احتمالاً برات آشناست:
ساعتها به یه کار فکر میکنی – نوشتن، ساختن، حرکت کردن – ولی آخرش هیچی. فقط فکر.
اصلاً چرا؟ چرا نمیتونیم شروع کنیم؟ چرا یه کار ساده اینقدر پیچیده میشه؟
خب، میخوام با فکت علمی بگم چی توی مغزت داره میگذره...
مغز مثل یه مدیر تنبله که فقط دنبال اینه انرژی کمتری خرج کنه.
هر کاری که براش ناشناخته، مبهم یا حتی یه ذره هم استرسزا باشه، براش تهدیده.
یه بخشی از مغز هست به اسم آمیگدالا که مسئول پردازش ترسه.
تحقیقات (Neuroscience of Motivation, 2017) نشون داده که همین آمیگدالا وقت فکر شروع یه کار جدید، سریع واکنش نشون میده و بهت میگه: «ولش کن، خطرناکه!»
پس اگه شروع نکردی، لزوماً تنبل نیستی.
مغزت فقط داره نقش محافظتو بازی میکنه… البته یه محافظ بیشازحد محتاط!
یه مطالعه خیلی جالب از دکتر Timothy Pychyl (دانشگاه کارلتون) میگه:
وقتی با یه کار جدید و ناتمام روبهرو میشیم، مغز دچار یه جور درگیری روانی میشه.
یه جور بیقراری که خیلی سریع دنبال یه راه فرار میگرده؛ مثل گوشی، غذا، شبکه اجتماعی...
یعنی مغز، خودش ما رو از کارمون پرت میکنه بیرون، تا راحتتر باشه.
حالا چی کار کنیم که گولش نخوریم؟
حالا که فهمیدیم چرا اینجوریه، بریم سراغ راهحلهای علمی اما قابلاجرا:
یه راهحل معروف توی روانشناسی اینه که یه کارو فقط برای ۵ دقیقه شروع کنی.
تحقیقات نشون داده توی اکثر مواقع، وقتی کارو شروع کردی، ادامهدادنش خیلی راحتتر میشه.
چرا؟ چون مغز دیگه اون کارو «تهدید» نمیبینه.
نسخه عملی:
بهجای اینکه بگی «امشب باید فلان مقاله رو بنویسم»، بگو:
«فقط لپتاپ رو باز میکنم و یه تیتر مینویسم. تموم.»
مغز عاشق پاداشه. اگه بدونه قراره بعد از یه کار، لذت ببره، احتمال شروع کار بالا میره.
این رو تحقیقات دوپامین ثابت کردن.
نسخه عملی:
بگو: «اگه فقط ده دقیقه روی این پروژه وقت بذارم، بعدش یه فنجون قهوه یا آهنگ مورد علاقمو گوش میدم.»
یه نظریه معروف هست به اسم قانون ۵ ثانیه از Mel Robbins.
میگه اگه یه کاری به ذهنت رسید، توی ۵ ثانیه اول باید یه حرکتی بزنی.
اگه بیشتر صبر کنی، مغز وارد فاز «فکر زیاد» میشه و شروعنکردن دوباره برمیگرده سرجاش.
نسخه عملی:
همین که یه ایده زدی، بشمار ۵،۴،۳،۲،۱ و بلند شو.
شروعش رو بزن. نذار مغزت ازت زرنگتر باشه!
یه مشکل دیگه اینه که بعضی وقتا نمیدونیم دقیقاً قراره چیکار کنیم.
همین ابهام، مغز رو قفل میکنه.
دکتر BJ Fogg (نویسندهی Tiny Habits) میگه:
کار رو اونقدر کوچیک و شفاف کن که مغز اصلاً نفهمه داره کاری میکنه.
نسخه عملی:
بهجای «میخوام پروژه رو تموم کنم»، بگو:
«امشب فقط فایلو باز میکنم. فردا فقط یه اسلاید طراحی میکنم.»
تهش چی؟
شروع نکردن بیشتر وقتا دلیلش تنبلی نیست.
مغز داره ما رو از یه دردِ خیالی محافظت میکنه.
ولی تو اگه اینو بدونی، میتونی بزنی زیر همهی بازیهای ذهنیش.
✔️ با شروع کوچیک
✔️ با پاداش دادن
✔️ با اقدام بدون احساس
✔️ با مسیر واضح
و یادت باشه:
شروع کردن همیشه با ترسه.
ولی تهِ اون ترس، زندگیه.
