بعد از برگزاری موفقیتآمیز «آزمون استخدام بخش خصوصی»، حالا فرایند معرفی برگزیدگان به شرکتها شروع شده و کارجویانی که آزمونهای تخصصی را با موفقیت پشت سر گذاشتهاند باید خودشان را برای انجام مصاحبههای شفاهی و گفتگوهای منابع انسانی آماده کنند. برای حضور در یک مصاحبه شغلی علاوه بر داشتن تخصص، نیاز به کسب آمادگیهایی است که در این نوشتار میخواهیم به آنها اشاره کنیم. اگر شما هم در آستانه حضور در یک مصاحبه شغلی قرار دارید، مطالعه این مقاله را از دست ندهید.
1. در مورد صنعت مورد نظر تحقیق کنید
درست است که قبلتر برای اشتغال در یک صنعت خاص ابراز علاقه کردهاید و آزمونهای لازم را پشت سر گذاشتهاید، اما صرف علاقمندی کافی نیست. در یک مصاحبه شغلی، فرد مصاحبهکننده معمولا از شناخت شما نسبت به صنعتی که در آن فعال میکند از شما سوال خواهد کرد.
بنابراین خوب است با یک جستجوی ساده در اینترنت و مراجعه به سایت شرکت مربوطه و مطالعه اخبار مربوط به آن در اینترنت، شناخت نسبی نسبت محل کار آینده و صنعت آن پیدا کنید. در جریان این جستجوها باید اطلاعات مناسبی در مورد زمینه فعالیت شرکت، رقبای آن ومزیتهای رقابتی آن نسبت به سایر رقبا به دست آورید.
2. نقاط قوت و دلایل علاقهتان به آن موقعیت شغلی روشن باشد
قبل از رفتن به هر مصاحبه یادتان باشد که حداقل پنج تا از نقاط قوت برجستهتان را به ذهن بسپارید و در مورد آنها صحبت کنید. مثلا به مصاحبهکننده ثابت کنید که چرا بهترین گزینه برای احراز آن موقعیت شغلی هستید. ضمنا برای هر کدام از این نقاط قوت یک مثال و مصداق در ذهن داشته باشید. (مثلا بگویید "من دارای مهارتهای ارتباطی قدرتمندی هستم و قادرم به بهترین شکل در قالب یک تیم کار کنم.")
همچنین به مصاحبهکننده بگویید چرا از این شغل خوشتان آمده و این شغل چه مزایایی برای شما دارد. اگر فردی که با شما مصاحبه شغلی میکند مطمئن نشود که شما خیلی خیلی به آن شغل علاقه دارید، در انتخاب شما تردید خواهد کرد.
3. علاقمندیها و گزینههای مورد نظر مصاحبهکننده را پیشبینی کنید
مطمئن باشید همیشه غیر از شما هم گزینههای دیگری برای گرفتن آن موقعیت شغلی روی میز یک شرکت هستند. پس مدیران منابع انسانی با دقت گزینهها را زیر نظر میگیرند. بنابراین سعی کنید خودتان را بگذارید جای آنها و حدس بزنید در چه موارد و زمینههایی ممکن است به شما ایراد بگیرند و آنوقت پاسخها و دفاعیات خودتان را آماده کنید.
مثلا بگویید: «من میدانم که شما به این دلیل فکر میکنید من گزینه مناسبی برای گرفتن این کار نیستم، ولی باید بدانید که به این دلایل از عهده انجام این کار برخواهم آمد.»
4. برای پاسخ دادن به سوالات روتین مصاحبههای شغلی آماده باشید
هر کدام از مقالات و کتابهای آمادگیهای مربوط به مصاحبههای شغلی، فهرستی از صد یا تعداد بیشتری از سوالات رایج دارند. فهرستی از این سوالات را در مقاله «سوالات رایج مصاحبههای شغلی» برایتان آماده کردهایم و در روزهای آتی آن را در اختیار شما خواهیم گذاشت. آن سوالات را بخوانید و حدس بزنید با توجه به موقعیت شما، کدامیک از آنها را از شما خواهند پرسید.
