بیماریهای قلبیعروقی، از جمله سکته قلبی و نارسایی قلب، سالانه میلیونها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار میدهند. خوشبختانه، تکنولوژیهای درمان قلب در دو دهه اخیر، با سرعت بیسابقهای پیشرفت کردهاند. این فناوریها، از تشخیص دقیقتر تا درمانهای کمتهاجمی و مراقبتهای مداوم، زندگی بیماران را متحول کردهاند.
در این مقاله، به بررسی جامع تکنولوژیهای نوین در درمان بیماریهای قلب و عروق میپردازیم. هدف ما پاسخ به پرسوجوهای افرادی است که به دنبال درک عمیق این فناوریها هستند؛ از بیماران گرفته تا علاقهمندان به نوآوریهای پزشکی.
در گذشته، درمان بیماریهای قلبی اغلب به جراحیهای باز با برشهای بزرگ و دورههای طولانی بهبودی محدود میشد؛ اما تکنولوژیهای جدید درمان قلب، مانند تصویربرداریهای پیشرفته، جراحیهای رباتیک و روشهای کمتهاجمی، این چشمانداز را تغییر دادهاند.
طبق گزارش انجمن قلب آمریکا، مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی در کشورهای توسعهیافته، از سال 2000 تا 2020 حدود 20 درصد کاهش یافته است، که بخش عمدهای از آن به پیشرفتهای تکنولوژیک نسبت داده میشود.
این فناوریها نهتنها دقت تشخیص را افزایش دادهاند؛ بلکه کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشیدهاند؛ برای مثال، در یکی از موارد بالینی، بیماری 82 ساله با تنگی شدید دریچه آئورت، که به دلیل سن بالا کاندیدای جراحی باز نبود؛ با روش TAVI (تعویض دریچه آئورت از طریق کاتتر) درمان شد و در کمتر از سه روز از بیمارستان مرخص شد. این تجربه نشاندهندۀ قدرت تکنولوژیهای درمان قلب در نجات جان بیماران است. در ادامه، به بررسی این فناوریها و تأثیرات آنها میپردازیم.
یکی از تکنولوژی های درمان قلب، که تقریبا به صورت غیرمستقیم اثرگذار است؛ «واقعیت مجازی» نام دارد. این شاخه از علم، عمدتا برای بررسی فعالیتهای ذهنی و مغزی، در قالب بازی، به کار میرود؛ اما در حال حاضر، واقعیت مجازی یا واقعیت افزوده، برای افزایش دانش پزشکی متخصصان به کار میرود. در واقع، جراحان با استفاده از این تکنولوژیهای جدید درمان قلب میتوانند؛ ساختار قلب را به خوبی شبیهسازی کنند.
«منبع: doctorghavidel»
تشخیص دقیق، پایه و اساس درمان موفق بیماریهای قلبی است. تکنولوژیهای نوین در درمان بیماریهای قلب و عروق، مانند سیتی اسکن قلب، امآرآی قلب و اکوکاردیوگرافی سهبعدی، امکان مشاهده ساختارهای قلب با جزئیات بیسابقه را فراهم کردهاند.
سیتی اسکن قلب با استفاده از آنژیوگرافی غیرتهاجمی، انسداد عروق کرونری را با دقت بیش از 95 درصد شناسایی میکند. امآرآی قلب، بهویژه در تشخیص کاردیومیوپاتی و بیماریهای عضله قلب، اطلاعات ارزشمندی ارائه میدهد. اکوکاردیوگرافی سهبعدی، که تصاویر متحرک قلب را در زمان واقعی تولید میکند؛ به جراحان امکان میدهد حرکت دریچهها و دیوارههای قلب را با دقت بررسی کنند.
در یکی از جراحیها، اکوکاردیوگرافی سهبعدی به پزشکان کمک کرد؛ تا نشت خفیف دریچه میترال را حین عمل شناسایی و اصلاح کنند؛ چیزی که با روشهای دوبعدی ممکن نبود. این فناوریها با کاهش نیاز به روشهای تهاجمی، مانند کاتتریزاسیون تشخیصی، خطرات را برای بیماران به حداقل میرسانند و تصمیمگیری درمانی را بهبود میبخشند.
جراحی رباتیک یکی از برجستهترین تکنولوژیهای جدید درمان قلب است که دقت و کارایی جراحیهای قلب را به سطح جدیدی رسانده است. سیستمهایی مانند داوینچی، با کنترل دقیق ابزارها از طریق برشهای کوچک، نیاز به شکافتن قفسه سینه را کاهش دادهاند.
در جراحی بایپس عروق کرونری (CABG)، رباتها امکان اتصال دقیق شریانها را فراهم میکنند. در تعویض دریچه، مانند دریچه آئورت یا میترال، رباتها با حرکات کنترلشده، دقت عمل را افزایش میدهند. طبق مطالعهای در ژورنالNew England Journal of Medicine، بیماران تحت جراحی رباتیک، 30 درصد زمان بهبودی کوتاهتری نسبت به روش سنتی دارند.
