کیلومترشمار ماشین یکی از بخش های مهم خودرو است که اطلاعات مهمی در مورد کارکرد خودرو ارائه می دهد. کیلومترشمار ماشین تقریبا مانند یک بخش داخلی از ساعت آنالوگ است که با یک میله انعطاف پذیر (کابل هممحور) به هاب چرخ جلو متصل می شود. بد نیست بدانید که سیستم های کنترل سرعت خودرو معمولا بر اساس تکنولوژی ساخت به دو دسته کلی آنالوگ و دیجیتال تقسیم می شوند. توجه به کیلومتر خودرو یکی از عوامل تعیین کننده محاسبه افت قیمت خودرو است. البته شما می توانید با استفاده از اپلیکیشن فرمون نیز به محاسبه افت قیمت ماشین خود بپردازید. این برنامه، در ضمن امکان خرید طرح ترافیک روزانه، استعلام خلافی و غیره را فراهم ساخته است.
گرچه هیچ سند قانونی وجود ندارد که نشان دهنده کارکرد دقیق خودرو باشد، با این حال مسافت طی شده در هر خودرو، از طریق کیلومترشمار، ثبت می شود که کارکرد کلی آن، در پنل فرمان نمایش داده می شود. احتمالا می دانید که کیلومترشمار ماشین، با حرکت کردن خودرو و ثبت مسافت، کار می کند. مهمترین عامل مرتبط با کیلومتر شمار، تایرها، خصوصا تایرهای جلو است. با هر یک چرخش، مسافتی برابر با محیط تایر طی میشود. بر فرض محیط یک تایر دو متر باشد، پس از ۵۰ بار چرخش تایر، خودرو ۱۰۰ متر یا ۰.۱ کیلومتر مسافت را طی می کند؛ پس از ۵۰۰ بار چرخش تایر، مسافت طی شده بالغ بر یک کیلومتر خواهد بود. دستگاه کیلومترشمار، با ثبت چرخشهای تایر، مسافت کلی طی شده را در قالب واحد کیلومتر، به راننده گزارش می دهد.
روند تکامل کیلومترشمار ماشین
اگر به شکل و کارکرد کیلومترشمار ماشین در گذشته نگاه کنید، متوجه می شوید که کیلومتر شمار های اولیه یک مجموعه مکانیکی بودند که به کمک دندهها و اعدادی که میچرخیدند، مسافت طی شده را گزارش می دادند. اولین دورسنج برای اندازه گیری سرعت به وسیله مهندس آلمانی (Dietrich Uhlhorn) در سال ۱۸۱۷ اختراع شد. اولین استفاده از این سرعت سنج در سال ۱۸۴۰ برای سنجیدن سرعت و دور چرخش چرخ های لوکوموتیو بود. این دور سنج ها بعدها برای سنجش دور موتور ماشین ها استفاده شدند. دور سنج های آنالوگ بر اساس عملکرد چرخش یک شفت یا محور عمودی متصل به فنر سپس صفحه درجه بندی شده کار می کنند. کیلومترهای آنالوگ یا مکانیکی سیستم اولیه سنجش سرعت خودرو هستند که دقت کافی ندارند؛ این مدل از کیلومتر های با سیم فنری به گیربکس وصل می شوند. لذا با چرخش چرخ دنده گیربکس سیم فنری هم می چرخد. این سیستم به علت اصطحلاک بالا و دقت کم جای خود را به سیستم دیجیتال داده است. بنابراین امروزه اکثر کیلومترشمارهای موجود، دیجیتالی هستند. با این وجود این دو مدل از کیلومترشمار ماشین از لحاظ ظاهری تفاوت زیادی با هم ندارند. به طوری که حتی با نگاه کردن به کیلومتر هم نمی توان تشخیص داد که سیستم کیلومترشمار ماشین دیجیتال است یا آنالوگ. تقریبا همه خودروهای انژکتوری ایرانی سیستم کنترل سرعت دیجیتال دارند.
کارایی سنسور کیلومترشمار ماشین
سنسور کیلومترشمار ماشین ( /wheel speed sensor vehicle ) روی گیربکس خودرو نصب می شود و به وسیله یک سوکت ۳ پایه اطلاعات سرعت را به ecu و پشت آمپر می فرستد. این سنسور انرژی مکانیکی حاصل از چرخش چرخ دنده را به پالس های الکترونیکی تبدیل می کند.
