**نویسنده: مصطفی طاهری | معمار آرامش**
آیا تا به حال وارد خانهای شدهاید که همه چیزش «گران» است اما هیچ چیزش «آرام» نیست؟ سنگهای اسلب چند ده میلیونی، شیرآلات برند و کابینتهای مجلل؛ اما به محض اینکه روی مبل مینشینید، احساس میکنید در لابی یک بانک یا اتاق انتظار یک کلینیک نشستهاید.
مشکل از معماری نیست؛ مشکل از عنصری است که دیده نمیشود، اما تمامِ حس فضا را تعریف میکند: **نور.**
ما در معماری امروز، دچار یک سوءتفاهم بزرگ شدهایم: اشتباه گرفتن «روشنایی» با «نورپردازی». ما خانههایمان را مثل استادیوم روشن میکنیم تا مبادا گوشهای تاریک بماند، غافل از اینکه در معماری، **«سایه» به اندازه «نور» مقدس است.**
رقص نور و سایه: درسی که از گذشتگان نگرفتیم
نیاکان ما معمارانِ نور بودند. آنها میدانستند که نورِ یکنواخت و تخت، کسالتآور است. در بازارها، نور از سقف (هورنو) مثل یک ستون پایین میآمد تا مسیر را نشان دهد و در خانهها، از فیلتر شیشههای رنگی میگذشت تا رام شود.
اما امروز؟ ما با ردیفهای بیپایان هالوژن در سقف، فضایی بدون بُعد و بدون روح میسازیم که سیستم عصبی ما را دائماً در حالت «هشدار» نگه میدارد.
۳ رازی که سازندگان ساختمان به شما نمیگویند:
۱. دمای رنگ (کلوین): خانه یا آزمایشگاه؟
نورهای سفید یخی (بالای ۴۰۰۰ کلوین) حاوی پیام «بیدار شو و کار کن» هستند. استفاده از این نور در نشیمن و اتاق خواب، یعنی اعلام جنگ به هورمون آرامش (ملاتونین).
**پیشنهاد من:** اگر میخواهید خانهتان پناهگاه امن باشد، لامپهایتان را «آفتابی» یا زیر ۳۰۰۰ کلوین انتخاب کنید.
۲. شاخص نمود رنگ (CRI): رنگها دروغ میگویند!
تا به حال شده لباسی را بخرید که سرمهای است، اما در خانه مشکی به نظر برسد؟ این یعنی CRI لامپ شما پایین است. نور خورشید رنگها را ۱۰۰٪ واقعی نشان میدهد. لامپهای ارزانقیمت، رنگ فرش و حتی رنگ چهره شما را «تحریف» و مرده نشان میدهند. برای یک خانه باکیفیت، به دنبال لامپهایی با **CRI بالای ۹۰** باشید.
۳. لایهبندی: خداحافظی با نورهای سقفیِ تنها
بزرگترین اشتباه، اتکای صددرصدی به نور سقف است. نورِ فقط از بالا، سایههای ترسناکی زیر چشم ایجاد میکند و فضا را تخت نشان میدهد. یک نورپردازی اصولی باید ۳ لایه داشته باشد:
1. **نور عمومی:** برای کل فضا.
2. **نور وظیفهای:** برای مطالعه یا آشپزی.
3. **نور تاکیدی:** فقط برای درخشش یک تابلو یا یک گلدان خاص.
شروع یک تغییر
نورپردازی، جادوی معماری است. میتواند یک آپارتمان کوچک ۵۰ متری را دلباز کند و یک پنتهاوس ۵۰۰ متری را به یک سردخانه تبدیل نماید.
این مقاله، شروع یک سفر بود. در هفتههای آینده، اتاق به اتاق جلو میرویم تا ببینیم چطور میتوانیم با جادوی نور، «آرامش» را به خانههایمان برگردانیم.
**نوبت شماست:**
آیا شما هم در خانه از نورهای سفید و پرقدرت سقفی استفاده میکنید یا طرفدار آباژور و نورهای موضعی هستید؟ تجربه خودتان را از حسوحال خانهتان برایم بنویسید.
*مصطفی طاهری؛ معمار و بنیانگذار استودیو طاهری*
