کتاب بازی بینهایت نوشته سایمون سینک رو به تازگی به پایان رسوندم. کتاب سبُکی به حساب میاد و حدود ۲۰۰ صفحه ست. برعکس کتاب های نسیم طالب که قبل از این کتاب سراغشون رفته بودم، این کتاب خیلی روان و با قلم ساده ایه و میشه با سرعت خوبی پیش برد. اما از لحاظ محتوایی چندان مورد پسندم نبود.
با سایمون سینک از طریق سخنرانی معروفش در تد تاک آشنا شدم که چطور رهبران موفق رو معرفی و توصیف میکرد و به طور پراکنده مطالب نقل قولی ازش خونده بود که متقاعدم کرد یک کتاب از او هم بخونم. همچنین یکی دو نفر از دوستانم بازخورد مثبتی از این کتاب به من داده بودن.
کتاب از این ایده شروع میشه که بازی ها دو نوع هستن: محدود و نامحدود. در بازی های محدود برنده و بازنده با قاعده مشخصی به راحتی قابل تشخیصن. اما برای بازی نامحدود این شکلی نیست. مثال جنگ ها از جمله جنگ سرد آورده میشه. این بازی ها فرسایشی هستن و هدف توشون دوام آوردن و بقای طولانی مدت تره، نه الزاما شکست طرف مقابل.
کتاب به وضوح برای مدیران (علی الخصوص مدیران شاغل در فرهنگ شغلی آمریکا) نوشته شده و قطعا برای عام مردم بخش زیادی از حرفاش قابل درک نیست. هدف غایی نویسنده به نظرم این بوده که فرهنگ سرمایه داری و نگاه صرفا مبتنی بر پول و سود خالص هست رو متعادل کنه. این کتاب برای جامعه ما اصلا کتاب مناسبی نیست، چون ما هنوز به اون مرز از فرهنگ productivity و خلق پول نرسیدیم که حالا به فکر متعادل کردنش باشیم. در ادامه بیشتر توضیح میدم.
با کمی دقت میشه متوجه شد که بخش عمیقی از ایده ها و عقاید نویسنده از یک تفکر سوسیالیستی نشات میگیره که به مدیران توصیه میکنه یک کار معناداری انجام بدن که در نهایت برای جامعه مفید باشه. خب این خیلی هم خوب. اما مسئله من اینجاست که برداشت نویسنده از نظام لیبرالیسم و سرمایهداری رو ناقص یا حتی اشتباه میدونم. در یک جامعه که اصول آزادی فردی پیاده شده و هر کس حتی صرفا به فکر منافع خودش باشه، همونطور که جان لاک و خیلی متفکرین دیگه اشاره کردن، با قید و شرط های بسیار کمی میشه انتظار داشت که در نهایت اون جامعه هم به تعالی برسه. کافیه که هر فرد به فکر بهینه کردن سود خودش باشه و البته یک سری قوانین اخلاقی رو زیر پا نذاره. نویسنده با نادیده گرفتن این نکته، هر فردی که در کوتاه مدت به فکر به دست آوردن سود و پول هست رو رهبر با طرز فکر محدود معرفی میکنه و حواسش به این نکته نیست که رهبرانی که در نقطه مقابل قرار میده هم بازم هدفشون کسب سود بوده صرفا روش متفاوتی رو در پیش گرفتن.
مثلا: کتاب از استیو جابز به عنوان یکی از مهمترین اشخاص با طرز فکر نامحدود یاد میکنه اما فراموش میکنه که احتمالا هدف استیو جابز از تمامی این کارها در نهایت سود شخصی خودش بوده. به عنوان مثال هرجا که اپل مصرف کننده رو اولویت قرار داده به این دلیل بوده که میدونسته در بلندمدت این کار با نگهداری و حفظ باشگاه مشتریان، اثر خلق پول بیشتری داره و اولویت قرار دادن مشتریان یک هدف استراتژیک بلندمدت برای اونا بوده، نه لزوما یک هدف بشردوستانه. نویسنده به عمد یا غیرعمد چنین نکاتی رو نادیده میگیره و از استیو جابز قهرمانی میسازه که به فکر منافع کل جامعه آمریکا بوده. مثال های بدین شکل در سر تا سر کتاب دیده میشن به طوری که بعضی جاها به سختی و با اکراه به خوندن کتاب ادامه دادم چون میدونم که باید پذیرای عقاید و نظرات مخالف خودم باشم. قطعا بخشی از حرفای سایمون سینک صحیحه. از جمله جاهایی که از بی اخلاقی در محیط وال استریت و اکوسیستم استارتاپی موجود در امریکا حرف میزنه. اما به نظرم راه حلی که برای این مشکل ارائه میده کامل نیست. در واقع به نظر میاد ایشون هم دچار این خطای ذهنی شده که اول به یک راه حل (ابزار) دست پیدا کرده به نام نظریه بازی های بینهایت/محدود. و سپس سعی کرده برای این راه حل، مشکلی پیدا کنه که بتونه اونو بهش تعمیم بده! و این باعث شده که کتاب برای من اصلا دلنشین نشه و سوگیری نویسنده کاملا توی ذوق بزنه.
در کتاب از آدام گرانت به عنوان رقیب فعلی نویسنده یاد میشه و توی بخشی از کتاب میگه که از رقبا استقبال کنید تا بتونید به صورت هم افزا در کنار هم در بازی بینهایت رشد کنید. شاید برای قضاوت کمی زود باشه، اما با توجه به دو کتابی که از آدام گرنت خوندم (دوباره فکر کن و بدهبستان) و اولین کتابی که از سایمون سینک خوندم، به طور واضحی آدام گرنت پیروز این رقابت در ذهن من هست. امیدوارم آثاری که در آینده اگه فرصت بشه از Simon Sinek بخونم، بتونه نظرم رو تغییر بده!
