باتوجه به اتفاقات اخیر ولغو معافیتهای خریداران نفتی ایران بازهم بحث بستن تنگه هرمز گرم می شود مناسب دیدم مطالبی در این باره خلاصتاً درج کنم.
تنگه هرمز یکی از هشت گذرگاه استراتژیک حمل و نقل دریایی نفت جهان است. که از ۵۸ میلیون بشکه نفت صادراتی روزانه از طریق این هشت گذرگاه مهم ترانزیت میگردد سهم تنگه هرمز از آن، روزانه ۱۷.5 میلیون بشکه است. بدین ترتیب ۳۰ درصد نفت عبوری از گذرگاههای استراتژیک جهان از تنگه هرمز میگذرد، که به وضوح میتوان میزان و تأثیر آن بر اقتصاد جهان را مشاهده نموده و کوچک ترین تحرکی در این تنگه به فاجعهای اقتصادی برای دنیا مبدل خواهد شد.
آیا از نظر قانونی ایران توانایی بستن تنگه هرمز را دارد؟
منطقه تنگه هرمز جزء آبهای سرزمینی ایران و عمان است و هیچ منطقه دریای آزاد در آن وجود ندارد.
حقوق بینالملل دریاها برای عبور از تنگههای بینالمللی دو حالت عبور «بیضرر» (کنوانسیون 1958 ژنو) و عبور «ترانزیت» (کنوانسیون 1982 مونته گوبه) را به رسمیت شناخته است.
و طبق کنوانسیون «عبور بی ضرر» که مورد پذیرش ایران است، سایر کشورها حق دارند از آن عبور کنند، به شرطی که عبور آنها ضرری برای کشورها نداشته باشد.
اما طبق کنوانسیون «عبور ترانزیت»، عبور و مرور همه کشورها آزاد است. ایران و آمریکا هیچ کدام عضو این کنوانسیون نیستند و بر اساس عرف موجود، نظام حقوقی حاکم بر تنگه هرمز، نظام «عبور بیضرر» است.
پس از لحاظ حقوقی، ایران قادر و مجاز است مانع عبور کشتی های دیگر کشورها از تنگه هرمز شود. این موضوع در کنوانسیون 1982 حقوق دریاها نیز به رسمیت شناخته شده: کنوانسیون حقوق دریاها بر نظام حقوقی تنگههایی که عبور و مرور از آنها کلاً یا جزئاً بر اساس عهدنامههای خاص از مدتها پیش معمول بوده و همواره مَجراست خدشهای وارد نخواهد کرد.(ماده 35)
در نتیجه از لحاظ حقوقی هیچگونه منعی برای کشورمان در زمینه انسداد تنگه هرمز و عدم اجازه عبور و مرور وجود ندارد و ایران حاکم تام بر این محدوده آبی بوده و کسی حق دخالت در امور اداره آن را ندارد و اجازه ترددی که تاکنون به کشورها داده شده است چیزی جز لطف ایران نبوده و نیست.
تا بدینجا خلاصتاً درباره اهمیت تنگه هرمز مطالبی عنوان و حاکمیت و توان قانونی ایران در این باره هم بیان شده اما آیا ایران از لحاظ نظامی و قانونی توانایی چنین اقدامی را دارد؟
آیا ایران از لحاظ نظامی توان انسداد تنگه هرمز را دارد؟
پاسخ این سوال روشن است، بله، همانطور که قبلاً ایران قدرت و توان خود را در این زمینه نشان داده است اکنون با قدرت بیش از قبل توانایی و پتانسیل اجرای چنین اقدامی را داراست.
ایران در جریان جنگ نفتکشها در بهمن ۶۲ به مدت چهار سال(1984-1988) در مقابل متحدان صدام، تهدید به بستن تنگه هرمز کرده بود و با وجود آنکه امکانات نظامی خاصی نداشت، توانست باعث ایجاد شرایط ناامنی و متضرر شدن تانکرها و کشتی ها شود، اما اکنون دیگر شرایط ایران از لحاظ نظامی و ادوات و امکانات متفاوت از دهه شصت گردیده چه بسا این اقدام کارآمدتر و جامعتر از هر زمان دیگری اجرا خواهد شد.
از لحاظ نظامی، تحدید تنگه هرمز به دو صورت امکانپذیر است: ناامن سازی تنگه و استقرار حالت جنگی در آن یا انسداد فیزیکی با کاشتن مینهای دریایی، حمله به کشتی ها با قایق های تندرو، موشک های ضد کشتی و زیردریایی ها و ... و توقف کشتی ها.
ایران از چه امکاناتی جهت مسدود نمودن تنگه هرمز میتواند بهره گیرد؟
همانطور که بیان شد ایران دهه شصت با آن موقعیت و شرایط خاص آن زمان به خوبی توانست از عهده انسداد تنگه هرمز برآید تاجایی که به «نفتکش بریجتون» و «ناوشکن ساموئل بی رابرتز» که بدون توجه به وضعیت تحدید قصد عبور را داشتند، صدمات جدی و شدیدی وارد آورد، اما اکنون وضعیت فرق نموده، امکانات چه بسا ارزشمندتر و کارآمدتر، نیروهای باتجربهتر و کارآزمودهتر، برنامههای دقیقتر و تخصصی تر و طرحهای اقدامی بیشتری در اختیار است که این اقدام را راحتتر نموده و اجرای قدرتمندتری درپی خواهد بود.
