افزایش مالیات نقل و انتقال خودروهای خارجی برای سال 1399 اقدام ناگهانی بود که توسط نمایندگان مجلس انجام شد. پیش از این مالیات خرید و فروش خودرو به میزان یک درصد قیمت خودرو صفر کیلومتر در زمان معامله اخذ می شد. اما هم اکنون نمایندگان مجلس به طور ناگهانی یک درصد مالیات مربوط به خرید و فروش خودروهای وارداتی را برای سال 1399 به دو درصد رسانده اند. اینکه افزایش مالیات نقل و انتقال خودروهای خارجی توسط نمایندگان مجلس تایید شده است، نشان می دهد که دولت برای جبران کسری بودجه خود به هر ریسمانی چنگ می زند و به هر حال به دنبال منبعی برای جبران این کسری شدید است. همان طور که می دانید افت قیمت خودرو در میان خودروهای خارجی با فرمول کمی متفاوت از خودروهای داخلی صورت می گیرد و باید دید این افزایش مالیات چه تاثیری روی آن می گذارد.
به احتمال قریب به یقین علت افزایش مالیات نقل و انتقال خودروهای خارجی جبران کسری شدید بودجه کشور است. در حالی که کشور با تحریم های شدید اقتصادی روبه روست و محدودیت های بسیار زیادی دارد، این روش می تواند کمک کند تا بخشی از کسری بودجه کشور جبران شود، البته شاید چنین چیزی را بتوان در مبحث خلافی خودرو و بدهی طرح ترافیک نیز لحاظ کرد. اما بی تردید این طرح از سوی بسیاری از افراد مورد اعتراض قرار می گیرد و برای بسیاری جای سوال ایجاد می کند که چگونه یک بار بعد از پرداخت تعرفه گمرکی بسیار سنگین (در حدود 100 درصدی)، مجددا باید برای استفاده از خودرو مالیات پرداخت کرد؟
بر اساس لایحه مالیات بر ارزش افزوده با ماده 32، نقل و انتقال انواع خودرو و موتورسیکلت، به جز ماشین های راهسازی، کارگاهی، معدنی، کشاورزی و شناورها، مشمول مالیات نقل و انتقال خواهند شد. بدیهی است که افزایش مالیات نقل و انتقال خودروهای خارجی نیز در این لایحه آمده است و مورد تایید قرار گرفته است. در ادامه مفاد این لایحه را به طور دقیق و مستقیم از آنچه در مجلس تایید شده است، در اختیار شما قرار می دهیم.
بر اساس تبصره یک ماده 30 این قانون خودروهای تولید داخل به میزان یک درصد و خودروهای وارداتی به میزان دو درصد باید به ماخذ مربوطه مالیات پرداخت کنند. پرداخت مالیات خرید و فروش در هر صورتی اجباری است و در زمان ثبت سند در دفترخانه و یا هنگام نقل و انتقال خودرو در مراکز تعویض پلاک انجام خواهد شد. نحوه دریافت این یک تا دو درصد مالیات بر اساس فهرست ابلاغی قیمت خودروها که توسط سازمان دارایی اعلام می شود، خواهد بود. بنابراین برای خودروهایی با عمر بیش از شش سال، 40 درصد رقم اعلامی دارایی به عنوان مالیات خودرو دریافت می شود و در خودروهای کارکرده بین یک تا شش سال، هر ساله ده درصد از قیمت اعلامی دارایی کم می شود.
