بسته شدن اکانت گوگل آنالیتیکس ایرانی‌ها و راه‌حل‌های آن

اگر در دنیای جذاب و پرتنش و هیاهوی دیجیتال مارکتینگ زندگی می‌کنید، قطعا یکی از مهم‌ترین ابزارها که حکم آچار فرانسه را برایتان دارد، ابزارهای تحلیلی گوگل آنالیتیکس هستند. گوگل آنالیتیکس (Google Analytics) یک ابزار رایگان و قدرتمند است که توسط گوگل برای تحلیل و بررسی عملکرد وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها ارائه شده است. این ابزار به طراحان وب و متخصصان دیجیتال مارکتینگ کمک می‌کند تا رفتار کاربران را رصد کرده و داده‌های ارزشمندی درباره ترافیک وب‌سایت خود جمع‌آوری کنند. قطعا شما هم مخاطب این اتفاق بوده‌اید یا دست‌کم در مورد موضوع بسته شدن اکانت‌های گوگل آنالیتیکس ایرانیان چیزهایی شنیده‌اید و هنوز هم مطمئن نیستید که چه باید کرد. در این مطلب، قصد دارم تا یافته‌های خودم را از این موضوع به همراه راه‌حل‌هایی که برای آن به دست آورده‌ام برایتان بنویسم.

ماجرا از کجا شروع شد؟

درست چهارشنبه ۱۹ دی ماه ۱۴۰۳ بود که برخی کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی شروع به گزارش این موضوع کردند. آن‌ها گفته بودند که ایمیلی با عنوان «Notice of Termination of Your Google Analytics Accounts» از آدرس ایمیل «analytics-violations@google.com» با متن زیر دریافت کرده بودند.

ترجمه:

مشتری عزیز سرویس آنالیتیکس
اخیرا ما متوجه رفتار نامتناسب شما در ارتباط با اکانت آنالیتیکس شده‌ایم. به همین دلیل، دسترسی شما به دارایی‌ها [ذیل این اکانت] را به حالت تعلیق درآوردیم. همانطور که در بخش ۱۴ مقررات استفاده از سرویس گوگل آنالیتیکس توضیح داده شده، پایان خدمات گوگل آنالیتیکس به شما را اعلام می‌کنیم.
اگر عقیده دارید که این پیام را اشتباها دریافت کرده‌اید، لطفا با ما تماس بگیرید.
با تشکر
تیم گوگل آنالیتیکس

این ایمیل، توضیح اضافه و با جزئیات بیشتری در مورد چرائی این اتفاق نداده و تنها به بخش ۱۴ مقررات استفاده از سرویس گوگل آنالیتیکس اشاره کرده است.

بخش ۱۴ مقررات استفاده از سرویس گوگل آنالیتیکس چه می‌گوید؟

بر اساس متن بخش ۱۴ مقررات استفاده از سرویس گوگل آنالیتیکس، هریک از طرفین (گوگل و کاربر) می‌توانند در هر زمان که بخواهند به این همکاری دوطرفه پایان دهند. به همین ترتیب، گوگل در هر زمان، حق آن را دارد که دسترسی شما به اکانت را قطع و از ارائه خدمات به شما خودداری کند و تمام داده‌های شما را ظرف ۳ روز کاری از بین ببرد! در این صورت، هیچ بازگشت هزینه و جبران خسارت نیز در کار نخواهد بود.

توضیح این که: موضوع بخش ۱۳ مقررات استفاده از گوگل آنالیتیکس، «U.S. Government Rights.» است که به حق و حقوق دولت آمریکا و توافق مشترک گوگل و این دولت در خصوص توان دولت برای استفاده، دستکاری، فراوری، آزادسازی، اصلاح، نمایش یا مخفی کردن نرم‌افزار یا اسناد مربوط به آن (use, modify, reproduce, release, perform, display or disclose the Software or Documentation,) اشاره دارد.

البته همانطور که می‌دانید تا پیش از این هم سرویس گوگل آنالیتیکس برای ایرانیان در دسترس نبود و افراد مجبور بودند برای استفاده از این سرویس، از VPN و پروکسی استفاده کنند.

چرا اکانت گوگل آنالیتیکس ایرانی‌ها بسته شد؟

در مورد علت بسته شدن اکانت ایرانی‌ها، دو ادعای کلی مطرح است:

۱- گوگل به دلیل تحریم، اکانت ایرانی‌ها را بسته است.

۲- گوگل به دلیل عدم توجه ایرانی‌ها به مقررات جمع‌آوری کوکی‌ها در وب‌سایت‌های تحت مدیریت‌شان، اکانت ایرانی‌ها را بسته است.

هر یک از این دو ادعا هم طرفداران بزرگی دارد که برای ادعای خود، دلایل قابل تاملی دارند.

