شکرخرما چه فوایدی دارد ؟

خرما وشکر خرما

با درخت خرما در قرآن 20 مرتبه در 16 سوره و 20 آیه با عناوینی چون : نخل - النخل - نخیل - النخیل- النخله - نخلا یاد شده است. خداوند در قرآن می فرماید : فَأَنْشَأْنا لَکُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخیلٍ وَ أَعْنابٍ لَکُمْ فیها فَواکِهُ کَثیرَةٌ وَ مِنْها تَأْکُلُونَ؛ پس براى شما به وسیله آن باغ هایى از درختان خرما و انگور پدیدار کردیم که در آنها براى شما میوه‏هاى فراوان است و از آنها مى‏ خورید.(1)

خرما از نظر پزشکی بسیار با ارزش است و همانطور که اشاره شد دین مبین اسلام خرما را از جملۀ مهمترین میوه جات قرار داده است. پیامبر اسلام (ص) هم بارها از این میوه به نیکی یاد کرده اند. آن حضرت می فرمایند: بر شما باد خرمای برنی؛ چرا که خستگی را از میان می برد، در برابر سوز سرما گرمی می دهد، در برابر گرسنگی سیر می کند و در آن، هفتاد و دو باب شفاست و در روایات دیگر خرما به عنوان عامل تقویت بدن و بینایی و شنوایی و باعث نزدیکی به خدا و هضم کننده غذا برشمرده شده است.

در سیره امام رضا(ع) درباره خرما آمده است که سلیمان جعفرى می گوید: خدمت حضرت رضا(ع) رسیدم، جلو آن جناب خرماى برنى(2) بود که با کمال اشتها مشغول خوردن بود. فرمود: سلیمان بیا بخور، من جلو رفته خوردم، عرض کردم: فدایت شوم، چنین مى‏بینم که خیلى با علاقه از این خرما می خورى، فرمود: آرى، خرما را دوست دارم. عرض کردم چرا؟ فرمود: زیرا پیغمبر اکرم(ص) خرما را دوست می¬داشت، امیر المؤمنین(ع) نیز به خرما علاقه داشت، امام حسن و امام حسین(ع) نیز همین طور بودند. حضرت زین العابدین، حضرت باقر، حضرت صادق و پدرم موسى بن جعفر(ع) هم به خرما علاقه داشتند. من هم به خرما علاقه دارم، شیعیان ما نیز خرما را دوست می دارند؛ چون آنها از سرشت ما آفریده شده‏اند، ولى دشمنان ما علاقه به شراب دارند (3)

خرما میوه ی انرژی زا و سرشار از مواد حیاتی است بدین لحاظ یک میوه ی خون ساز و تقویت کننده مغز و اعصاب و اندام های مختلف بدن انسان می باشد و کالری لازم را در سوخت و ساز بدن و تلاش و فعالیت تامین میکند.بخش عمده ای از مواد تشکیل دهنده رطب را مواد قندی تشکیل می دهد که بعداز ورود به معده بلافاصله از طریق روده ها جذب بدن شده و صرف تولید انرژی می شود که این انرژی می تواند در بیشتر فعالیت های بدن کمبود انرژی راجبران کرده و به ادامه فعالیت بدن کمک نماید.

امام رضا(ع) به نقل از علی بن ابیطالب(ع) فرمود: جبرییل نزد پیامبر(ص) آمد و گفت: بر شما باد به خوردن خرمای برنی زیرا آن بهترین نوع خرمای شماست . شما را به خدا نزدیک و آتش را از شما دور می کند.(4)

همچنین از امام رضا (ع) روایت شده که به نقل از علی بن ابیطالب (ع) فرمود: برای رسول خدا (ص) هندوانه و خرما آوردند، حضرت از هر دو تناول کرد و فرمود: این هر دو پاک و گواراینخرما میوه ای با خواص فراوان و می تواند به سیستم گوارش کمک کند. خرما میوه ای اشتها آور است که بهبود دهنده عملکرد دستگاه گوارش، کمک کننده به حفظ سلامت دستگاه عصبی، موثر در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری هاست.ماندگاری خرمای خشک بیشتر است یا رطب تازه؟

خرمای خشک به دلیل رطوبت کمتری که نسبت به خرمای تازه دارد ماندگاری بیشتری دارد. در شرایط خوب حتی می‌توانید آن را تا دو سال نیز مصرف کنید. اما بهتر است هر سال فصل برداشت خرما به اندازه مصرف یک سال خود را تهیه کنید و سعی کنید بیشتر از یک سال آن را نگهداری نکنید به دلیل این که کیفیت آن کم می‌شود.

تبدیل خرما به شکر

فرایند تبدیل آن کاری بسیار آسان می‌باشد.

تبدیل خرما به شکر کار بسیار آسان است ابتدا ۲۵ گرم خرمای خشک را شسته و بعد از خشک شدن آن که معمولاً به مدت ۳ روز زیر آب یا پنکه یا هوای آزاد کاملاً رطوبت آن از بن ی‌رود سپس در فر یا خشک کن در دمای ۱۸۰ درجه به مدت ۴ ساعت که هر ۲۰ دقیقه از فر درآورده کمی رطوبت موجود در آن کم شود سپس دوباره به فر برگردانده شود.

