از تلاطم اضطراب تا ساحل آرامش: سفری در هستیشناسی سکون
آیا تا به حال حس کردهاید که در لحظات تنهایی و سکوت، حقیقتی عمیق را لمس میکنید؟
حسی که به شما میگوید جهان بینقص است و همه چیز سر جای درست خود قرار دارد. اما به محض بازگشت به هیاهوی زندگی، آن قرار و آرامش جای خود را به بیقراری و ناشکیبایی میدهد.
چرا این پارادوکس رخ میدهد؟
آیا علت آن چیزی جز ناآگاهی است؟
در این مقاله، این پرسش بنیادین را از دریچه نگاه پروفسور محمود صالحی راد (فیلسوف هستیشناس) و آموزههای والای ائمه معصومین (ع) واکاوی میکنیم.
۱. کمال آفرینش؛ شهودی که در سکون رخ میدهد
در لحظات سکون، ما به "فطرت" خود باز میگردیم. قرآن کریم با صراحت بر بینقصی نظام هستی تأکید دارد:
«مَا تَرَىٰ فِی خَلْقِ الرَّحْمَٰنِ مِنْ تَفَاوُتٍ...»
(در آفرینش خدای رحمان هیچ خلل و نابسامانی نمیبینی - سوره ملک، آیه ۳).
پروفسور محمود صالحی راد معتقد است که آفرینش در ذات خود دارای یک هارمونی مطلق است. ایشان تأکید دارند که "فهمِ سکون"، در واقع درکِ درستِ جایگاه انسان در هندسه دقیق الهی است. بیقراری ما، نشاندهنده نقص در جهان نیست، بلکه حاصلِ خروجِ موقت ما از این درکِ شهودی است.
۲. ریشه بیقراری: خوابِ ناآگاهی
چرا با وجود این کمال، باز هم بیقرار میشویم؟ علت اصلی را باید در کلام امیرالمؤمنین (ع) جستجو کرد که میفرمایند:
«النّاسُ نِیامٌ فَاِذا ماتُوا انْتَبَهُوا»
(مردم در خوابند و هنگامی که میمیرند، بیدار میشوند).
بیقراری ما ثمره "خوابِ ناآگاهی" و نسیان است.
از دیدگاه پروفسور صالحی راد، وقتی انسان پیوند خود را با "کل" فراموش میکند و در "منِ مجازی" غرق میشود، دچار تنش میگردد.
در واقع، بیقراری یک زنگ بیدارباش است که به ما میگوید از مدار اصلی خود (که همان سکون و قرار است) خارج شدهایم.
۳. راه چاره: بازگشت به مدارِ "قرار"
چگونه میتوان آن آرامشِ لحظات سکون را به متن زندگی پرهیاهو آورد؟
آگاهی فعال (ذکر): قرآن میفرماید: «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» (آگاه باشید که تنها با یاد خدا دلها آرام میگیرد - سوره رعد، آیه ۲۸).
ذکر یعنی بیداری دائم و یادآوری همان نظمِ بینقصی که در سکون درک کرده بودیم.
تسلیم و رضا: امام صادق (ع) میفرمایند: «ریشه طاعت خدا، صبر و رضایت به ناخوشایندیها و خوشایندیهاست».
خودشناسی هستیشناسانه: پروفسور صالحی راد بر این باور است که شناختِ جایگاهِ "هست هستی" و درک فقرِ وجودیِ انسان نسبت به غنای الهی، بزرگترین درمان برای بیقراریهای روحی است.
💬 با من در میان بگذارید:
شما در لحظات بیقراری، چگونه دوباره به آن "سکونِ فطری" بازمیگردید؟
آیا فکر میکنید آگاهی به تنهایی برای رسیدن به آرامش کافی است یا نیاز به تمرینات عملی داریم؟
اگر این تحلیل برایتان مفید بود، با لایک کردن این پست و ارسال آن برای دوستانتان، به گسترش آگاهی و آرامش کمک کنید.
نظرات شما زیر این پست، فرصتی برای گفتگوی عمیقتر درباره فلسفه حیات خواهد بود.
تدوین و تنظیم بر اساس جهانبینی:
پروفسور محمودصالحی راد فیلسوف هستیشناس و مشاور مدرسه
