معنی الگوریتم چیه؟ الگوریتم از کلمهی الخوارزمی میاد و اینجور بوده که جناب خوارزمیِ خودمون، روش حل مساله بهصورت گامبهگام رو ابداع کردند. بعد این روش با اسم خودشون رفته به انگلیسی و شده Algorithmو دوباره برگشته پیش خودمون.
فهمیدیم که الگوریتم یعنی چه؛ ولی معنای الگوریتم یعنی چی؟ اگر منظورتون الگوریتم چی کار میکنه است اینم کوچیک توضیح دادم که یعنی انجام و حلمساله بهصورت گامبهگام اما اگر میخواید بیشتر بخونید به این مقاله مراجعه کنید و اگر سوالی بود همونجا از من بپرسید.
در دنیای دیجیتال و کامپیوتر الگوریتم، بیشتر از جاهای دیگه به کار میآد چون باعث میشه راحتتر کارها انجام بشه. شبکه های اجتماعی از جمله اینستاگرام، یوتیوب و تیکتاک هم از این مقوله جدا نیستند با یک تفاوت؛ این سه سوشالمدیا نیستند. با اینکه همهجا اینها را سوشالمدیا (social media) تعریف میکنند ولی اینها در اصل اینترستمدیا (interst media)هستند.
فرق سوشال مدیا و اینترست مدیا چیست ؟ بزارین توضیح بدم، توی سوشال مدیا شما با افراد مشخص ارتباط دارید و آثار آن ها رو می بینید مثلا پیامرسانهای داخلی و خارجی رو فرض کنید و یا استوریهای واتساپ (صحیح واتساپ بهصورت واتس اَپ خوانده میشود) و بله را تصور کنید و یا قدیم اینستاگرام را یاد کنید که چطور فقط افرادی که دنبال میکردید رو می دیدید.
ولی توی اینترست مدیا دیگر بازی فرق میکند پلتفرم به شما بر اساس علایق شما محتوا را پیشنهاد میدهد و این می تواند هم مفید باشد و هم مضر که در ادامه به سود و ضرر آن هم میرسیم. پس یکی از مثالهای الگوریتم، الگوریتم اینترست مدیا است.
نترسید، البته نه از کلمه اینترست مدیا بلکه از پکیج فروشان مختلف، همهی آنچه آنها با هزینه به شما به نام الگوریتم اینستا، الگوریتم اینستاگرام و یا حتی الگوریتم جدید اینستاگرام به شما میفروشند اینجا به رایگان بهشما میدهم. پس در مرحله اول فهمیدید که شبکههای اجتماعی دیگر از حالت سابق در اومدن و تبدیل شدن به رسانههای مبتنی بر علاقه(Interest-based media).
در قدم بعدی باید بفهمیم یعنی چی این مبتنی بر علاقه ؟ شاید شما هم شنیده باشید که اینستاگرام حتی در زمانی که ازش استفاده نمی کنید هم از میکروفون و دوربین شما استفاده می کند . برخی این کار را جاسوسی می دانند ولی دلیل اصلی آن ها جمع کردن موارد مورد علاقه شما است، البته صحت و سقم این استفاده را نمی دانم ؛ ولی این یک راه پر هزینه هست.
راه آسان تر فهمیدن علاقه شما از داخل خود پلتفرم هست به اینصورت که رفتار شما و اطرافیان تون رو بررسی می کند و به شما محتوای جدید پیشنهاد می دهد . فقط اینجا باید زیر الگوریتم رو یک توضیح بدهم
زیرالگوریتم چیه؟ به زبان ساده همون الگوریتم خودمون هست ولی یک مساله کوچک شده از مساله اصلی رو حل می کنه. مثلا در مقاله الگوریتم راهکار مسائل یک مثال زدم از الگوریتم پخت آش، میشه اون الگوریتم طولانی رو به زیرالگوریتمهای قبل از پخت، پخت حبوبات، اضافه کردن سبزی و اماده کردن پیاز داغ و سیر و نعنا داغ تقسیمبندی کرد.
پس تقسیم کردن یک مساله به مساله های کوچک تر باعث میشه که راه حل های کوچیک تر ساخته بشه ، حالا چه ربطی داره به اینترست مدیا ، ربطش اینجاست که پلتفرم از چند طریق دنبال علاقه مخاطب می گردد که در ادامه اشاره می کنم.
این یکی از مهمترین نکات هست که اگر مخاطب یک اثر از جمله ویدیو رو تا آخر ببیند و یا وقت بیشتری روی آن بگذارد یا حتی چند بار ببیند آن شبکه اجتماعی به این نتیجه میرسد که مخاطب به آن اثر علاقه مند است.