دقت رباتیک خطای انسانی را کاهش میدهد و برشهای کوچکتر، به معنای درد کمتر و خطر پایینتر عفونت است. در یکی از موارد، بیماری که با جراحی رباتیک بایپس انجام داد؛ پس از یک هفته به فعالیتهای روزمره بازگشت؛ در حالی که با روش سنتی ممکن بود؛ ماهها طول بکشد. این فناوری، بهویژه برای بیماران با شرایط پیچیده، تحولی بزرگ ایجاد کرده است.
دکتر رابرت پستون، جراح قلب در کلینیک مایو، میگوید: «جراحی رباتیک نهتنها دقت را افزایش داده؛ بلکه اعتماد بیماران به روشهای کمتهاجمی را تقویت کرده است».
روشهای کمتهاجمی، مانند TAVI و میترال کلیپ، درمان بیماریهای قلبی را برای بیمارانی که نمیتوانند جراحی باز را تحمل کنند؛ ممکن کردهاند. این روشها نمونهای برجسته از تکنولوژیهای درمان قلب هستند.
روش تاوی برای بیماران با تنگی شدید آئورت، بهویژه افراد مسن یا پرخطر، طراحی شده است. در این روش، دریچه جدید از طریق کاتتر وارد قلب میشود و بدون نیاز به جراحی باز، در جای خود قرار میگیرد. طبق دادههای انجمن قلب اروپا، میزان موفقیت TAVI بیش از 90 درصد است.
انجام جراحی کم تهاجمی با کمک تکنولوژی های درمان قلب، از چند نظر اهمیت دارد؛ اول اینکه بیمار طی مدت زمان کوتاهی، تحت جراحی قرار گرفته و از بیمارستان مرخص میشود. دوم اینکه دوران نقاهت و استراحت بیمار در منزل، بسیار کوتاهتر از زمانی است که فرد، جراحی باز قلب انجام میدهد. نکتۀ دیگر اینکه، عوارض ناشی از جراحی قلب به حداقل میرسد. به این معنا که شرایطی مانند ایجاد عفونت در محل جراحی، عملا رخ نخواهد داد.
میترال کلیپ برای درمان نارسایی دریچه میترال استفاده میشود. این روش با قرار دادن یک کلیپ کوچک از طریق کاتتر، نشت دریچه را کاهش میدهد. در یکی از بیماران، خانمی 78 ساله با نارسایی شدید میترال، پس از میترال کلیپ، علائم تنگی نفس بهطور کامل برطرف شد. این روشها با کاهش عوارض، کیفیت زندگی بیماران را بهبود میدهند.
هوش مصنوعی (AI) یکی از نوآورانهترین تکنولوژیهای جدید درمان قلب است، که از تشخیص تا مراقبت مداوم، نقشی کلیدی ایفا میکند.
در آینده نزدیک، با استفاده از یادگیری عمیق، هوش مصنوعی قادر خواهد بود؛ پلاکهای آترواسکلروتیک کرونری را با دقت بیشتری، نسبت به پزشکان شناسایی کند.
الگوریتمهای AI میتوانند؛ ناهنجاریهای نوار قلب (ECG) را با دقتی مشابه متخصصان تشخیص دهند. برای مثال، الگوریتمهای شرکت AliveCor آریتمیهای قلبی را در 98 درصد موارد، بهدرستی شناسایی میکنند (Circulation Journal). در تصویربرداری، AI تحلیل تصاویر سیتی و امآرآی را تسریع میکند.
یادگیری ماشین با تحلیل دادههای بیماران، خطر حملات قلبی را پیشبینی میکند. در یکی از موارد، سیستمی مبتنی بر AI به بیمار هشدار داد، که ضربان غیرطبیعی دارد و این منجر به مداخلۀ زودهنگام شد. این فناوری به پزشکان امکان میدهد؛ تصمیمات آگاهانهتری بگیرند و از عوارض جلوگیری کنند.
دستگاههای پوشیدنی، مانند ساعتهای هوشمند، بخش مهمی از تکنولوژیهای درمان قلب هستند که مراقبت مداوم را ممکن کردهاند.
ساعتهایی مانند Apple Watch میتوانند؛ آریتمیهایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی را تشخیص دهند. طبق مطالعهای در Circulation، این دستگاهها در 84 درصد موارد، آریتمی را بهدرستی شناسایی کردند. مانیتورهای فشار خون و ضربانسنج نیز، به بیماران کمک میکنند تا سلامت خود را پایش کنند.
این دستگاهها با ارائه هشدارهای زودهنگام، جان بیماران را نجات میدهند. برای مثال، یک بیمار با استفاده از ساعت هوشمند متوجه ضربان غیرطبیعی شد و بهموقع به بیمارستان مراجعه کرد. این فناوری به بیماران، قدرت نظارت بر سلامت خود را میدهد و از عوارض جدی جلوگیری میکند.