۱- بسته شدن اکانت گوگل آنالیتیکس ایرانیان به دلیل تحریم

طرفداران این نظر، این اقدام گوگل را مسبوق به سابقه دانسته و آن را بی‌ارتباط با قوانین سختگیرانه دولت آمریکا در قبال ایرانیان می‌دانند. نکته جالب این که حتی برخی از ایرانیان مقیم کشورهای خارجی نیز با این اتفاق ناخوشایند مواجه شده‌اند و این ایمیل را دریافت کرده‌اند. یعنی موضوع بسته شدن اکانت، صرفا به دلیل IP ایران نبوده و دلیل اصلی آن، هویت ایرانی کاربران بوده‌است. به عنوان مثال، زومیت گزارش کرده بود که بهزاد اکبری معاون وزیر ارتباطات، گوگل را به استفاده از اینترنت به عنوان ابزاری برای اعمال تحریم متهم کرده بود. زومیت همچنان گفته بود که حتی ایمان رحمتی که یکی از کارمندان گوگل است و در آمریکا ساکن است، در توییتی از دریافت این ایمیل و بسته شدن اکانت گوگل آنالیتیکس خود خبر داده‌بود (هرچند من این توییت را پیدا نکردم)

به طول کلی، فعالان عرصه دیجیتال مارکتینگ که تحریم را عامل بسته شدن اکانت‌های گوگل آنالیتیکس می‌دانند، موارد زیر را به عنوان دلایل فنی این موضوع ذکر کرده‌اند:

• اتصال ایرانیان به سرویس با آی‌پی‌های مختلف
• داشتن اکانت با شماره ایرانی و تداخل استفاده‌های شخصی و کاری
• تنظیمات Country of Business در داشبورد آنالیتیکس روی کشور ایران یا کشوری که Time Zone آن، با IP مورد استفاده برای اتصال به سرویس آنالیتیکس، تفاوت زیادی دارد
• قرار داشتن تنظیمات مکانی وب‌سایت یا اپلیکیشن موردنظر روی کشور ایران

راه‌حل: افراد برای جلوگیری از بروز مجدد مشکل، توصیه کرده‌اند که تنظیمات کشور را روی کشوری مانند امارات متحده عربی قرار دهید که هم تحریم نیست و هم Time Zone نزدیک به ایران دارد. این تنظیمات بایستی در داشبورد و همچنین سایت مورد نظر به همین ترتیب باشد.

۲- بسته شدن اکانت ایرانیان، به دلیل عدم توجه به مقررات امنیتی، مباحث مربوط به کانسنت کوکی‌ها و داده‌های کاربران بوده‌است. (Cookie Consent)

طرفداران این نظریه که در میان آن‌ها، افرادی مانند علیرضا سلیمانی مدیر دیجیتال مارکتینگ بیمه‌بازار هم به چشم می‌خورد، معتقدند که گوگل از اردیبهشت‌ماه سال جاری، نسبت به موضوع داده‌های کاربران حساس شده و این تنظیمات را جدی‌تر دنبال کرده‌است. او ادعا کرده که اکانت گوگل آنالیتیکس مربوط به سایت بیمه‌بازار با رعایت این موارد، همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

تنظیمات و مقررات امنیتی مربوط به داده‌های کاربران، از جمله مواردی است که در سال‌های اخیر با جدید از سوی نهادهای تنظیم‌گر و ناظر در اینترنت بین‌الملل دنبال می‌شوند و وب‌سایت‌های خارجی تا حد زیادی این تنظیمات را اعمال می‌کرده و کاربران را نسبت به استفاده از داده‌هایشان آگاه می‌کرده‌اند. کوکی‌ها با مقاصد عملیاتی، فنی و بازاریابی مورد استفاده قرار می‌گیرند. توضیح کوتاه این‌که قوانین GDPR (The general data protection regulation) (قوانین و مقررات عمومی محافظت از داده‌ها) که توسط اتحادیه اروپا منتشر شد، یکی از مهم‌ترین قوانین در این زمینه است که گوگل نیز با جدیت ملزم به اجرای آن است.

راه‌حل: برای جلوگیری از بروز مجدد این مشکل و همچنین پیوستن به قوانین مربوط به استفاده امن از داده‌های کاربران، بایستی ابتدا تنظیمات مربوط به این موضوع را در سایت قرار داد و سپس در داشبورد گوگل آنالیتیکس، سایت را به آن متصل کرد. در سایت‌های وردپرسی، پلاگین Complianz یکی از بهترین ابزارها برای انجام این تنظیمات است.

پیشنهاد نهایی برای کاربران گوگل آنالیتیکس

با بررسی‌های صورت‌گرفته، می‌توان نتیجه گرفت که بایستی:

• راه‌حل‌های گفته شده را به صورت ترکیبی و توامان مورد استفاده قرار دهید. (IP و مقررات امنیتی)
• با ابزارهای مطمئن برای تغییر IP به داشبورد گوگل متصل شد. حتی‌المقدور از VPS مطمئن استفاده کنید.
• از اتصال طولانی مدت که امکان قطعی و پدیدار شدن IP ایران را بالا می‌برد خودداری کنید.
• اکانت‌های شخصی و کاری را از همدیگر تفکیک کنید.
• تا حد امکان از اطلاعات خود پشتیبان تهیه کنید.
• سایر ابزارهای تحلیلی را نیز مورد بررسی قرار دهید و امکانات و قابلیت‌های آن‌ها را یاد بگیرید.

اگر این مقاله برای شما مفید بود، لطفا به بازنشر آن کمک کنید. 🙃

من مجتبی مویدی هستم و اینجا در مورد کسب‌وکار، طراحی گرافیک، طراحی سایت، تجربه کاربری و دیجیتال مارکتینگ می‌نویسم. برای آشنایی بیشتر با من می‌توانید به سایت شخصی من که نمونه‌کارها و سایر نوشته‌هایم را می‌گذارم هم سر بزنید.