مقدمه:
به راستی که ابتدا مرغ بوده یا تخم مرغ؟
سوالیست که سالها آغازگر مباحث متعددی شده است و ذهن تحلیلگران و پژوهشگران را به خود مشغول کرده است
پاسخ های متفاوتی برای این سوال وجود دارد که صرفا به زاویه نگاه ما بستگی دارد
در این مقاله بدون درنظر گرفتن درستی نظر ، پرسش چالش برانگیزه ابتدا مرغ بوده یا تخم مرغ را از دیدگاه علمی ، دینی و فلسفی بررسی میکنیم
در ادامه به دیدگاه علمی و نظریه تکامل ، دیدگاه دینی و اشاره به آیه هایی از قرآن و در نهایت به نظریه فلاسف مختلف از جمله ارسطو و همینطور بررسی طنزگونه ای از دیدگاه مردم جامعه اشاره میکنیم
دیدگاه علمی
نظریه تکامل میگوید که همهی موجودات زندهی امروزی، حاصل تغییرات تدریجی در نسلهای قبلی خود هستند. این تغییرات در طول زمان اتفاق افتادهاند و موجب بهوجود آمدن گونههای جدید شدهاند.
همچنین شواهدی مانند فسیلهایی که نشان میدهند موجودات امروزی، شکل تغییریافتهی موجودات قدیمیتر هستند و یا DNA نشان میدهد که انسانها، میمونها، و دیگر حیوانات، اجداد مشترکی داشتهاند و حتی اعضای مشابه در بدن حیوانات مختلف (مثلاً دست انسان، بال خفاش، و بال پرندگان) نشان از یک نیای مشترک دارند ،که نظریه تکامل را تأیید میکنند
از این زاویه دید، اول تخم مرغ بوده چرا که پرندگانی که امروزه به آن ها مرغ میگوییم ، از نیاکان خزنده مانند خود طی میلیون ها سال تکامل یافته اند.
آن نیاکان نیز تخم می گذاشتند ، بنابراین به مرغ امروزی تبدیل شده ، تخمی گذاشته که اولین مرغ واقعی از آن بیرون آمده است.
دیدگاه دینی
دیدگاه تفسیری درباره "مرغ یا تخممرغ":
در نگاه قرآن ، خدا میتواند مرغ را اول خلق کرده باشد و سپس تخمگذاری به او یاد داده باشد یا ممکن است نخستین تخم مرغ را آفریده باشد تا از آن موجود زندهای (مرغ) بیرون آید.
هر دو محتمل است و قرآن روی هیچکدام تأکید ندارد، ولی اصل خلقت از خدا آغاز میشود نه از خود طبیعت.
برای درک بهتر مطالب به چند آیه از قرآن اشاره میکنیم
سوره نوح، آیه ۱۴:
وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَارًا
و شما را در مراحل مختلف آفریدیم
تفسیر المیزان (علامه طباطبایی):
(اطوار)به معنای طبقه طبقه و مرحله مرحله بودن در آفرینش است. برخی این را اشارهای به «تغییرات تدریجی زیستی» دانستهاند.
سوره طه، آیه ۵۰:
رَبُّنَا الَّذِی أَعْطَى كُلَّ شَیْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى
پروردگار ما کسی است که به هر موجودی آفرینشش را عطا کرد و سپس آن را هدایت نمود. برخی این "هدایت" را به معنای هدایت تکوینی و غریزی دانستهاند که میتواند به نوعی با سازگاری زیستی مرتبط باشد.
و در نهایت میتوانیم به آیه ۸۲ سوره یس اشاره کنیم
إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَنْ یَقُولَ لَهُ كُنْ فَیَكُونُ
چون چیزی را اراده کند، میگوید: باش! و آن میشود.
از نگاه قرآن، آغاز آفرینش با اراده الهی است؛ یعنی نیازی نیست چرخهای بیپایان از مرغ و تخممرغ باشد؛ خدا میتواند یکی را ابتدا خلق کرده باشد، یا هر دو را همزمان.
دیدگاه فلسفی
فلاسفه در طول تاریخ از این پرسش برای بیان دیدگاههای خود دربارهی ، تسلسل علّی (توالی بیپایان علت و معلول) ، آغاز هستی ، حرکت و تغییر و اصل نخستین
استفاده کردن.
نظریه ارسطو بیان میکند که مسئلهی مرغ و تخممرغ، در اصل بیانگر نیاز جهان به یک آغازگر بینیاز است. یعنی "نه مرغ و نه تخممرغ اول بوده"، بلکه علت نخستین (خدا یا عقل اول) این چرخه را آغاز کرده.
همچنین افلاطون عقیده داشت که مسئلهی اول بودن مرغ یا تخممرغ، در واقع مربوط به زمان نیست، چون در عالم مُثُل، همه چیز ابدی و همزمان است.
