ازدواج، یک پیوند عاطفی و انسانی است، اما نباید فراموش کرد که عقد نکاح در حقوق ایران، یک قرارداد حقوقی نیز هست که آثار مالی و غیرمالی بسیار مهمی به دنبال دارد. در برخی موارد، خانوادهی دختر یا خود زن در هنگام عقد، علاوه بر درخواست مهریهی بالا، مطالبهی حق طلاق نیز میکنند. این مسئله اگر به درستی مدیریت نشود، میتواند در آینده برای مرد، تبعات مالی و حقوقی سنگینی بهدنبال داشته باشد.
در این مقاله، بررسی میکنیم که مرد از منظر حقوقی چگونه میتواند هم ازدواج کند و هم از خود در برابر خسارتهای احتمالی صیانت کند.
---
۱. تفاوت بین "وکالت در طلاق" و "حق طلاق"
در حقوق ایران، "حق طلاق" بهصورت کامل در اختیار مرد است. زن نمیتواند مستقلاً طلاق بگیرد مگر در موارد خاص (مانند عسر و حرج، یا شروط ضمن عقد).
اما زن میتواند در ضمن عقد، وکالت در طلاق با حق توکیل به غیر از مرد بگیرد. یعنی مرد به او وکالت میدهد که در صورت تمایل، از طرف او خود را مطلقه کند. این وکالت برگشتپذیر نیست (اگر شرط ضمن عقد باشد) و قدرتی معادل اختیار مرد در طلاق به زن میدهد.
نکته حقوقی مهم: این "وکالت" همان "حق طلاق" نیست، ولی در عمل، اختیار زن را در طلاق زیاد میکند.
---
۲. مهریه بالا، بار مالی مرد پس از عقد
در حقوق ایران، مهریه دِینی است بر ذمه مرد، حتی اگر زن بلافاصله پس از عقد آن را مطالبه کند. مهریههای بالا (مثلاً سکههای چندصدتایی) میتواند مرد را به دردسر بیندازد، چون:
در صورت مطالبه مهریه، مرد ممکن است محکوم به پرداخت کامل شود.
اگر نتواند پرداخت کند، زن میتواند با ارائه دادخواست، حتی حکم اجرای مهریه از طریق توقیف اموال یا زندان بگیرد.
---
۳. راهکارهای حقوقی برای پیشگیری از ضرر مرد
✅ شرط تعدیل مهریه در صورت طلاق از جانب زن
در ضمن عقد یا با سند رسمی جداگانه، میتوان شرط کرد:
«در صورتی که زن از وکالت در طلاق استفاده کند و بدون تخلف مرد، تقاضای طلاق دهد، تنها نیمی از مهریه به او تعلق میگیرد» یا «مهریه بر اساس نرخ روز و توان مالی زوج تعدیل میشود.»
✅ توافق دوطرفه در مورد مهریه و طلاق
مرد میتواند در برابر اعطای وکالت در طلاق، مهریه را به مبلغ معقولتری کاهش دهد. مثلاً:
«وکالت در طلاق اعطا میشود، مشروط به آنکه مهریه بیش از ۱۰۰ سکه تعیین نشود.»
✅ تقسیم مهریه به عندالاستطاعه و عندالمطالبه
بخشی از مهریه را میتوان عندالمطالبه قرار داد (مثلاً ۳۰ سکه)، و بخش باقیمانده را عندالاستطاعه مشروط کرد به تمکن مالی زوج.
✅ ثبت رسمی شروط در دفترخانه
همهی این شروط باید یا در ضمن عقد نکاح ثبت شود، یا با سند رسمی در دفترخانه تنظیم گردد؛ در غیر این صورت در دعوا قابل استناد نخواهد بود.
---
۴. جایگاه مشاوره حقوقی پیش از عقد
پیشنهاد میشود مردان پیش از امضای عقدنامه، با یک وکیل یا مشاور حقوقی باتجربه مشورت کنند. بسیاری از مردان به خاطر ناآگاهی یا فشار خانوادهها، شروطی را امضا میکنند که در آینده قدرت حقوقی خود را بهکلی از دست میدهند.
---
✅ جمعبندی و پیشنهاد نهایی
اگر زن در هنگام عقد، هم مهریه سنگین میخواهد و هم وکالت در طلاق، مرد باید با تدبیر و مشورت حقوقی:
شروطی برای حفظ تعادل حقوقی خود قید کند.
مهریه را معقول و قابل پرداخت در نظر بگیرد.
در صورت اعطای وکالت در طلاق، موارد تعدیل، مصالحه یا عوض قرار دهد.
اسناد توافقی را به شکل رسمی و معتبر ثبت کند.
ازدواجی که بر پایه شفافیت و تعادل بنا شود، مستحکمتر و سالمتر خواهد بود. حقوق یکطرفه، آغاز اختلاف و تنش در آینده است.