اگر شما تولید کننده محتوا هستید پس پیشنهاد میدهم که کاری کنید که مخاطب بیشتر با شما همراه شود و حتی اگر توانستید چند بار اثر شما را ببیند. حتی شده با فاصله زمانی .
مساله دیگری که هست، این هست که مخاطب آیا راضی میشود که بازخوردی بدهد نسبت به محتوا یا نه؟ این بازخورد میتونه هم بهصورت لایک و هم بهصورت کامنت و یا بازارسالِ محتوا باشه. این مورد میتونه مهمترین تاثیر رو در وایرال کردن محتوا داشته باشه.
البته این بازخورد فعلا نیاز نیست مثبت باشه بلکه بازخورد منفی هم میتونه محتوا رو وایرال کنه. مثلا چند سال پیش یکویدیو از خرید یکخونه برای یکسگ وایرال شد که به شدت بازخورد منفی(هیت) گرفت ولی بازهم به شدت وایرال شد. البته بازخورد می تواند خنثی باشد مثل ارسال عدد یک.
نکته قابل توجه این هست که نباید این بازخورد گرفتن باعث اذیت مخاطب بشه، وگرنه دفعهی بعد ویدیوی شما را نمیبیند و یا اگرهم ببیند فقط اسکرول میکند. برای همین برخی از پیجهایی که میرن اطلاعاتی که فرد باید بره از توی کامنت ها بگیره، چه با ارسال چه با چیز دیگر، رو توی یک ویدیو کامل میگن بهشدت وایرال شدن، چرا؟ چون مخاطب بهجای رفتن توی کامنتها کمی صبر میکنه اطلاعات رو میگیره و یک لایک هم بهخاطر کمشدن زحمت هم میده اینطوری این پیجها هم ویدیوشون تا اخر دیده میشه و هم لایک میگیرن.
یکی از راه های فهمیدن علایق شما اینه که بدونن که اطرافیان شما به چه چیزهایی علاقه دارن، چون احتمال داره شما به همان مساله علاقه داشته باشید. این در ادبیات دینی ما هم راه دارد همانطور که پیامبر فرمودند:
المرءُ عَلَى دِینِ خَلیلِه، فَلینَظُر أحدُکُم مَن یُخالِل
انسان بر دین دوستاش است ؛ پس بنگرید که با چه کسی دوستی می کنید
همانطور که سعدی علیه الرحمه می فرمایند
حالا پلتفرم افراد مرتبط باشما رو پیدا میکنه، مثلا آیپی اینترنت شما رو برمی داره و با نزدیکانتون یکارتباطی کشف میکنه ، یا مثلا نگاه میکنه ببینه شما چه کسی رو دنبال کردید یا پروفایل چهکسی رو نگاه کردید و یاحتی ویدیوهای چهکسی رو نگاه کردید اینها سرنخی برای کشف ارتباط شما است ؛
و اخرین راهی که بهذهنام میرسه اینه که پلتفرم میگرده ببینه شما باکدام دسته از مخاطبها توی یکدسته قرار میگیرید و اگر بخشی از آن افراد یکمحتوا رو بپسندند به بقیه افراد هم نشان میدهد، برای بهتر درک کردن این دسته افراد مقاله پرسونا از خانم جلالیان میتونه کمک کننده باشه.
پس احتمالا اگر شما یک محتوای جدید رو میبینید یکی از اطرافیان شما اون رو دیده و پسندیده؛ البته خیلی از اوقات یک محتوا رو برای سنجش به چند نفر نشان میدهد تا بفهمد این محتوا موردعلاقه چه افرادی هست تا بتواند بهتر پیشنهاد بدهد.
این پلتفرمهای مبتنی برعلاقهمندی بسیار میکوشند تا علاقه شما رو تشخیص بدن ولی دارای خطاهای زیادی هستن برایهمین تمام محتوای نمایشی موردعلاقه ما نیستن مثلا درمورد زیرالگوریتم مقدارتماشا بعضیاوقات فرد گوشیخود را بهکناری میگذارد و ویدیو زمان طولانی پخش میشود ولی فرد خیلی به آن علاقه ندارد ولی پلتفرم آن را علاقهمندی در نظر میگیرد.
مثلا من در تیکتاک خواستم کامنت های یک پست را بخوانم از آنجایی که طول کشید در ادامه برای من بسیار مشابه آن پست را نمایش میداد. با این که خیلی بهآن موضوع علاقه نداشتم و از سرکنجکاوی کامنتها را خواندم.