از جمله برخی موارد و اداوات که در این اقدام میتوان از آنها استفاده نمود میشود به مینهای پیشرفته «ای ام ۵۲»، قایقهای تندرو و ناوچههای توپدار و موشکانداز؛ یکانهای سطحی از جمله ناوهای گشتی و ناوشکنهای مجهز به موشک و اژدر؛ یکانهای زیرسطحی از جمله زیردریاییهای «کلاس کیلو» با قابلیت مینگذاری و زیردریاییهای کوچک؛ موشکهای ساحل به دریا در طول سواحل ایران در کرانههای خلیج فارس و دریای عمان؛ عملیات کماندویی برای صدمه زدن به تأسیسات فراساحلی کشورهای عرب؛ و عملیات انتحاری با قایقهای مملو از مواد منفجره، و بسیاری از تسلیحات و تجهیزات دیگر که امکان ذکر نام آنها در این نوشتار وجود ندارد را بیان نمود که سبب خواهند شد تنگه هرمز به گذرگاهی کاملاً خطرناک و قبرستان آنانی که قصد عبور از آن را بدون توجه و پذیرش اهمیت ایران در دنیا دارند مبدل گردد.
درصورتی که ایران نتواند از آبراهی که متعلق به خوداوست بهره گیرد نیاز نیست دیگران هم اجازه تردد در آن را داشته باشند.
ذکر یک نکته ضروری است و آن اینکه برخی تصور میکنند ایران توان و یا اجازه چنین اقدامی را ندارد، لازم است این این چنین افرادی بدانند که ایران درصورتی که شرایط خاص باشد و ضرورت ایجاب کند حتماً دست به چنین اقدامی خواهد زد همانطور که در دهه شصت به خوبی از عهدهآن به دلیل شرایط ویژه آن دوره بر آمد اکنون بهتر از آن زمان و با قدرت بیشتری توان چنین اقدامی را دارد، این مطلب قابل توجه است که سیاست نظامی ایرانی احساسی پیش نمیرود و در زمان ضرورت صبورانه تصمیم گیری و اقدام لازم را صورت میدهد و با برنامه و استراتژی کامل به پیش خواهد رفت، بدلیل آنکه وقتی ایران و نیروی نظامی آن اقدامی را آغاز نمود دیگر راه برگشتی برای هیچ کشوری باقی نخواهد گذارد و این امر از لطف ایران به جهان و بخصوص آمریکاست (اما هنوز درک نکردهاند) که تاکنون اقدامی در این زمینه صورت نداده است وگرنه حافظه تاریخ درباره قدرت نظامی و اقدامات نظامی ایران هنوز تازه است، به طور مثال اقدامی نیروی دریایی ارتش در زمان جنگ که به نابودی نیروی دریایی عراق منجر شد و یا اقدامات نیروهای مختلف سپاه پاسداران که در چند سال اخیر قاطعانه به تجاوزات مختلف ناوها و ناوچه ها و کماندوهای پوشالی آمریکا پاسخ دادهاند.
دنیا هنوز این مطلب را درک نکرده است که اگر ایران درباره تنگه هرمز دست به اقدامی بزند شاید این دنیایی که میشناسیم را دیگر نبینیم، پس این لطف و صبوری نظام و نیروهای نظامی کشورمان است که تاکنون اجازه داده است برخی کشورها و نیروهای سایر بلاد آسایش داشته باشند.
آنگاه که شیر به جنگل وارد شود جایی برای هفتتیرکشی مورچه و قورباغه باقی نخواهد ماند.
نه به عنوان یک ایرانی بلکه به عنوان شخصی که از قدرت نظامی یک کشور آگاهی دارد میگویم با دم شیر بازی نکنید، تاکنون قدرت، ادوات و تجهیزات و ... ایران را ندیده و راجعبه آنها نشنیدهاید، از سیلوهای پرتاب موشک تا مراکز زیرزمینی تا انواع موشکهایی که هنوز نامی از آنها نمیدانید و ... اینها مواردی هستند که شما اطلاع دارید چون حاکمیت ایران اجازه داده است اطلاع داشته باشد، بترسید از چیزهایی که اجازه پیدا نکردهاید بدانید.
یاداشت پایان: در نگارش این متن از گزارشها و مطالب خبرگزاری یورونیوز، رادیو فردا، صدای آمریکا، تابناک و روزنامه رسالت (شماره 9258 - 19/4/97) بهره گرفته شد.
نگارنده: میثم بارانی
سه شنبه - ۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ (۱۳۹۸/۰۲/۰۳)
الثلاثاء - ١٧ شعبان ١٤٤٠ (۱۴۴۰/۰۸/۱۷)
Tuesday - 2019 23 April (2019-04-23)
لينک این مطلب در سایت و ویدئوها
لینک مطلب به صورت خلاصهتر اما متفاوت