قطعا در اثر افزایش مالیات نقل انتقال خودروهای خارجی، هزینه های نقل و انتقال خودرو افزایش چشمگیری خواهد داشت. با توجه به اینکه در چند سال گذشته قیمت ارز به شدت تغییر کرده است و سیر صعودی بسیار تند و سریعی را پیموده است، بی تردید افزایش مالیات نقل انتقال خودروهای خارجی منجر به افزایش هزینه های نقل و انتقال خودرو خواهد بود. وقتی قرار باشد یک خودروی وارداتی و خارجی برای نقل و انتقال 2 درصد مالیات پرداخت کند، یک خودروی یک میلیاردی باید 20 میلیون تومان مالیات به ماخذ پرداخت کند. این 20 میلیون تومان معادل خرید یک خودروی مستعمل داخلی در بازار است که بسیاری توان پرداخت آن را هم ندارند. افزایش مالیات نقل و انتقال خودروهای خارجی به میزان دو درصد در حالی انجام خواهد شد که اینگونه خودروها یک بار در گمرک هزینه های زیادی (در حدود 100 درصدی) برای بهره وری پرداخت کرده اند و مجددا باید دو درصد مالیات برای نقل و انتقال پرداخت کنند. بسیاری معتقدند که افزایش این معیار مالیاتی می تواند به تعمیق رکود تورمی در بازار خودروهای وارداتی منتهی شود.
نمایندگان مجلس در نشست علنی سه شنبه، اول بهمن ماه 1398 در جریان رسیدگی به لایحه مالیات بر ارزش افزوده با ماده 32 ، با افزایش مالیات نقل انتقال خودروهای خارجی موافقت کردند. این لایحه با 137 رأی موافق، 34 رأی مخالف و 4 رأی ممتنع از مجموع 206 نماینده حاضر در جلسه به تصویب رسیده است. با توجه به اینکه این مالیات حتما باید در جریان ثبت سند انتقال وسایط نقلیه توسط دفاتر اسناد رسمی و یا تعویض پلاک توسط نیروی انتظامی اخذ شود، هر گونه تخلف در اجرای این حکم منجر به پرداخت دو برابری مالیات پرداخت نشده خواهد شد. به تعبیری اگر این مالیات به هر دلیل و با هر ترفند و توجیهی پرداخت نشود، متخلف مجبور خواهد بود دو برابر مالیات پرداخت نشده را به ماخذ پرداخت کند. این لایحه دو تبصره دیگر به شرح زیر نیز دارد:
¾ تبصره دو: اولین انتقال خودرو از کارخانجات سازنده و یا مونتاژکننده داخلی و یا واردکنندگان (نمایندگیهای رسمی شرکت های خارجی) به خریداران و همچنین هرگونه انتقال به صورت صلح و هبه به نفع دولت مشمول پرداخت مالیات نقل و انتقال موضوع این ماده می شود.
¾ تبصره سه: نقل و انتقال انواع خودرو و موتور سیکلت با پلاک انتظامی مناطق آزاد تجاری- صنعتی مشمول مالیات موضوع این ماده نمی شود.
وقتی افزایش مالیات نقل انتقال خودروهای خارجی توسط مجلس مورد تایید قرار می گیرد، شاید بعضی از اساس این سوال را بپرسند که اساسا مالیات چیست و چرا باید دریافت و پرداخت شود. اگر بخواهیم به صورت مختصر و مفید در این باره شرح بدهیم باید بگوییم که مالیات مهمترین دستاورد مالی هر جامعه برای پیشبرد تمدن است. گرچه بسیاری از مردم و کارشناسان هنوز و همچنان با دریافت و پرداخت مالیات مخالف هستند، اما به هر حال مالیات هزینه ای است که افراد یک جامعه برای هزینه های عمومی پرداخت می کنند. نحوه دریافت مالیات در هر جایگاه و برای هر کسی متفاوت و بر اساس قانون مصوب است. اما به طور کلی هدف از دریافت آن پرداخت هزینه های عمومی توسط مردم است.
در این اوضاع به شدت بحرانی که به سر می بریم، چنگ زدن دولت به ریسمان مالیات برای جبران کسری شدید بودجه در کشور، یکی از راه هایی است که به ذهن دولتمردان رسیده است و در صدد اجرایی کردن آن هستند. گرچه افزایش مالیات نقل انتقال خودروهای خارجی بی تردید مورد انتقاد های شدید قرار می گیرد، اما روشی است که دولت با کمک آن می خواهد وضعیت اقتصادی موجود را بهبود ببخشد. اینکه چه قدر این مسیر با این اهرم می تواند موفق باشد، خود سوال بسیار بزرگ و تعمق برانگیزی است.
