Burnout
حتماً برات پیش اومده که یه روز صبح بیدار بشی و حتی فکر کردن به کار یا درس، خستگی شدید بهت بده. یا وسط یه پروژهای باشی که دیگه هیچ انرژی و انگیزهای برای ادامهدادنش نداری. این حالت همون چیزییه که روانشناسا بهش میگن فرسودگی روانی (Burnout). پدیدهای که این روزها خیلی از ماها، مخصوصاً دانشجوها، کارمندا و حتی فریلنسرها تجربهش میکنیم.
ولی خبر خوب اینه که اگه نشونههاش رو بشناسیم، میتونیم زودتر جلوی عمیقتر شدنش رو بگیریم. توی این مقاله میخوایم نشونههای اصلی فرسودگی روانی رو بررسی کنیم و بعد سراغ راهکارهای مقابله باهاش بریم.
فرسودگی روانی یا Burnout حالتیه که فرد در اثر استرس طولانیمدت و فشار مداوم بهطور کامل از نظر جسمی، ذهنی و عاطفی تخلیه میشه. این فقط خستگی معمولی نیست؛ بلکه نوعی فرسایش درونییه که باعث میشه حتی کارهایی که قبلاً برامون لذتبخش بودن هم بیمعنی بشن.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) فرسودگی روانی رو بهعنوان یک سندروم شغلی معرفی کرده که در سه محور خودش رو نشون میده:
احساس خستگی شدید
کاهش علاقه یا بدبینی نسبت به کار
کاهش کارایی و عملکرد
بیایم با هم ببینیم چه علامتهایی نشون میده که ممکنه دچار فرسودگی شدیم:
حتی بعد از خواب کافی یا تعطیلات کوتاه، باز هم انرژی نداری. این خستگی فقط جسمی نیست، ذهن و روحت هم بیانگیزهست.
کاری که قبلاً با اشتیاق انجام میدادی، حالا برات یه بار سنگین شده. ممکنه حتی با خودت بگی: «اصلاً چرا باید این کارو ادامه بدم؟»
کمکم نسبت به محیط کارت یا اطرافیان دید منفی پیدا میکنی. ممکنه فکر کنی همه علیه تو هستن یا هیچچیز ارزش تلاش کردن نداره.
یک ساعت میشینی پشت میز ولی ده دقیقه هم نمیتونی درست تمرکز کنی. کارای سادهای که قبلاً سریع انجام میدادی، حالا برات طاقتفرسا شدن.
فرسودگی فقط روانی نیست؛ ممکنه خودش رو به شکل سردردهای مداوم، مشکلات گوارشی، یا حتی اختلال خواب نشون بده.
بازدهیت بهشدت کم میشه. پروژهها عقب میافتن و کیفیت کارت پایین میاد.
عوامل مختلفی میتونن دست به دست هم بدن و باعث این حالت بشن:
حجم کار زیاد و استرس طولانیمدت
نداشتن مرز بین کار و زندگی شخصی (مخصوصاً برای فریلنسرها و دورکارها)
انتظارات بالا از خود یا فشار محیط
عدم حمایت اجتماعی (احساس تنهایی در مسیر)
تکرار و یکنواختی کارها
یکی از مهمترین دلایل فرسودگی، قاطی شدن کار و زندگی شخصیه. حتی اگه دورکاری میکنی، زمان مشخصی برای کار و استراحت بذار.
ذهن مثل عضلهست؛ اگه مدام تحت فشار باشه، آسیب میبینه. تکنیکهایی مثل پومودورو (۲۵ دقیقه کار + ۵ دقیقه استراحت) کمک میکنن انرژیت رو حفظ کنی.
ورزش منظم، خواب کافی و تغذیه سالم نقش خیلی مهمی دارن. حتی پیادهروی روزانه میتونه حال روحیت رو عوض کنه.
خیلی وقتها فرسودگی از حجم زیاد مسئولیت میاد. باید یاد بگیری بعضی کارها رو رد کنی یا به دیگران بسپری.
حرف زدن با دوست، خانواده یا حتی مشاور باعث میشه بار روانیت سبکتر بشه. گاهی فقط شنیده شدن، بهترین درمانه.
سعی کن وقتهایی رو برای کارهای مورد علاقهت بذاری؛ مثل موسیقی، نقاشی، کتاب خوندن یا هر چیزی که بهت حس خوب میده.
گاهی ما تحت فشار اهدافی هستیم که واقعاً به زندگیمون نمیخورن. چند قدم عقب برو و ببین چیزی که دنبالش هستی هنوز برات ارزشمنده یا نه.
اگر نشونههای فرسودگی طولانیمدت شد و روی کیفیت زندگیت بهطور جدی اثر گذاشت، بهتره از روانشناس یا مشاور متخصص کمک بگیری. چون ممکنه این وضعیت به افسردگی یا اضطراب مزمن منجر بشه.
فرسودگی روانی فقط خستگی ساده نیست؛ یه هشدار جدییه که نشون میده ذهن و جسمت نیاز به استراحت و بازبینی دارن. شناخت نشونهها و عمل به راهکارهای ساده مثل استراحت، مرزبندی و توجه به سلامت جسم، میتونه کمک کنه دوباره انرژی و انگیزهت رو به دست بیاری.