همینطور نظریه فلوطین بیان میکند که مرغ و تخممرغ هر دو جلوههایی از یک وجود برترند و بحث تقدم زمانی آنها بیمعناست؛ مهم، تقدم وجودی و ontological است، نه زمانی.
فلسفه مدرن ، دکارت معتقد سؤال از مرغ یا تخممرغ فقط وقتی معنا دارد که ما وجود هر دو را فرض کنیم. اما اگر من اندیشنده باشم، هیچ تضمینی برای واقعیت مستقل مرغ یا تخممرغ نیست.
در فلسفه، این سؤال نماد مسئله علیت و آغاز هستی است. بیشتر فلاسفه به این نتیجه میرسند که: هیچکدام (مرغ یا تخممرغ) آغازگر نیستند، بلکه چرخهای وابسته به یک "علت نخستین" یا "وجود برتر" هستند.
دیدگاه جامعه
واقعیت این است که برای جامعه امروز این سوال بیشتر برای وقت کشی در صف نانوایی و یا موقع خیره شدن به سقف کابرد دارد!
برای مردم هم میتوان دسته بندی جداگانه ای داشت مانند پاسخ خانواده هایی که گرانی تخم مرغ برایشان در ترازو ، وزن سنگین تری دارد و یا دانشجویانی که با نگاهی کنایه آمیز پاسخ این سوال را تخم مرغ میگویند چرا که آخر ماه در یخچال فقط تخم مرغ وجود دارد و خبری از مرغ نیست !
و حتی میتوانیم به نگاه دکترهای تغذیه اشاره کنیم که معتقدن هر کدام اول بوده مهم نیست، فقط سرخ نکن عزیزم! بخارش کن، با یه برگ کاهو!
نتیجه گیری:
همان طور که مشاهده کردید جهان ما مملو از انواع دیدگاه های فلسفی می باشد
از دید علمی اول تخم مرغ بوده در حالیکه از دید دیدنی اول مرغ بوده است
از دید فلسفه این سوال بیشتر یک چرخه بی پایان از علت و معلول است تا یک سوال واقعی با جواب قطعی.
در نهایت انتخاب با ماست که بر اساس کدام دیدگاه به این موضوع بپردازیم
سوالات متداول
در اینجا قصد داریم به چند سوال مهم شما پاسخ دهیم:
۱. آیا واقعاً مهمه که اول مرغ بوده یا تخممرغ؟
از نظر علمی، دانستن ترتیب پیدایش کمک میکند روند تکامل گونهها را بهتر درک کنیم.
از نظر فلسفی، سوال بیشتر برای به چالش کشیدن درک ما از علت و معلول مطرح میشود.
۲. چطور ممکنه تخممرغ قبل از مرغ بوده باشه؟
طبق نظریه تکامل، موجودی شبیه مرغ (مثلاً یک پرندهی باستانی) جهش ژنتیکی پیدا کرد و تخمی گذاشت که درونش DNA پرندهای بود که ما امروز بهش میگیم “مرغ”. پس تخممرغی با مرغ درونش قبل از مرغ به وجود اومده.
۳. اگر تخممرغ قبل از مرغ بوده، اون تخممرغ رو چه موجودی گذاشته؟
یک پرندهی ماقبل مرغ که خودش کاملاً مرغ نبوده، اما یکی از تخمهایش بر اثر جهش ژنتیکی، “مرغ واقعی” رو به دنیا آورده. یعنی تخممرغ مرغزا توسط غیرمرغ گذاشته شده.
۴. آیا در قرآن یا متون دینی به این موضوع اشاره شده؟
در متون اسلامی مستقیماً این سؤال مطرح نشده، اما اشاره شده که خداوند حیوانات را آفریده. برداشت اغلب علما اینه که اول موجود زنده (مرغ) خلق شده، سپس تولیدمثل و تخمگذاری اتفاق افتاده.
۵. آیا این سوال فقط درباره مرغ و تخممرغه یا جنبههای عمیقتری داره؟
این پرسش در واقع نمایندهی معمای «علت اول» در فلسفه است: اگر هر چیزی علتی داره، پس اولین علت از کجا اومده؟
در تفکر فلسفی و حتی در فیزیک کوانتومی، به موضوعاتی مثل زمان آغازین، بینهایت بودن زنجیرهی علتها، و وجود یا عدم وجود یک “آغاز” برمیگرده.
۶. نظر دانشمندان امروزی چیه؟ آیا این معما حل شده؟
دانشمندان زیستشناس معتقدند تخممرغ (به عنوان تخمِ حاوی مرغ واقعی) پیش از مرغ وجود داشته.
برخی پژوهشها حتی میگن پروتئینی خاص به نام ovocleidin-17 که برای شکلگیری پوسته تخممرغ لازمه، فقط در مرغ یافت میشه؛ بنابراین شاید مرغ اول بوده! اما جواب قطعی همچنان وابسته به تعریف دقیق از “مرغ” و “تخممرغ” داره.
