تمرکز: تنظیم هیجان، نظریه روانتحلیلی و شناخت بدنیمحور (تجسمیافته)
طراح مدل DABR (مدل تنظیم همبست دوگانه هیجانی)
ایجاد پیوند میان علوم اعصاب، روانتحلیل و سیستمهای هیجانی
۱. تعریف نظری
مدل تنظیم همبست دوگانه هیجانی (DABR) پیشنهاد میکند که در شرایط فشار روانی شدید، سیستم هیجانی انسان ممکن است برای حفظ پایداری عملکردی، بهطور موقت سیستم تهدید و سیستم پاداش را در هم ادغام کند.
در این حالت، بهجای حفظ تفکیک کامل میان هیجانهای مثبت و منفی، یک وضعیت فعالسازی همزمان و گذرا ایجاد میشود که در آن سیستمهای هیجانی متضاد در یک تجربه واحد ادغام میشوند.
۲. سازههای اصلی
۲.۱ سیستم تهدید (TS)
پردازش ترس، درد، اضطراب و واکنشهای انجمادی (Freeze)
۲.۲ سیستم پاداش (RS)
پردازش میل، لذت، دلبستگی و پیوند عاطفی
۲.۳ بار فشار (SL)
نمایانگر شدت فشار روانی و فیزیولوژیک
۲.۴ همبست هیجانی (AB)
فرآیند ادغام موقت میان سیستم تهدید و سیستم پاداش در شرایط بار فشار بالا
۳. فرضهای بنیادی
اصل ۱ — اصل اولویت بقا
سیستم در اولویت اول، بقا را بر انسجام هیجانی ترجیح میدهد.
اصل ۲ — آستانه بار بحرانی
زمانی که بار فشار از یک حد بحرانی عبور کند، تمایز هیجانی کاهش مییابد.
اصل ۳ — اصل ادغام اضطراری
در شرایط بار بیش از حد، سیستم ممکن است سیگنالهای هیجانی متضاد را در یک تجربه واحد ادغام کند.
۴. سازوکار
1. فعال شدن سیستم تهدید (غلبه TS)
2. افزایش فشار و رسیدن به وضعیت overload
3. فعال شدن همزمان سیستم پاداش (RS)
4.شکلگیری حالت همبست هیجانی (AB)
نتیجه: تجربه همزمان حالتهای هیجانی متضاد
۵. پیشبینیهای قابل آزمون
- فعال شدن همزمان شبکههای عصبی تهدید و پاداش در شرایط فشار بالا
- افزایش تجربه حالتهای هیجانی ترکیبی (درد–لذت، ترس–میل)
- شدت بیشتر حالت AB در افراد با سابقه تروما یا استرس مزمن
- همپوشانی قابل مشاهده در مدارهای آمیگدالا و سیستم پاداش در تصویربرداری مغزی
۶. پیامدهای نظری
- هیجانهای متضاد الزاماً ناسازگار نیستند
- ادغام هیجانی میتواند یک سازوکار بقا باشد
- بدن نقش فعالی در حل تعارض هیجانی دارد
۷. نتیجهگیری
مدل DABR پیشنهاد میکند که تضاد هیجانی یک خطای سیستم نیست، بلکه یک سازوکار تنظیمی سازگار است.
مهدخت فخرایی > طراح مدل مفهومي پیوند متناقض نجاتبخش (DABR)
