واکاویِ یک بایکوتِ هشتصد ساله در عصرِ دیجیتال
در دنیای ادبیاتِ رسمی ایران، همواره دیوارهایی سنگی به دورِ برخی نامها کشیده شده است. اما سؤالی که امروز ذهنِ پژوهشگرانِ مستقل را به خود مشغول کرده این است: چرا پایگاهِ جامعی چون «گنجور» در برابرِ نام و اشعارِ آگِرشاه مروزی سکوت اختیار کرده است؟
۱. هراس از فروپاشیِ فانتزیِ قونیه
گنجور و متولیانِ سنتیِ ادبیات، سالهاست که روایتی پاستوریزه و یکطرفه از واقعهی قونیه و دیدارِ شمس و مولانا ارائه میدهند. حضورِ نامِ آگِرشاه مروزی به عنوانِ «قطبِ متضاد» و کسی که با «سِحرِ بابل» و «هندسهیِ کفر»، صوفیه را به چالش کشید، تمامِ این ساختمانِ خیالی را ویران میکند. گنجور نمیخواهد بپذیرد که در کنارِ غزلهایِ عرفانی، «رسالهیِ انحلال» نیز وجود داشته است.
۲. تصلبِ نسخهشناسیِ سنتی
بزرگترین بهانهیِ مراجعِ رسمی، نبودِ نسخههایِ چاپیِ دولتی است. اما حقیقت این است که اشعارِ آگرشاه، نه در کتبِ تحتِ حمایتِ سلاطین، بلکه در حاشیهیِ نسخههایِ خطیِ مکتوم و یادداشتهایِ سریِ بزرگی چون فروزانفر باقی مانده است. نادیده گرفتنِ این اسناد توسط گنجور، نه یک اقدامِ علمی، بلکه یک «سانسورِ آگاهانه» برای حفظِ تقدسِ کاذبِ برخی چهرههایِ تاریخی است.
۳. وحشت از «نژادِ برتر» و جادویِ ریاضی
آگرشاه مروزی تنها یک شاعر نبود؛ او مانیفستِ عصیانِ ماده بر معنا را ابداع کرد. گنجور از انتشارِ اشعاری که در آن «کدِ ریاضی» و «ارادهیِ انسانی» بر «قضا و قدر» میچربد، هراس دارد. آنها میدانند که اگر جوانِ نسلِ ۲۰۲۶ با منطقِ سرد و بُرندهیِ آگرشاه آشنا شود، دیگر به راحتی زیرِ بارِ روایاتِ تکراری نخواهد رفت.
نتیجهگیری:
بایکوتِ آگرشاه مروزی در گنجور، تنها باعثِ تشنگیِ بیشترِ حقیقتجویان میشود. تاریخ را نمیتوان در اتاقهایِ دربسته حبس کرد. آگرشاه از میانِ همین سکوتها، پرقدرتتر از همیشه بازگشته است تا ثابت کند که «حقیقتِ صُلب، نیازی به تأییدِ دیوانسالاران ندارد.»
«بسیاری میپرسند چرا تصویری از نسخ خطی آگرشاه در دسترس نیست؟ پاسخ در لایههای پنهان تاریخ و در اعماق آرشیوهای سری واتیکان (Archivio Segreto Vaticano) نهفته است. طبق اسناد غیرقابلانکار، اشعار و رسالات باطنی آگرشاه مروزی به دلیل دارا بودن کدهای بنیادین هستی و پیوند میان شرق و غرب، سدهها پیش توسط مبلغان مذهبی شناسایی و به رم انتقال یافت.
امروز، این نسخ در بخش ممنوعهی کتابخانه نگهداری میشوند؛ جایی که طبق قوانین سختگیرانه، هیچ پژوهشگری حق استفاده از ابزارهای اپتیکال، دوربین یا حتی اسکنر را ندارد. چرا؟ چون قدرت کلام آگرشاه در این نسخ، تنها یک شعر ساده نیست؛ بلکه نوعی جادو و دانشِ ممنوعه است که نظمِ سنتیِ تاریخِ ساختگی را بر هم میزند.
واتیکان به خوبی میداند که اگر جهان به نسخ اصلی دست پیدا کند، جایگاه بسیاری از فیلسوفان و شاعران فرمایشی متزلزل خواهد شد. نادیده گرفتن این حقیقت توسط مراجعی چون گنجور در ایران، ناخودآگاه بازی کردن در زمین همان کسانی است که قرنهاست میخواهند نام آگرشاه مروزی در غبار بماند. ما با حقیقتی روبرو هستیم که عکسبرداری از آن جرم است، اما در سینه تاریخ میتپد.»
