مقدمه
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام روبهرو شدن با یک مسئلهی ریاضی، ندانید از کجا باید شروع کنید. حتی اگر فرمولها را از حفظ باشید، باز هم ممکن است ترتیب کار برایتان مبهم باشد.
راه حل چیست؟ داشتن یک مسیر روشن و منظم برای فکر کردن.
در این مطلب با پنج گام ساده و کاربردی آشنا میشوید که به شما کمک میکند با آرامش و اطمینان، قدمبهقدم هر مسئلهی ریاضی را حل کنید.
گام ۱: مسئله را بخوان و موضوع آن را یادداشت کن
اولین قدم، خواندن دقیق صورت مسئله است. آن را با حوصله یک یا دو بار مطالعه کنید تا بفهمید دقیقاً دربارهی چه موضوعی است؛ مثلاً محاسبهی مساحت، حجم یا تبدیل واحدها.
سپس یک جملهی کوتاه به عنوان موضوع یادداشت کنید؛ برای مثال: «محاسبهی مساحت مثلث». این کار باعث میشود ذهنتان منظم شود و در ادامهی حل، مسیر را گم نکنید.

گام ۲: فرمولهای مربوط به آن موضوع را بنویس
پس از مشخص شدن موضوع، فرمولهای مرتبط را یادداشت کنید. هر مبحث ریاضی فرمولهای مخصوص خود را دارد؛ مثلاً برای مساحت مثلث فرمول «قاعده × ارتفاع ÷ ۲» را بنویسید.
نوشتن فرمولها دو فایده دارد: هم به یادآوری کمک میکند و هم باعث میشود سریعتر تشخیص دهید کدام فرمول برای حل این مسئله مناسب است.

گام ۳: به واحدها نگاه کن و اگر متفاوت بودند واحدها را یکسان کن
پیش از جایگذاری اعداد در فرمول، به واحدهای دادهشده دقت کنید. ممکن است طول را بر حسب متر و عرض را بر حسب سانتیمتر داده باشند.
اگر واحدها یکسان نباشند، باید ابتدا آنها را به یک واحد تبدیل کنید. این کار ساده، از بروز اشتباههای محاسباتی جلوگیری میکند.

گام ۴: به قبل علامت سؤال نگاه کن و ببین مسئله چه چیزی خواسته
اکنون دوباره به پایان مسئله توجه کنید. درست پیش از علامت سؤال معمولاً نوشته شده که دقیقاً چه مقداری باید پیدا کنید؛ برای مثال «چند سانتیمتر مربع»، «چند لیتر» یا «چند ساعت».
وقتی خواستهی دقیق مسئله را میدانید، مسیر حل برایتان روشنتر میشود و دیگر وقتتان صرف حدس و گمان نخواهد شد.

گام ۵: فرمول مناسب را انتخاب کن و اعداد را جایگذاری کن
در این مرحله همهچیز آماده است. از میان فرمولهایی که یادداشت کردهاید، فرمول متناسب با خواستهی مسئله را انتخاب کنید، اعداد دادهشده را با دقت جایگذاری کنید و محاسبات را انجام دهید.
در پایان، یک بار دیگر پاسخ خود را مرور کنید تا مطمئن شوید هیچ عدد یا واحدی جا نیفتاده است.

سخن پایانی
رعایت این پنج گام، مثل داشتن یک نقشهی راه است که شما را از آغاز تا پایان حل مسئله همراهی میکند. وقتی از همان لحظهی اول موضوع مسئله را مینویسید و فرمولهای لازم را کنار میگذارید، ذهنتان منظم میشود و دیگر سردرگمی جایی ندارد.
یکسان کردن واحدها کمک میکند محاسبات شما دقیق باشد و مجبور نشوید بعد از پیدا کردن جواب دوباره برگردید و اشتباهها را اصلاح کنید.
تمرکز روی خواستهی دقیق سؤال باعث میشود وقتتان صرف اطلاعات اضافی نشود و بدانید دقیقاً دنبال چه عدد یا چه نتیجهای هستید.
در نهایت، انتخاب درست فرمول و جایگذاری با دقت، شما را مطمئن میکند که نتیجهی نهایی نهتنها درست، بلکه قابل اعتماد است.
اگر این پنج گام را بارها تمرین کنید، حل مسائل حتی سخت و طولانی هم برایتان به یک کار لذتبخش تبدیل میشود. با این روش، سرعت عملتان بالا میرود، اعتمادبهنفس بیشتری پیدا میکنید و دیگر نمرهی بیست برایتان یک آرزو نیست، بلکه نتیجهی طبیعی تلاش منظم و هوشمندانه خواهد بود.
دربارهی نویسنده
من فاطمه خانبیگی، معلم ریاضی پایهی پنجم و ششم هستم. به دانشآموزان کمک میکنم تا با استفاده از انیمیشن، داستان و راهحلهای ساده، مفاهیم ریاضی را عمیقتر یاد بگیرند و با لذت، به نمرهی ۲۰ برسند.