5. چند سوال برای پرسیدن از مصاحبهکننده در ذهنتان باشد
با چند سوال هوشمندانه از مصاحبهکننده راهی کارزار شوید تا آگاهی شما نسبت به زمینه کاری و انگیزهتان برای احراز شغل کاملا ثابت شود. آنها همیشه از شما میپرسند «سوالی دارید؟» و شما همیشه باید چند سوال مناسب در آستین داشته باشید. اگر بگویید «نه، سوال خاصی ندارم» به ضررتان تمام خواهد شد.
یکی از بهترین سوالاتی که در چنین مواقعی میشود پرسید این است: «اگر قرار باشد در ذهنتان یک تصویر ایدهآل از یک گزینه استخدام بسازید، آن تصویر چگونه است؟»
6. تمرین، تمرین، تمرین
فکر کردن به سوال و جوابها به تنهایی کافی نیست. اگر مدیر شرکت از شما بپرسد «چرا باید تو را استخدام کنم؟» ممکن است علیرغم فکر کردن به جواب، موقع پاسخ دادن گیج یا هول بشوید. پس قبل از رفتن به مصاحبه چندین بار پاسخهایتان را با خودتان مرور و آنها را جلوی آینه با صدای بلند و با اعتمادبهنفس با خودتان تکرار کنید.
کار بهتر این است که به یکی از نزدیکان یا دوستانتان بگویید تا در نقش یک مصاحبهکننده روبروی شما قرار بگیرد و از شما سوال بپرسد. راه بسیار خوب بعدی این است که موقع تمرین، پاسخهایتان را با موبایل ضبط و آن را برای خودتان پخش کنید، هرجا به نظر گفتار یا پاسخی که دادهاید ضعف داشت، روی بهبود آن تمرکز کنید.
7. در پنج دقیقه ابتدایی گل بزنید!
برخی از مطالعات نشان داده که مصاحبهکنندگان در همان پنج دقیقه ابتدایی یک مصاحبه شغلی تصمیم خود را برای استخدام یا عدم استخدام کارجو میگیرند و در بقیه زمان مصاحبه دنبال شواهدی هستند که تصمیمشان را ثابت کند! پس با انرژی و اشتیاق وارد مصاحبه شوید و قدر زمانی که در اختیارتان گذاشته شده را بدانید.
در ثانی، مصاحبه را با گفتن یک جمله مثبت در مورد آن شرکت آغاز کنید، مثلا بگویید: «از اینکه اینجا هستم و فرصت همکاری با چنین شرکتی برایم فراهم شده خیلی هیجانزده هستم.»
8. تلاش کنید تا با مصاحبهکننده همصدا شوید
بسیاری از مصاحبهکنندهها به مصاحبه به چشم یک میدان جنگ نگاه میکنند: «گزینه استخدام قصد دارد از مصاحبهکننده یک پیشنهاد کاری بیرون بکشد و مصاحبهکننده هم تا حد ممکن باید مقاومت کند!»
کار شما این است که این نبرد سخت را به رابطهای تبدیل کنید که در آن هر دو در یک جبهه هستید. در چنین موقعیتی گفتن این جمله میتواند کارگشا باشد: «از اینکه فرصت آشنایی بیشتر با شرکت شما و فرصت آشنایی بیشتر شما با تواناییهای بنده فراهم شده خوشحالم، امیدوارم که این فرصت به همکاری منجر شود. من همیشه اعتقاد دارم بدترین اتفاق این است که آدم در موقعیتی مشغول به کار شود که مناسب او نیست! در چنین حالتی هیچکس احساس رضایت ندارد.»
9. هنگام مصاحبه فعال و مسئولیتپذیر باشید
بعضی از کارجوها و کاندیداها، مودب به نظر رسیدن را با خنثی بودن اشتباه میگیرند و تلاش آنها برای رعایت ادب تبدیل میشود به انفعال. مثل هر مکالمه یا تعامل دیگری، مصاحبه شغلی یک فرایند تعاملی دونفره است و هر دو طرف باید از یکدیگر سیگنالهای مناسب دریافت کنند.
پس همینطوری بیصدا پشت میز ننشینید که طرف از شما سوال کند و پاسخ دهید، برای عرضه کردن نقاط قوت خودتان تلاش کنید.