این فرایند ه گونه‌ای باشد که صدای شکستن خرما شنیده شود منظور آن است که کاملاً خشک شود بعد از این مرحله ه آسیاب کردن آن می‌رسیم معمولاً بعد از آسیاب کردن کمی از رطوبت باقیمانده در خرما را با دو قاشق جوپرک که پودر شده یا ۲ قاشق آرد قنادی مخلوط کرده که به مرحله شکر خرما تبدیل شود .

خرمای تازه ماندگاری کمتری دارد و شرایط نگهداری آن نیز سخت‌تر است. این نوع خرما حتما باید در سردخانه و یا فریزر نگهداری شود که ترش و خراب نشود. همچنین شرایط حمل و نقل این نوع خرما مقداری سخت است و اگر در شهرهای شمال ایران زندگی می‌کنید امکان دارد تا رسیدن خرما به دست شما در مسیر خراب شده باشد. پس حتما قبل از خرید رطب از بازار مزه و بوی آن را تست کنبراساس نتایج یک مطالعه‌، در چنین شرایطی خرما که غنی از مواد مغذی است می‌تواند به بازگشت سریع انرژی شما کمک کند.

اکثر روزه‌داران هم، روزه خود را با خوردن خرما به همراه آب افطار می‌کنند؛ چراکه این میوه در جلوگیری از پُرخوری بعد از افطار مؤثر است.

2) تقویت عملکرد مغز

نتایج یک مطالعه‌ نشان می‌دهد خرما می‌تواند از مغز در برابر التهاب و استرس اکسیداتیو (پدیده‌ای که به علت عدم تعادل بین تولید و تجمع گونه‌های فعال اکسیژن در سلول‌ها و بافت‌ها رخ می‌دهد) محافظت کند. بر اساس پژوهش‌ها، خرما منبع خوبی از فیبر و غنی از فنول‌ها و آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی مانند فرولیک اسید است. حضور این ترکیبات در خرما می‌تواند در کند کردن روند پیشرفت بیماری آلزایمر و زوال عقل مؤثر باشد؛ چراکه استرس اکسیداتیو در بروز بسیاری از بیماری‌ها نظیر آلزایمر و سرطان نقش دارد.

3) بهبود یبوست

در طب سنتی تونس، خرما برای درمان یبوست به کار می‌رود. ۱۰۰ گرم از خرمای مجول (نوعی خرمای بزرگ و تیره‌رنگ که بومی مراکش است)، 6.7 گرم فیبر دارد. مطالعه‌ای در سال ۲۰۰۵ نشان داد که این نوع خرماهای خشک، سطوح بالایی از فیبر مخصوصاً فیبر غیرمحلول دارند. فیبر غیرمحلول با افزایش حجم مدفوع می‌تواند به التیام علائم یبوست کمک کند.

4) بهبود اختلالات روده

تحقیقات نشان داده‌اند که فیبرهای محلول و غیرمحلول موجود در خرما به همراه آمینواسیدهای مفید آن می‌توانند به هضم بهتر غذا و عبور سریع آن از دستگاه گوارش کمک کنند. با توجه به نتایج یک مطالعه، فیبر فراوان موجود در این میوه می‌تواند در درمان بیماری‌هایی مانند رفلاکس معده (GERD) (برگشت اسید معده به مری)، دایورتیکولیت (بیماری‌ای که روده بزرگ را تحت تأثیر قرار می‌دهد) و هموروئید (بواسیر یا بیرون‌زدگی بخش انتهایی روده بزرگ) مؤثر باشد.

5) بهبود کم‌خونی

خرما منبع غنی انواع مواد مغذی ازجمله آهن است. کمبود آهن از عوامل اصلی کم‌خونی به شمار می‌رود که از علائم آن می‌توان به خستگی، گیجی، شکنندگی ناخن‌ها و تنگی نفس اشاره کرد. افزایش مصرف غذاهای غنی از آهن مثل خرما در بهبود علائم کم‌خونی مؤثر هستند.

6) پیشگیری از بروز بیماری‌های قلبی

نتایج یک مطالعه نشان داده است که مصرف خرما در کاهش تری‌گلیسرید و استرس اکسیداتیو نقش دارد. این موارد، ازجمله عوامل خطرزا در بروز بیماری‌های قلبی و رسوب پلاک‌های چربی در دیواره رگ‌ها هستند.

7) درمان اختلالات جنسی

در سال ۲۰۰۶، یک مطالعه روی حیوانات، اثرات گرده خرما و روغن آن را بر عملکرد جنسی بررسی کرد. نتایج این آزمایش نشان داد که سطوح بالای استرادیول (نوعی هورمون جنسی) و ترکیبات فلاونوئیدی موجود در این میوه به افزایش تعداد و تحرک اسپرم کمک می‌کند.

