در اینترنت، کتابها و سخنرانیهای تربیتی معمولاً یک نسخهی عمومی برای تربیت کودک ارائه میکنند؛ گویی همهی کودکان با یک ساختار روانی یکسان متولد میشوند.
اما واقعیت این است که **هیچ کودکی از نظر روانی دقیقاً شبیه کودک دیگر نیست**.
هر کودک با مجموعهای از ویژگیهای ژنتیکی و عصبی به دنیا میآید. ویژگیهایی مانند **حساسیت هیجانی، درونگرایی یا برونگرایی، ضریب هوشی، میزان استقلال یا تابع بودن، میزان لجاجت، ترس یا شجاعت** تا حد زیادی ریشههای ژنتیکی دارند.
به همین دلیل **روش تربیتی ثابت، وقتی با شخصیتهای متفاوت ترکیب میشود، نتایج کاملاً متفاوتی ایجاد میکند**.
به عبارت سادهتر، آنچه برای یک کودک سازنده است ممکن است برای کودک دیگر آسیبزا باشد.
روانشناسان معتقدند بخشی از شخصیت کودک از همان ماههای اول زندگی قابل مشاهده است. بعضی کودکان آرامترند، بعضی پرتحرکتر، بعضی بسیار حساس و برخی مقاومتر در برابر فشار روانی.
این تفاوتها باعث میشود **واکنش کودکان به یک نوع تربیت یکسان نباشد**.
کودک بسیار حساس + ایرادگیری مداوم والدین
= احتمال شکلگیری احساس حقارت یا گاهی دفاع روانی به شکل خودشیفتگی
کودک کمحساسیتتر + همان میزان ایرادگیری
= تلاش بیشتر برای اصلاح رفتار و بهتر شدن
کودک درونگرا + فشار والدین برای اجتماعی بودن
= اضطراب اجتماعی و احساس ناکافی بودن
کودک برونگرا + همان فشار
= احتمالاً سریعتر با محیط سازگار میشود
کودک مستقل و سرسخت + تربیت بسیار سختگیرانه
= افزایش لجبازی و مقاومت در برابر والدین
کودک تابع و سازگار + همان سختگیری
= اطاعت ظاهری، اما احتمال کاهش اعتمادبهنفس
کودک با هوش بالا + محیط تربیتی محدودکننده
= بیحوصلگی، بیانگیزگی یا حتی رفتارهای مشکلساز
کودک با هوش متوسط + همان محیط
= سازگاری طبیعی با شرایط
کودک بسیار حساس به هیجان + تنبیه شدید
= شکلگیری اضطراب و ترس پایدار
کودک با آستانه هیجانی بالا + همان تنبیه
= تأثیر کوتاهمدت بدون آسیب عمیق
کودک کنجکاو و خلاق + والدین کنترلگر
= کاهش خلاقیت و ترس از اشتباه
کودک ساختارپذیر + همان کنترل
= احساس امنیت و نظم بیشتر
بنابراین تربیت مؤثر یعنی **شناخت شخصیت منحصر به فرد هر کودک**.
والدین موفق کسانی هستند که قبل از اعمال روشهای تربیتی، ابتدا کودک خود را میشناسند:
- سطح حساسیت او چقدر است
- چقدر درونگرا یا برونگراست
- چه نوع انگیزههایی او را حرکت میدهد
- و چه چیزهایی او را آسیبپذیر میکند
در نهایت، **تربیت کودک یک فرمول ثابت نیست**.
بلکه فرآیندی است که باید بر اساس **ترکیب ژنتیک، شخصیت و محیط زندگی هر کودک** طراحی شود.
هر کودک دنیای روانی مخصوص به خود را دارد، و هنر والدگری در این است که این دنیا را کشف کرده و متناسب با آن رفتار کنیم.
- یا حتی **ساختار ا مدیوم** آماده کنم.