10. از بدبینی و بدگویی دوری کنید
هیچکس از آدم بدگو و غیبتکننده خوشش نمیآید، بنابراین سعی کنید در مورد تجربیات منفیتان در طول مصاحبه صحبت نکنید. مثلا حتی اگر مصاحبهکننده از شما پرسید: «از کدام یک از درسهای مدرسه بیشتر از همه بدت میآمد؟» پاسخ دهید: «سعی میکردم در هر کلاسی یک نکته مثبت برای لذت بردن پیدا کنم.» یا مثلا وقتی از شما پرسید: «چرا محل کار قبلیات را ترک کردی؟»، شروع به بدگویی از محیط قبلی نکنید و پاسختان به این شکل مثبت باشد: «کار قبلیام را دوست داشتم، اما این فرصت شغلی را بیشتر دوست دارم.»
11. برای پاسخ به سوال «کمی از خودت بگو» پرچانگی نکنید
بسیاری از مصاحبهها با این جمله آغاز میشود. برای پاسخ به این سوال میتوانید بروید سراغ قصه زندگیتان، محلهتان، خانواده و خواهر و برادرها و خلاصه چند دقیقه در مورد این مسائل بیاهمیت صحبت کنید.
یادتان باشد منظور مصاحبهکننده از آن سوال بیشتر سرگذشت شغلی و تحصیلی شماست، پس سعی کنید طی مدت زمانی بین دو تا سه دقیقه در مورد تحصیلات، سرگذشت شغلی و علایق کاریتان توضیح دهید و نروید سراغ دادن اطلاعات بیاهمیت و زائد.
12. از زبان بدن درست استفاده کنید
لباس پوشیدنتان آراسته و مناسب باشد، با مصاحبهکننده تماس چشمی برقرار کنید، موقع ورود محکم و با صلابت دست بدهید، با ژست و حالت مودبانهای بنشینید، واضح و با صدای رسا صحبت کنید و قبل از حضور در مصاحبه، عطر و ادکلن روی خودتان خالی نکنید! اکثر اتاقهای مصاحبه کوچک هستند و اکسیژن کافی ندارند، با زدن ادکلن زیاد کاری نکنید که مصاحبهکننده به جای توجه به نقاط قوت شما، از کمبود اکسیژن بیهوش شود!
13. برای مواجهه با سوالات «رفتارمحور» آماده باشید
در عصر جدید و با توجه با یافتههای جدید روانشناسی و منابع انسانی، پیشبینی رفتارهای کارجو در موقعیتهای مختلف اهمیت ویژهای دارد. مثلا یک شرکت دوست دارد بداند شما اگر در یک موقعیت خاص در محل کار قرار بگیرید (مثل بازههای کار سنگین، تنش با همکاران، مخالفت با مدیر بالادستی و ...)، عکسالعمل و رفتارتان چگونه خواهد بود. آنها دوست دارند بدانند شما تحت فشار چگونه رفتار میکنید.
در مواجهه با اینگونه سوالات، سه قدم در پیش دارید:
بسیاری از کارجویان از روش SAR (موقعیت، عمل، نتیجه) به عنوان یک الگو برای پاسخ به این سوالات استفاده میکنند. در مورد این روش در مقالات بعدی به تفصیل توضیح خواهیم داد.
یادتان باشد قبل از رفتن به مصاحبه حتما یک بار رزومه خودتان را مرور کنید تا تجربیات کاری و مثالهای احتمالی مربوط یادتان بیاید.
14. زود تسلیم نشوید
ممکن است علیرغم منطبق بودن یک موقعیت شغلی با تخصص و مهارتهای شما، روز مصاحبه حضوری عملکرد خوبی از خودتان به جای نگذاشته باشید. در این شرایط تسلیم نشوید! به مصاحبهشونده پیامک یا ایمیل بزنید یا با او تماس بگیرید و برایش توضیح دهید که روز مصاحبه به دلایلی ضعیف عمل کردهاید و نتوانستهاید ثابت کنید که چقدر برای گرفتن آن شغل آمادهاید. (حواستان باشد این کار شکل سماجت به خودش نگیرد و نتیجه عکس ندهد.)
هنگام تماس بگویید برای اثبات توانایی خودتان مصمم هستید. اینکه این پیگیری جواب بدهد یا نه، به آن شرکت و به نوع تماس شما بستگی دارد، ولی اگر گوشهای بنشینید و پیگیری نکنید شانستان برای تصاحب آن شغل صفر خواهد بود.
