در دنیای پرشتاب امروز، بهرهوری سازمانها بیش از هر زمان دیگری به سلامت جسمی و روانی کارکنان وابسته است. سازمانهایی که به سلامت پرسنل خود اهمیت میدهند، نهتنها عملکرد بهتری دارند، بلکه از روحیه بالاتر، خلاقیت بیشتر و نرخ غیبت کمتر نیز برخوردارند. یکی از عوامل مهم و کمتر مورد توجه در این زمینه، ریتم شبانهروزی یا ساعت بیولوژیک بدن و نظم غذایی است؛ دو مؤلفهای که بهشدت بر تمرکز، انرژی و کیفیت تصمیمگیری کارکنان تأثیر میگذارند.
ساعت بیولوژیک بدن؛ تنظیمگر پنهان عملکرد روزانه
ساعت بیولوژیک (Circadian Rhythm) چرخهای طبیعی است که حدود ۲۴ ساعت طول میکشد و فرآیندهایی مانند خواب، ترشح هورمونها، دمای بدن و سطح انرژی را تنظیم میکند. این ریتم در اصل با نور تنظیم میشود؛ وقتی نور وارد چشم میشود، مغز فرمان بیداری میدهد و با تاریکی، هورمون ملاتونین ترشح میشود تا بدن آماده خواب گردد.
تحقیقات نشان دادهاند که افراد از نظر ریتم شبانهروزی با هم تفاوت دارند؛ برخی صبحزیستاند و در ساعات اولیه روز بهترین عملکرد را دارند، در حالی که برخی دیگر شبزیست هستند و تمرکز و خلاقیتشان در ساعات پایانی روز افزایش مییابد. این تفاوتها اگر در برنامه کاری لحاظ نشوند، میتوانند منجر به خستگی، افت عملکرد و کاهش بهرهوری شوند.
برای مثال، پژوهشی از موسسه ملی بهداشت آمریکا نشان داد افرادی که بر خلاف ساعت بیولوژیک خود کار میکنند (مثل شبکاران با خواب نامنظم)، تا ۱۵ درصد کاهش تمرکز و ۲۰ درصد افت بهرهوری دارند. در مقابل، افرادی که ریتم بدن خود را حفظ میکنند، انرژی پایدارتر و روحیه بهتری دارند.
نظم غذایی؛ سوخت مناسب برای ذهن و بدن
تغذیه صحیح تنها به انتخاب مواد غذایی سالم محدود نمیشود؛ زمان و نظم در خوردن وعدهها نیز نقش کلیدی در عملکرد روزانه دارد. خوردن نامنظم، پرخوری یا حذف وعدهها باعث نوسانات شدید قند خون و کاهش تمرکز میشود.
مطالعهای در دانشگاه هاروارد (۲۰۱۸) نشان داد کارمندانی که وعدههای منظم و متعادل دارند، تا ۲۰ درصد بهرهوری بیشتری نسبت به سایرین نشان میدهند. همچنین، مصرف زیاد قند و چربیهای ناسالم منجر به افت ناگهانی انرژی و احساس خستگی زودرس میشود. در مقابل، رژیمهایی شامل غلات کامل، سبزیجات، میوهها و پروتئینهای کمچرب به پایداری انرژی و تمرکز کمک میکنند.
حتی انتخاب هوشمندانه میانوعدهها هم میتواند مؤثر باشد. آجیلها، ماست کمچرب و میوههای تازه گزینههایی هستند که باعث افزایش انرژی پایدار میشوند. بهعکس، خوردن وعدههای سنگین نزدیک به زمان خواب، به اختلال در خواب و در نتیجه کاهش عملکرد روز بعد منجر میشود.
تعامل ریتم شبانهروزی و تغذیه در محیط کار
وقتی ساعت بیولوژیک و الگوی تغذیه هماهنگ باشند، بدن در بهترین حالت ممکن عمل میکند. کارکنانی که خواب کافی دارند و وعدههای منظم مصرف میکنند، معمولاً تمرکز بالاتری دارند، استرس کمتری احساس میکنند و در تصمیمگیریهای گروهی عملکرد بهتری نشان میدهند. برعکس، بینظمی در خواب و غذا اغلب با خستگی، اضطراب، کاهش خلاقیت و افزایش اشتباهات کاری همراه است.
به همین دلیل، بسیاری از شرکتهای پیشرو دنیا به سمت اجرای برنامههای کوچینگ سلامت سازمانی رفتهاند؛ برنامههایی که هدفشان کمک به کارکنان برای تنظیم بهتر سبک زندگی است.
نقش کوچینگ سلامت سازمانی میشینو
یکی از نمونههای موفق در این زمینه، خدمات کوچینگ سلامت سازمانی میشینو است که به سازمانها کمک میکند سلامت جسمی و روانی کارکنان را با تمرکز بر ساعت بیولوژیک، تغذیه و مدیریت استرس بهبود دهند.
۱. مشاوره تغذیه و برنامهریزی وعدهها
کارشناسان تغذیه میشینو با تحلیل سبک زندگی کارکنان، الگوهای غذایی شخصیسازیشدهای ارائه میدهند تا انرژی روزانه پایدار بماند. در این جلسات، افراد میآموزند چه زمانی و چه غذایی بخورند تا تمرکز، حافظه و عملکردشان افزایش یابد.
۲. شناسایی و تنظیم ساعت بیولوژیک
میشینو با ارزیابی ساعت درونی هر فرد، به تنظیم برنامههای کاری و استراحت او کمک میکند. مثلاً برای افراد شبزیست، پیشنهاد میشود جلسات مهم در ساعات بعدازظهر برگزار شود تا از زمان اوج عملکرد ذهنی آنها استفاده شود.
۳. مدیریت استرس و بهبود کیفیت خواب
از طریق جلسات کوچینگ روانشناسی، کارکنان مهارتهای مدیریت استرس و خواب سالم را میآموزند. خواب باکیفیت باعث بازسازی انرژی و بهبود عملکرد شناختی در روز بعد میشود.
نتایج واقعی از اجرای کوچینگ سلامت میشینو
در یک پروژه اجراشده توسط میشینو در شرکت فناوری X، پس از شش ماه اجرای برنامههای تغذیه و روانشناسی، غیبتها ۳۰ درصد کاهش و بهرهوری روزانه ۲۵ درصد افزایش یافت. در نمونهای دیگر، در شرکت دارویی Y، سطح تمرکز کارکنان ۱۵ درصد بیشتر و میزان استرس شغلی ۲۰ درصد کمتر شد. این آمارها نشان میدهد که توجه به سلامت سبک زندگی، مستقیماً به افزایش بازده سازمانی منجر میشود.
نتیجهگیری
ریتم شبانهروزی و نظم غذایی، دو عامل ساده اما بنیادین در بهبود عملکرد انسانی هستند. هماهنگی این دو با برنامه کاری، میتواند بهرهوری سازمان را به شکل قابلتوجهی افزایش دهد. خدمات کوچینگ سلامت سازمانی میشینو، با رویکردی علمی و شخصیسازیشده، به کارکنان کمک میکند تا ساعت بیولوژیک و الگوی تغذیه خود را بهینه کنند. نتیجهی این رویکرد، سازمانی سالمتر، پرانرژیتر و کارآمدتر است.