چاپ سهبعدی یکی از پیشرفتهترین تکنولوژیهای نوین در درمان بیماریهای قلب و عروق است، که کاربردهای متعددی در پزشکی قلب دارد.
مدلهای سهبعدی قلب به جراحان کمک میکنند؛ تا قبل از عمل، ساختارهای پیچیده را بررسی کنند. در یکی از جراحیها، مدل سهبعدی قلب بیمار به جراحان کمک کرد؛ تا مسیر بهینه برای تعویض دریچه را تعیین کنند، که خطر عوارض را کاهش داد.
چاپ سهبعدی امکان تولید دریچههای قلبی و بافتهای زیستی را فراهم کرده است. محققان در مؤسسه MIT در حال توسعه قلبهای مصنوعی هستند، که میتوانند بهعنوان جایگزین موقت عمل کنند. این فناوری در آینده پیوند قلب را متحول خواهد کرد.
اپلیکیشنهای پزشکی و تلهمدیسین، ابزارهای قدرتمندی برای مدیریت بیماریهای قلبی هستند و بخشی از تکنولوژیهای درمان قلب محسوب میشوند.
اپلیکیشنهایی مانند MyHeart و Cardiio به بیماران در مدیریت دارو، پایش فشار خون، و یادآوری معاینات کمک میکنند. این ابزارها بهویژه برای بیماران سالمند که ممکن است فراموشی داشته باشند، مفیدند.
تلهمدیسین امکان مشاوره آنلاین با متخصصان را فراهم میکند. در دوران همهگیری کووید-19، بسیاری از بیماران از طریق پلتفرمهای تلهمدیسین تحت نظر بودند، که دسترسی به مراقبت را آسانتر کرد (سازمان بهداشت جهانی).
با وجود پیشرفتها، تکنولوژیهای جدید درمان قلب با چالشهایی مواجهاند که باید مورد توجه قرار گیرند.
هزینه بالای فناوریهایی مانند TAVI یا جراحی رباتیک، دسترسی را برای برخی بیماران محدود میکند. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی, تنها 30 درصد از کشورهای کمدرآمد، به تصویربرداری پیشرفته دسترسی دارند. همچنین، خطاهای تکنولوژیک، مانند نقص نرمافزاری در دستگاههای رباتیک، میتوانند خطرآفرین باشند.
فناوری نمیتواند جایگزین قضاوت بالینی شود. در یکی از موارد، دستگاه AI ناهنجاریای را گزارش کرد که پس از بررسی، کاذب بود. تجربه پزشک در تفسیر دادههای تکنولوژیک حیاتی است.
دکتر ویلیام کوهن، متخصص قلب در بیمارستان بریگام، اظهار داشت: «فناوری ابزار قدرتمندی است، اما بدون تجربه بالینی، مانند نقشهای بدون راهنما عمل میکند» (بیمارستان بریگام).
آینده تکنولوژیهای درمان قلب به سمت درمانهای شخصیسازیشده و پیشبینیکننده حرکت میکند.
درمانهای ژنومی، مانند ویرایش ژن با CRISPR، میتوانند بیماریهای ارثی قلبی، مانند کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، را درمان کنند. آزمایشهای بالینی در این زمینه در حال انجام است و نتایج اولیه امیدوارکنندهاند.
نانوذرات میتوانند؛ داروها را مستقیماً به بافتهای آسیبدیده قلب برسانند، که عوارض داروهای قلبی را کاهش میدهد. این فناوری در مراحل آزمایشی است؛ اما پتانسیل بالایی دارد.
حسگرهای کاشتنی که فشار خون یا ریتم قلب را بهصورت دائمی پایش میکنند؛ در حال توسعهاند. این حسگرها میتوانند؛ نیاز به ویزیتهای مکرر را کاهش دهند و مراقبت مداوم را تضمین کنند.
تکنولوژیهای نوین در درمان بیماریهای قلب و عروق، از تصویربرداری پیشرفته تا چاپ سهبعدی، امکانات بیسابقهای برای تشخیص و درمان فراهم کردهاند.
این ابزارها جان میلیونها نفر را نجات داده و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشیدهاند. با این حال، فناوریها مکمل تخصص انسانی هستند؛ نه جایگزین آن. تجربه بالینی، قضاوت پزشکی و ارتباط انسانی با بیمار همچنان قلب درمان موفقاند.
آینده درمانهای قلبی روشن است؛ اما این آینده نیازمند همکاری نزدیک بین فناوری و پزشکان است؛ تا بهترین نتایج برای بیماران به دست آید. برای اطلاعات بیشتر، با متخصص قلب خود مشورت کنید یا از منابع معتبر استفاده کنید.