8) تقویت استخوان‌ها

نتایج یک مطالعه نشان داد که خرما حاوی بور، یک ماده معدنی که در سلامت استخوان‌ها نقش دارد، است. براساس مطالعه‌ای دیگر، وجود مقادیر قابل توجه مواد معدنی مانند فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم در خرمای خشک آن را به یک غذای فوق‌العاده برای تقویت استخوان‌ها و مبارزه با بیماری‌هایی مانند پوکی استخوان تبدیل می‌کند.

9) کمک به افزایش وزن

میزان بالای فیبر موجود در این میوه می‌تواند به مدیریت وزن بدن کمک کند. از خرما می‌توان به عنوان یک میان‌وعده سالم و خوش‌مزه استفاده کرد. در سال ۲۰۱۴ مطالعه‌ای روی حیوانات نشان داد که مصرف این میوه می‌تواند به افزایش وزن کمک کند. هرچند برخی از مطالعات نیز این نظریه را رد کرده‌اند و پژوهش‌های بیشتری در این زمینه مورد نیاز است.

10) بهبود علائم حساسیت فصلی

بر اساس نتایج مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۲، خرما می‌تواند تأثیر مثبتی روی آبریزش بینی ناشی از حساسیت فصلی داشته باشد. این مطالعه‌ نشان داد ایمنی‌درمانی با این میوه در بهبود علائم بیماران مبتلا به آب‌ریزش آلرژیک مؤثر بوده است.

11) تسهیل زایمان طبیعی

خوردن خرما به تسهیل زایمان‌های طبیعی و همچنین زایمان‌های دیررس کمک می‌کند. در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۷ انجام شد، ۱۵۴ زن باردار که خرما مصرف کرده بودند، هنگام وضع حمل نیازی به تزریق پروستاگلاندین و اکسی‌توسین (ترکیباتی که برای القای زایمان تزریق می‌شوند) نداشتند. این مطالعه همچنین نشان داد که مصرف خرما هیچ‌گونه تأثیر منفی روی مادر و نوزاد ندارد. بررسی دیگری نشان داد که خوردن ۶ خرما در روز، ۴ هفته قبل از وضع حمل، نیاز به تزریق دارو برای القای زایمان را به‌طرز چشمگیری کاهش می‌دهد.

12) جوانسازی پوست

هورمون‌های گیاهی به رشد و تولیدمثل گیاهان کمک کرده و ممکن است خواص ضد پیری داشته باشند. به همین علت گاهی از هورمون‌های گیاهی خرما سرشار از این هورمون‌های گیاهی است. نتایج یک مطالعه تحقیقاتی برای بررسی خواص جوانسازی خرما نشان داد که استفاده از کرم حاوی هسته خرما در کاهش اندازه و عمق چین‌وچروک‌های صورت مؤثر است.

هسته خرما

هسته خرما بین ۱۰ تا ۱۵ درصد وزن آن را تشکیل می‌دهد. در حال حاضر، هسته‌های خرما عموماً برای خوراک حیوانات استفاده می‌شوند، هرچندکه بیشتر آن هنوز به عنوان زباله در نظر گرفته می‌شود.

هسته این میوه شامل مقدار نسبتاً بالایی پروتئین (1.5 گرم در 100 گرم) و چربی (9 گرم در 100 گرم) در مقایسه با گوشت آن است.

هسته خرما منبع بسیار خوبی از فیبر (1.73 گرم در 100 گرم)، ترکیبات فنولیک‌ (3.9 گرم در 100 گرم) و آنتی اکسیدان‌ها (0.08 میکرومول در 100 گرم) است.

هسته این میوه به‌طور بالقوه می‌تواند به عنوان منبع فیبر و آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی در نظر گرفته شود. بنابراین می‌تواند به‌صورت خوراکی مورد استفاده قرار بگیرد.

سخن پایانی

خرما میوه‌ای بسیار مغذی است که ترکیبات غذایی غنی آن، ازجمله فیبر بالا، پتاسیم و قندهای طبیعی، آن را به یک میان‌وعده سالم تبدیل می‌کند. علاوه بر این، خواص مختلف خرما برای سلامت بدن مانند بهبود هضم غذا، سلامت قلب و افزایش انرژی، اهمیت آن را در رژیم غذایی نشان می‌دهد. هرچند که خرما‌ میوه‌ای مغذی به شمار می‌آید، باید در مصرف آن اعتدال را رعایت کرد؛ چراکه میزان کالری بالای این میوه می‌تواند موجب افزایش وزن ناخواسته شود.

پی نوشت ها:

1. سوره المؤمنون، آیه 19

2. در برخی منابع برنی به خرمای زاهدی ترجمه شده و در برخی منابع آمده است که برنی معرب برنیک فارسی است و به معنی نیک بار می باشد.

3. کلینى، محمد بن یعقوب، کافی، ج 6، ص 345 و 346٫

4. عیون اخبار الرضا(ع) ، ج2، ص 49 ، ح 135

5. عیون اخبار الرضا(ع) ، ج2، ص 51 ، ح 143

منبع:قدس

خواص گ مراقبت پوستی استفاده می‌شود.ید.د.(5)