دوران بارداری یکی از مراحل زیبا اما چالشبرانگیز زندگی هر زن است. در این دوره بدن مادر برای رشد جنین دچار تغییرات گستردهای میشود و یکی از مشکلات شایع، زانو درد و درد مفاصل است که میتواند از ماههای میانی بارداری آغاز شده و حتی پس از زایمان ادامه یابد.
دلایل اصلی زانو درد در دوران بارداری
۱. تغییرات هورمونی و هورمون ریلاکسین:
در ماههای پایانی بارداری، بدن مادر هورمون ریلاکسین (Relaxin) ترشح میکند تا رباطها و تاندونها نرمتر شوند و زایمان طبیعی آسانتر انجام شود. این نرم شدن بیش از حد، باعث کاهش پایداری مفصل زانو و ایجاد درد میشود.
افزایش وزن بدن و فشار بر مفاصل:
افزایش طبیعی وزن مادر، فشار زیادی بر مفاصل پایینتنه، به ویژه زانوها وارد میکند. این فشار میتواند باعث درد، التهاب و گاهی ورم زانو شود. شدت درد در بارداریهای اول بیشتر است، زیرا بدن هنوز به تغییرات وزنی عادت ندارد.
زمین خوردن یا آسیبدیدگی:
تغییر مرکز ثقل بدن در بارداری احتمال زمین خوردن را افزایش میدهد و ضربه به مفصل زانو میتواند درد طولانیمدت ایجاد کند.
ایستادن یا پیادهروی طولانیمدت:
فشار وزن بدن بر زانوها در این شرایط باعث خستگی و التهاب مفاصل میشود.
کمبود کلسیم و ویتامین D:
بدن مادر در بارداری نیاز بیشتری به کلسیم و ویتامین D دارد. کمبود این مواد باعث کاهش استحکام استخوانها و افزایش درد زانو میشود.
فعالیتهای بدنی سنگین:
تمرینات فشرده یا وزنهبرداری میتواند به عضلات و تاندونهای زانو آسیب برساند و درد را تشدید کند.
روشهای مؤثر برای کاهش و کنترل زانو درد
استراحت کافی و رعایت وضعیت بدنی مناسب: قرار دادن بالش زیر پا، پرهیز از آویزان ماندن پاها و خوابیدن به پهلوی چپ به کاهش فشار بر زانو کمک میکند.
استفاده از کفش و کفی مناسب: کفش بارداری سبک، راحت و با کفی طبی از قوس کف پا و مفصل زانو حمایت میکند.
کنترل افزایش وزن: پیروی از رژیم متعادل، جلوگیری از افزایش وزن بیرویه و کاهش فشار مضاعف بر زانو.
استفاده منظم از پمادها و کرمهای مرطوبکننده: ماساژ ملایم با این محصولات انعطافپذیری مفاصل را تقویت کرده و فشار روی زانوها را کاهش میدهد. یکی از محصولات موثر پماد ماساژ و ضد درد ورناتُن است.
کمپرس گرم و سرد: کمپرس گرم جریان خون را افزایش داده و سفتی مفصل را کاهش میدهد؛ کمپرس سرد تورم و التهاب را کاهش میدهد و بهتر است این دو روش بهصورت متناوب استفاده شوند.
ماساژ درمانی و آبدرمانی: ماساژ ملایم توسط متخصص و شنا در آب ولرم به تسکین درد و بهبود دامنه حرکتی زانو کمک میکند.
تغذیه مناسب و غنی از مواد معدنی: مصرف کلسیم، ویتامین D و اسیدهای چرب امگا ۳ با لبنیات کمچرب، سبزیجات برگدار، مغزها و ماهی برای تقویت مفاصل مفید است.
انجام ورزشهای سبک و منظم: پیادهروی آرام، شنا، یوگای مخصوص بارداری و حرکات کششی ملایم عضلات پا را تقویت کرده و فشار روی زانوها را کاهش میدهند.
سخن پایانی
زانو درد در دوران بارداری شایع اما قابل کنترل است. رعایت رژیم غذایی مناسب، کنترل وزن، استفاده از کفش و زانوبند طبی و انجام ورزشهای سبک میتواند از بروز درد جلوگیری کند. اگر درد شدید یا مداوم باشد، مراجعه به پزشک متخصص زنان و فیزیوتراپ ضروری است تا سلامت مفاصل مادر حفظ شود.
