سالهاست متخصصان سلامت پا درباره تأثیر کفشهای کودکان بر رشد طبیعی پا بحث میکنند. بسیاری از کفشهای رایج امروزی با کفیهای ضخیم، پنجههای باریک و ساختارهای حمایتی متعدد طراحی میشوند؛ در حالی که پاهای انسان طی میلیونها سال تکامل، برای حرکت طبیعی و بدون این حمایتهای مصنوعی شکل گرفتهاند.
اکنون یک پژوهش جدید که در سال ۲۰۲۴ در مجله معتبر Journal of Sports Sciences منتشر شده است، شواهد جالبی ارائه میدهد که نشان میدهد استفاده روزانه از کفشهای مینیمالیستی یا Barefoot میتواند به تقویت عضلات داخلی پا و بهبود ساختار قوس کف پا در کودکان کمک کند.
این مطالعه توسط Alycia Fong Yan، Shayan Quinlan و Roy T. H. Cheung انجام شد و با عنوان:
"Minimalist school shoes improve intrinsic foot muscle size, strength, and arch integrity among primary school students"
در مجله Journal of Sports Sciences منتشر شد.
محققان ۳۰ دانشآموز دبستانی بین ۹ تا ۱۲ سال را مورد بررسی قرار دادند. این کودکان به مدت دو ترم تحصیلی از کفشهای مدرسه مینیمالیستی با شاخص مینیمالیسم ۹۲ درصد استفاده کردند. هدف پژوهش بررسی تغییرات در:
اندازه عضلات داخلی پا
قدرت انگشتان پا
سلامت قوس طولی داخلی پا
عملکرد فیزیکی کودکان
بود.
پس از پایان دوره، گروهی که از کفشهای مینیمالیستی استفاده کرده بودند، نسبت به گروه کنترل تغییرات قابل توجهی را نشان دادند.
دو عضله مهم کف پا شامل:
Abductor Hallucis
Flexor Digitorum Brevis
افزایش معنیداری در سطح مقطع عضلانی داشتند. این موضوع نشان میدهد که پا هنگام استفاده از کفشهای مینیمالیستی مجبور میشود بیشتر فعالیت کند و عضلات خود را به کار بگیرد.
قدرت شست پا و سایر انگشتان به طور قابل توجهی افزایش یافت. انگشتان قویتر نقش مهمی در حفظ تعادل، راه رفتن و دویدن دارند.
یکی از مهمترین یافتههای مطالعه افزایش ارتفاع قوس طولی داخلی پا بود. این موضوع میتواند نشانهای از عملکرد بهتر عضلات نگهدارنده قوس و رشد طبیعیتر پا باشد.
کودکانی که کفشهای برفوت میپوشیدند در آزمون پرش طول ایستاده (Standing Long Jump) نیز عملکرد بهتری نشان دادند؛ موضوعی که میتواند بیانگر انتقال بهتر نیرو و عملکرد حرکتی کارآمدتر باشد.
تحقیقات قبلی نیز نشان داده بودند کودکانی که زمان بیشتری را پابرهنه سپری میکنند معمولاً قوس کف پای بالاتر و عضلات داخلی پای قویتری دارند. برای مثال مطالعه Hollander و همکاران در سال ۲۰۱۷ روی بیش از ۸۰۰ کودک نشان داد کودکانی که عادت به راه رفتن پابرهنه دارند، ساختار کف پای سالمتری نسبت به همسالان خود دارند.
همچنین مطالعه Holowka و همکاران در سال ۲۰۱۸ نشان داد افراد عادتکرده به راه رفتن پابرهنه دارای عضلات داخلی پای بزرگتر و قویتری هستند.
پژوهش جدید سال ۲۰۲۴ این ایده را یک گام جلوتر برده و نشان میدهد حتی در محیط مدرسه نیز انتخاب کفش مناسب میتواند به عنوان یک «تمرین روزانه غیرفعال» برای عضلات پا عمل کند.
خیر. هرچند نتایج این تحقیق امیدوارکننده است، اما خود پژوهشگران نیز به محدودیتهایی اشاره کردهاند؛ از جمله تعداد نسبتاً کم شرکتکنندگان و نرخ خروج برخی کودکان از مطالعه.
با این حال، یافتههای این پژوهش نشان میدهد که کفش کودک فقط یک وسیله برای محافظت از پا نیست؛ بلکه میتواند بر رشد عضلات، شکلگیری قوس کف پا و حتی عملکرد حرکتی او تأثیر بگذارد.
در دنیایی که کودکان ساعات زیادی را در کفش سپری میکنند، انتخاب کفشی با پنجه پهن، انعطافپذیری بالا، اختلاف ارتفاع صفر (Zero Drop) و حداقل مداخله در حرکت طبیعی پا میتواند به رشد سالمتر سیستم حرکتی آنها کمک کند.
