آرزوهای بر بادرفته

دوره‌ای دیگر از انجمن علمی دانشگاه‌مان به پایان رسید.

دیگر به‌سختی می‌توان درباره‌ی دانشگاه با همان خوش‌بینی جوان تازه گام‌نهاده به دانشگاه حرف زد. هر چه پیشتر می‌روی، می‌فهمی که واحدهای درسی‌ات فقط نام‌های زیبایی هستند برای چند ساعتی شنیدنِ هروزه‌ی گزاره‌های بی‌سروته و به ظاهر علمی فسیل‌های کاخ دانش.

در همان لحظه‌ای که از ‌کلاسی به کلاس دیگر می‌روی و روزها را می‌گذرانی، می‌بینی که نه در یک زیست علمی که سودایش را در سر می‌پروراندی و فکر می‌کردی با دانشگاه محقق می‌شود بلکه در یک زیست گله‌وار گرفتار شدی؛ از کلاس به کافه تریا از کافه به سلف از سلف به گشت‌وگذار در طبیعت دانشگاه و معاشرت‌های گاه دلپذیر و گاه ناامیدکننده، از آنجا به کتابخانه و نگاهی سرسری به کتاب‌ها و دوباره کلاس دیگر و تمام. انگار همه چیز نمایشی‌است که تو متعهد شدی آن را ادامه دهی.

فکر می‌کنی در انجمن علمی بتوانی، دست‌کم محافلی پربارتر از کلاس ها را سامان بدهی و و سوداهایت درباره اجتماعی کوچک علوم انسانی‌دوست جامه واقعیت ببخشی که صحنه‌های دیگری از این نمایش بر تو نمایان می‌شود:

یک. به تدریج دریافتم در فضای روانشناسی‌زده و حقوق‌زده شهرمان، کمتر کسی پیدا می‌شود که تسلط نظری کافی بر فلسفه و علوم اجتماعی داشته باشد‌. گویی همگی به تهران کوچیده‌اند. دست‌کم من کسی را غیر از اساتید بزرگوارمان که در کلاس به اندازه کافی از سخنرانی‌شان مستفیض می‌شویم، نیافتم. ناچارا ما هر برنامه‌ای که برگزار می‌کردیم باید به دنبال استادهای خودمان که به اندازه کافی مشغله دارند می‌افتادیم تا برعهده بگیرند.

دو. نهادها برخلاف آنچه در آیین‌نامه‌هایشان نوشته‌اند بیشتر از آنکه با اید‌ه‌ها اداره شوند با عادت‌ها، مصلحت‌ها، ترس‌ها و تلاش‌های مذبوحانه افراد برای پر کردن لیست امتیازات برای کسب مقامی در سلسله مراتب، اداره می‌شوند. انجمن هم از این قاعده مستثنی نیست. شاید برای ساده‌ترین برنامه هفته‌ها میان اتاق‌ها رفت‌وآمد کنید و آخر تنها چیزی که نصیبتان شود یک «مجوز رو برگشت زدیم، اصلاح کنید» باشد. شاید بیشتر انرژی‌تان صرف روبه‌رو شدن با بروکراسی شود و آدم‌های برده بوروکراسی دانشگاهی شود تا اجرای ایده‌هایتان. شاید این خیلی زود آدم را ناامید کند اما به نظرم باید آنقدر ادامه داد تا سیستم مجبور شود تغییر شکل دهد نه ما.

با این‌ حال، تجربه حضور در انجمن، برای من دست‌کم وجه دیگری(وجه پشت‌پرده و غیررسمی) از دانشگاه را نشانم داد که در حالت معمول توجهی به آن نداشتم. :_)