منظور از مرز شخصی چیست ؟
مرز شخصی یا self-boundary یعنی حد و حدودی که هر فرد برای حفظ آرامش ، انرژی و هویت خویش تعیین می کند ، در واقع مرزهای شخصی برای ما موارد زیر را مشخص می کنند :
1-چه چیزی قابل قبول است و چه چیزی نیست ؟ یعنی ما از خودمان و از اطرافیانمان چه سبک و رفتارهایی را می پذیریم و چه چیزی را نمی پذیریم ؟
2-چه مقدار از زمان ، انرژی و احساس خودمان را به دیگران اختصاص می دهیم
3-در چه مواردی انعطاف نشان می دهیم و در چه مواردی جایی برای انعطاف پذیری باقی نمی گذاریم ؟
مهم ترین کارکرد مرزهای شخصی این است که باعث می شوند ما به خودمان احترام بگذاریم و در نتیجه افراد نیز به ما احترام بگذارند.
چگونه بسنجیم که آیا مرزهای شخصی مشخص و محکمی داریم یا نه ؟
افرادی که مرزهای فردی ضعیف یا غیر مشخص دارند معمولا موارد زیر را تجربه می کنند :
1-نه گفتن برای آنان دشوار است : در واقع آن ها به درخواست های دیگران پاسخ مثبت می دهند حتی اگر بر خلاف میلشان باشد.
2-آن ها هنگام بیان احساسات و نیازهایشان احساس گناه و عذاب وجدان می کنند : یعنی دائما یا اغلب اوقات دیگران را در اولویت قرار می دهند و خودشان را فراموش می کنند .
3-این افراد اعتماد به نفس پایینی دارند : در واقع به دنبال تایید گرفتن از دیگران هستند و می ترسند که اگر مرزهای شخصی داشته باشند دیگران از آنان ناراحت شوند و آن ها را طرد کنند.
4-تکرار الگوها و روابط سمی : افرادی که مرزهای فردی مشخص و محکمی ندارند به طور مکرر مورد سوء استفاده دیگران قرار می گیرند و معمولا افراد دیگر ، مرزهای آنان را نادیده می گیرند .
چگونه مرزهای شخصی واضح و مشخص تعیین کنیم ؟
1-خود آگاهی را افزایش دهید : احساسات خود را بشناسید و زمانی که ناراحتی و غم یا خشم را تجربه می کنید علت آن را بررسی کنید .
2-حد و مرزها را مشخص کنید : در واقع در این مرحله شما مشخص می کنید که چه رفتارهایی از دیگران برایتان قابل قبول است و چه میزان از وقت و انرژی و توجه خود را می خواهید به دیگران اختصاص بدهید؟
3-مرزهای خود را بیان و اعلام کنید : بدون عصبانیت و با آرامش و اعتماد به نفس مرزهای خود را به اطرافیان اعلام کنید به طور مثال " من امروز نمی توانم در این زمینه بهت کمک کنم ، اما می توانم فردا پاسخ بدهم " در واقع شما با گفتن این جمله اعلام می کنید که امروز نمی توانید وقت و انرژی برای طرف مقابل اختصاص بدهید.
4-اگر فکر می کنید که نمی توانید تمرین های که به صورت عمومی توصیه می شوند را انجام دهید یا اینکه تمرین های نمی توانند مشکل شما را به صورت ریشه ای حل کنند با متخصص روانشناسی بالینی و یا روانشناس روابط صحبت کنید.
مرزهای شخصی چه فوایدی دارند :
1-حفظ آرامش و انرژی فردی
2-ارتباطات سالم و پایدار
3-حفظ و افزایش اعتماد به نفس و خودباوری
4-پیشگیری از سوء استفاده های دیگران
5-پیشگیری از استرس مزمن
جمع بندی :
تعیین مرزهای شخصی برای زندگی سالم و موفق حیاتی هستند ، بدون مرز انرژی و اعتماد به نفس کم می شود و روابط ناسالم شکل می گیرد. افراد می توانند با افزایش خودآگاهی و تعیین حد و مرزها و تمرین مهارت های جرات ورزی ، مرزهای سالم ایجاد کنند .
دکتر ملینا شیرانی ، روانشناس روابط و متخصص روانشناسی بالینی
