکمنها موسیقی رو نه فقط برای سرگرمی، که برای انتقال دانش و تجربههای نسلهای گذشته به کار میبردن. توی قدیم، خنیاگرها و بخشیهای ترکمن، کسانی بودن که این داستانها رو حفظ میکردن و از شهری به شهر دیگه میبردن. جالب اینجاست که توی بعضی از مراسم مذهبی و آیینی هم، نواختن دوتار و آوازهای مخصوص جایگاه ویژهای داره. مثلاً توی مراسم «ذکر خنجر» که با صدای ساز و آواز همراهه، فضای معنوی خاصی ایجاد میشه که انسان رو به حال و هوای خاصی میبره.
حالا بریم سراغ یه بخش دیگه از فرهنگ ترکمنها که به اندازهی موسیقی، توی خونشون جاریه: اسب و اسبسواری. اسب ترکمن که یکی از اصیلترین و زیباترین نژادهای اسب در جهان هست. این اسبها با قامت بلند، گردن کشیده، پوست براق و سری ظریفشون، انگار که توی یک نقاشی کشیده شدن. اما مهمتر از ظاهرش، استقامت و سرعت بینظیرشونه. میگن یه اسب ترکمن میتونه روزها در بیابون بدون آب و غذا بدوه و هنوز سرحال باشه. حالا دیگه به عنوان یکی از باارزشترین سرمایههای ایران، پرورشش رو خیلی جدی میگیرن.
توی بندرترکمن و شهرهای اطراف، مسابقات اسبسواری یکی از جذابترین رویدادهای فرهنگیه که نباید از دستش بدید..
در کل، اسب برای ترکمن فقط یه وسیلهی نقلیه یا حیوون نیست؛ بلکه عضوی از خونه و نماد غیرت و آزادگیه. شاعر ترکمن، مختومقلی فراغی، بارها توی شعراش از اسب به عنوان نماد شجاعت و وفاداری یاد کرده.
خب دیگه، سفر که تموم میشه نوبت به خرید سوغاتی میرسه. از بندرترکمن چی ببریم؟ اول از همه صنایع دستی مثل قالی و گلیم ترکمنی، نمدها و روسریهای سنتی. در کنارش غذای سنتی چکدرمه آتشی که قول میدم طعمش رو هرگز فراموش نکنید. همین طور شیرینی های محلی مثل بیشمه، پتیر و نان محلی تنوری، نان های روغنی به نام چاپاتی، قاتلاما و بورک.
بندرترکمن با اون همه جاذبه، از دریا و جزیره گرفته تا تاریخ و فرهنگ، واقعاً یه مقصد فوقالعاده برای یه سفر چندروزه ست. این شهر میتونه برای یه خانوادهی پر از بچه که دنبال تفریح هستن، عالی باشه. یا برای یه زوجی که دنبال آرامش و طبیعت بکر میگردن. خلاصه که همه توی این شهر یه چیزی برای خودشون پیدا میکنن.
امیدوارم این معرفی کوتاه بتونه مشتاقتون کنه که یه سری به این شهر زیبا بزنید. راستی یادتون نره، وقتی اومدید بندرترکمن، یه سری هم به دکه فارآبی ما بزنید؛ توی چهارراه فارابی بندرترکمن، نبش جمهوری 23 ی دکه به رنگ آبی. برای یافتن و اجاره سوئیت جهت اقامت و راهنمایی درباره همه چیز شهر در کنار شما هستیم. تا اون موقع، خوش و سلامت باشید!