یا مثلا در مورد عملکرد ما در یکمحتوا شاید اشتباه برداشت بکند و یک شخص در کامنتها نظر منفی بگذارد ولی این بازخورد رو، نشونهی علاقه متوجه بشه. یا در مورد اطرافیان مثلا این شبکههای اجتماعی چون فیلتر هستند دقیقا نمیشه فهمید که اطرافیان فرد چه کسانی هستند و این راهکار هم ناکامل است.
اما درآینده بهلطف پیشرفتهای روزافزون تکنولوژی و مخصوصاAI احتمال داره این خطاها کمتر بشه .
مساله دیگری که وجود داره اینکه هر پلتفرم یکجور علاقه رو تشخیص میده و برای هرکدوم از زیرالگوریتم های بالا یک ارزشی قائل است. مثلا بهتجربه میگم مدت تماشا در یوتوب بسیار مهمتر است از اینستاگرام و گذاشتن کامنت در تیکتاک از دو شبکه دیگر مهمتر است.
پس هرشبکه یک طوری این فرمول را میپیچد و برای هر زیرالگوریتم یک ضریب و اهمیتی قائل است؛ پس اگر الگوریتم یک پلتفرم را می خواهید باید خودتان بیشتر دقت کنید.
شاید از این عنوان خندهتان بگیرد ولی درست است، البته این حباب،حباب اطلاعاتی است یعنی همان چیزی که شما می خواهید را به شما نشان میدهد این می تواند هم مضر باشد و هم مفید.
از مشکلهایی که برای شما به وجود میاره، من دومورد بهنظرم رسید و اگر شما چیز دیگری هم بنظرتون رسید، توی نظرات بگید که اضافه کنم .
این مورد مهمترین هدف پلتفرمها است؛ که شما رو گیر بندازه و تا جایی که بشه درون خودش نگه داره تا جایی که ارتباطهای بیرونی رو کم کنه. یکی از دوستان یک متنی داشت که خیلی قشنگ خانواده خودش رو توصیف کرده بود که حال و هوای خیلی از خانواده های ما شده. اگر دوست داشتید میتوانید آن را بخوانید.
این مورد یکی از معضلهای حباب اطلاعاتی است؛ یعنی شما از کسانی خبر را میشنوی که دوست داری آن را بگویند.
مثال چالشی که بخواهم بگویم اینکه در سال 1401 که داستانها داشت ، یکگروه طرفدار جمهوریاسلامی اخبار و محتواهای خودشان را میدیدند و معترضین هم پیامها و اخبار مرتبط با خودشان را میدیدند و هر دو گروه هم تصور میکردند اکثریت هستند.
پیشنهاد شخصیام اینه که همزمان از جایی که خبر میگیرید و قبول دارید از جای مخالف آن هم خبر را بگیرید و البته کمی گارد خود را پایین بیاورید و بعد به قضاوت بنشینید این باعث میشود در مورد اتفاقات مختلف با دید بهتری جمع بندی کنید
البته تمام ویژگیهای اینترست مدیا به ضرر ما نیست؛ به اضافه اینکه ما محتوایی می بینیم که احتمال دارد بیشتر بهدردمان بخورد، اگر یک تولیدکننده محتوا باشیم، سود مهم دیگری هم دارد.
اگر تولیدکننده محتوا بتواند محتوای مناسب را خلق کند و متنشر کند خود این الگوریتم میتواند آن را به مخاطب برساند و نیاز به تبلیغ های عجیب و غریب کمتر است. پس در این عصر و زمانه بهتر است بتوانیم محتوای مناسب تولید کنیم.
یکی از جاهایی که میتوانید تولید محتوا را بهخوبی یاد بگیرید سایت متمم است. پیشنهاد می کنم حتما یکسر بهسایتشان بزنید؛ البته از سرچکردن و دیدن محتواهای رایگان داخل اینترنت و بهخصوص یوتیوب هم غفلت نکنید.
بنظر شخصی بنده این مدل پیشنهاد و پیداکردن محتوا فقط به این سه پلتفرم محدود نمیشود بلکه میتوان ردِپای این را داخل جاهای دیگر هم دید؛ مثلا شاید در پیشنهادهای گوگل در سرچ و یا توییتر این نوع محتواها را دید. شما کجا دیگر این الگوریتمها را پیدا کردید؟
برای تمرین بیشتر و یادگیری الگوریتم یکی از این زیرالگوریتمهایی که نامبرده شد رو بهصورت تمرینی میتونید بنویسید و کامنت کنید.
شما چه سود ویا ضرری دیگری میشناسید که این نوع استراتژی میتواند داشته باشد؟
