کار و اندیشه 🐢

مدتی که در ویرگول بودم سعی کردم بیشتر به زندگی، زیبایی و معنا فکر کنم و از بعضی مسائل مانند اقتصاد و سیاست فاصله بگیرم. اما گاهی احساس می‌کنم بد نیست کمی هم درباره اقتصاد بنویسم؛ چون اگر ننویسم، مثل بغضی در گلویم می‌ماند و دوست دارم دیدگاهم را بیان کنم.

چند صباحی است که به‌دلیل تورم بالا، انتظارات تورمی نیز افزایش یافته است. بخشی از این افزایش را می‌توان ناشی از آثار آزادسازی ارز ترجیحی دانست، بخشی را نتیجه تحریم‌های خصمانه و ظالمانه و بخشی را نیز حاصل ناترازی مزمن بودجه دولت.

در این میان افراد زیادی تحلیل اقتصادی ارائه می‌دهند. مردم نیز که با سختی درآمدی کسب می‌کنند و سعی در حفظ ارزش آن دارند، شاید سررشته‌ای از اقتصاد نداشته باشند و با تکیه بر تحلیل دیگران اقدام به سرمایه‌گذاری در بازارها کنند.

چند نکته مهم در این میان وجود دارد.

در حال حاضر در ایران نرخ ارز بعنوان لنگر اسمی در اقتصاد عمل میکند و بازارها خود را با نرخ ارز تعدیل میکنند

اما متغیرهای مؤثر بر اقتصاد آن‌قدر زیاد و درهم‌تنیده‌اند که حتی پیشرفته‌ترین مدل‌های اقتصادی نیز تنها می‌توانند برآوردی تقریبی از نرخ ارز ارائه دهند.

در این میان، مدل PPP به‌عنوان مدلی نسبتاً ساده، در فضای اقتصادی ما که با تورم مزمن روبه‌روست، بسیار رایج است.

دوستان توجه داشته باشند که این مدل، به دلیل وابستگی به انتخاب سال پایه، ممکن است در برخی شرایط با خطای محاسباتی قابل‌توجهی همراه شود.

به نظر من، قیمت نفت به دلیل وابستگی بالای اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی، یکی از متغیرهای مهم در تحلیل نرخ ارز است؛ در حالی که مدل PPP ذاتاً بر تفاوت سطح قیمت‌ها تمرکز دارد و اثر متغیرهایی مانند درآمدهای نفتی را به‌طور مستقیم در نظر نمی‌گیرد.

در سال‌های گذشته، منابع صندوق ذخیره ارزی تا حدی از شدت تکانه‌های ناشی از نوسان قیمت نفت می‌کاست، اما امروز این نقش بسیار کمرنگ‌تر شده است.

در پایان، دوستانه عرض می‌کنم که در اقتصاد قطعیتی وجود ندارد.

اساس سرمایه‌گذاری، تشکیل یک سبد متنوع از دارایی‌هاست. تحلیل‌ها در بهترین حالت می‌توانند وزن هر دارایی را در این سبد کم یا زیاد کنند، نه اینکه اصل سبد را از میان ببرند.

در ادامه، صرفاً برای مقایسه دو نگاه متفاوت، یک برآورد مبتنی بر مدل PPP و یک برآورد تجربی را برای پایان سال ۱۴۰۵ کنار هم قرار داده‌ام. هدف از این مقایسه، اثبات چیزی نیست، بلکه نشان دادن این نکته است که تغییر مفروضات و پارامترهای اقتصادی می‌تواند به برآوردهای متفاوتی منجر شود و هر رویکرد، مزایا، محدودیت‌ها و کاستی‌های خود را دارد.

پ ن:

براورد من نرخ ارز دولتی سامانه مرکز مبادله است، بازار آزاد معمولا با حباب مثبت ۱۰ تا ۲۰ درصدی قیمت می‌خورد.

با توجه به خروج امارات و قطر از اوپک احتمال رقابت تولید کنندگان نفت بسیار زیاد است و جنگ نفتی ممکن است به کاهش قیمت بینجامد.