عیب یابی کیلومترشمار ماشین
اگر کیلومترشمار ماشین خراب شده است، باید آن را عیب یابی کنید تا بتوانید برای تعمیر آن از مسیر درست و موثر وارد عمل شوید. برای عیب یابی کیلومترشمار ماشین ابتدا فقط باید سوکت کیلومترشمار را تمیز کنید و خطا را پاک کنید. اگر با این کار مشکل برطرف نشد، سنسور را تعویض کنید و خطا را پاک کنید. اگر باز هم مشکل حل نشد، احتمالا مشکل از قطعه چرخ دنده داخل گیربکس و یا سیم کشی خودرو است. بد نیست بدانید که معمولا سوکت سنسور کیلومتر بر اثر نشتی روغن و آب می پوسد و خراب می شود. برای اطمینان از اینکه کدام قطعه خراب است، کافی است یک سنسور سالم را به سوکت سنسور کیلومتر وصل کنید. خودرو را روشن کنید، چرخ دنده سنسور کیلومتر جدید را بچرخانید. اگر کیلومتر کار کرد، به این معنی است که سنسور خراب است. اگر کار نکرد سیم کشی خراب است. اگر سنسور را در محل خود بستید، ولی هنگام حرکت کیلومترشمار ماشین کار نکرد و یا عقربه شلاق زد، یعنی چرخ دنده داخل گیربکس خراب است.
آیا خرابی کیلومترشمار ماشین باعث ریپ زدن ماشین می شود؟
باید بگوییم بله؛ اساسا با خرابی سنسور کیلومترشمار ماشین هم عدد کیلومتر نشان داده نمی شود و هم باعث می شود که خودرو ریپ بزند. دو علت در این اختلال موثر هستند؛ یکی اینکه در خودروهای جدید از پارامتر سرعت هم برای محاسبه جرقه و سوخت استفاده می کنند و دیگر اینکه اگر آمپر کیلومتر کار نکند، مسافت پیموده شده هم ثبت نمی شود و برای جلوگیری از تقلب اگر کیلومتر کار نکند خودرو ریپ میزند.
دلایل خرابی کیلومترشمار ماشین
احتمالا می دانید که کیلومترشمار ماشین و سرعت سنج خودرو به کمک یک سنسور سرعت سنج که در زیر داشبورد قرار دارد، کار می کنند. برخلاف کیلومتر شمارهای قدیمی که با چرخ دنده کار می کردند، امروزه اکثر خودروهای مدرن وابسته به سنسورهای الکترونیکی هستند و بر همین اساس علل خرابی آنها بیشتر الکترونیکی است و نه مکانیکی. در ادامه به تعدادی از دلایل خرابی کیلومترشمار ماشین اشاره می کنیم؛
خرابی سنسور سرعت یکی از علت های خرابی کیلومترشمار ماشین است. خرابی سنسور کیلومتر شمار تنها بر روی سرعت خودرو تاثیر نمی گذارد، بلکه بر روی سیستم کروز و تنظیم سوخت برخی خودروها نیز موثر است به همین دلیل است که با خرابی این قطعه عموما چراغ خطر موتور روشن می شود.
ECU (Electronic Control Unit) یا واحد کنترل الکترونیک یا همان مغز کامپیوتر مسئول هماهنگی،کنترل و هدایت سایر سنسورهای خودرو است. خرابی کیلومترشمار ماشین می تواند به این قطعه نیز مرتبط باشد، زیرا این قطعه مغز الکترونیک یا کامپیوتر خودرو است.
قطع شدن اتصالات و ارتباط بین سنسور با سایر بخش ها از دیگر علل متداول در خرابی کیلومترشمار ماشین است. در برخی از خودرو های قدیمی اتصالی و سوختن سیم ها نیز ممکن الوقوع است که در از کار افتادن کیلومتر سرعت موثر هستند.
جمع بندی
آشنایی با سیستم کیلومترشمار ماشین و شناخت علل خرابی آن به شما کمک می کند تا قبل از اینکه خیلی دیر شود، برای تعمیر این قسمت از خودروی خود اقدامات لازم را انجام دهید. علت کار نکردن کیلومتر سرعت هرچه که باشد، یافتن علت از هر چیز دیگری مهمتر است. با توجه به اینکه رانندگی سالم و مطمئن به فاکتورهای زیادی نیاز دارد و یکی از این فاکتورها دانستن سرعت لحظه ای خودرور است، لذا تعمیر به موقع کیلومترشمار ماشین اهمیت بسیار زیادی دارد.
