نیرو یکی از مهمترین عواملی است که باعث ایجاد تغییر در اطراف ما میشود. در درس «نیرو همهجا ۱» علوم پایه سوم، با این مفهوم آشنا میشویم که نیرو همواره و در همهجا حضور دارد و در ایجاد حرکت و تغییر نقش دارد.
درس با تصویری از بچههایی آغاز میشود که در حال بازی در پارک هستند؛ از جمله سر خوردن از سرسره و توپ بازی. این تصویر، مقدمهای برای درک نقش نیرو در حرکت اجسام است. بهعنوان مثال، حرکت کودک روی سرسره یا چرخیدن توپ در زمین، نتیجهی وارد شدن نیرو به آنهاست.
سوال مهمی که در این بخش مطرح میشود این است:
نیرو چیست و چرا در همهجا حضور دارد؟
کتاب با استفاده از بازیهای بچهها، به معرفی کاربردهای نیرو میپردازد. دانشآموزان با مشاهده این بازیها، به صورت عملی با مفهوم نیرو آشنا میشوند.
در مثالهایی که در کتاب آمده، بچهها مشغول فعالیتهایی هستند مانند:
این فعالیتها نشان میدهند که نیرو میتواند باعث حرکت یا عدم حرکت اجسام شود.
برای درک بهتر، مثالهای بیشتری از بازیهای کودکان آورده شده:
در این قسمت، دانشآموزان با مشاهدهی تصاویر باید تشخیص دهند که جسم با هل دادن، کشیدن یا هر دو حرکت کرده است:
در ادامه، با دو تصویر دربارهی طنابکشی و تلاش برای حرکت دادن سنگ، مفهوم نیرو دقیقتر بررسی میشود. نکته مهم اینجاست که:
حتی اگر جسم حرکت نکند، باز هم نیرو وارد شده است.
در واقع، هر نوع هل دادن یا کشیدن به جسم، نیرو محسوب میشود؛ اما برای حرکت جسم، کافی بودن مقدار نیرو نیز اهمیت دارد.
در این بخش، با فعالیتی ساده، دانشآموزان یاد میگیرند که نیرو میتواند به صورتهای مختلفی ظاهر شود:
سپس از آنها خواسته میشود در مورد فعالیتهای روزانه خود بنویسند و نوع نیروی وارد شده را مشخص کنند.
با مشاهدهی تصاویر کتاب، مثالهایی از تأثیر نیرو بررسی میشود:
بنابراین، نیرو فقط باعث حرکت نمیشود، بلکه میتواند حرکت را متوقف کند، جهت آن را تغییر دهد یا شکل جسم را عوض کند.
در پایان درس، یک پروژه عملی طراحی شده است تا دانشآموزان با ویژگیهای نیرو آشنا شوند. در این پروژه:
این فعالیت نشان میدهد که نیرو نهتنها مقدار دارد، بلکه جهت نیز دارد و میتوان از ابزارهایی برای افزایش آن استفاده کرد.
در تمرینی دیگر، دانشآموزان باید جهت وارد شدن نیرو را در موقعیتهای مختلف تشخیص دهند، مانند:
دیدن ویدیوی آموزشی درس نیرو همهجا ۱ در مدرسه مجازی آی نو، میتواند کمک زیادی به درک بهتر مفاهیم کند. آموزش تصویری باعث میشود دانشآموزان تأثیر نیرو را به شکل عینیتر مشاهده کنند و مطالب در ذهن آنها ماندگارتر شود.
