چهار سطح مدل کرک پاتریک
1. سطح 1: واکنش (Reaction)
• بررسی اینکه یادگیرنده چه احساسی نسبت به آموزش دارد.
• ابزار: نظرسنجی، پرسشنامه.
• مثال: «آیا کلاس برایتان مفید و جذاب بود؟»
2. سطح 2: یادگیری (Learning)
• بررسی اینکه چه چیزی یاد گرفته شده است.
• ابزار: آزمون قبل و بعد از آموزش، ارزیابی مهارتها.
• مثال: مقایسه نمرات قبل و بعد از دوره.
3. سطح 3: رفتار (Behavior)
• آیا یادگیری در عمل هم اجرا شده است؟
• ابزار: مشاهده، ارزیابی عملکرد در محل کار.
• مثال: آیا کارمند پس از دوره، رفتار شغلی خود را تغییر داده است؟
4. سطح 4: نتایج (Results)
• بررسی تاثیر نهایی آموزش بر اهداف سازمانی.
• ابزار: بررسی بهرهوری، فروش، کاهش شکایات.
• مثال: آیا آموزش باعث افزایش فروش یا بهبود کیفیت شده است؟
⸻
نقدها و نقاط ضعف الگوی پاتریک
1. سادهسازی بیش از حد
• بسیاری از منتقدان میگویند این مدل فرآیند پیچیده یادگیری را بیش از حد ساده میکند و تعامل میان سطوح را نادیده میگیرد.
2. عدم توجه به زمینهها
• به عواملی مانند محیط یادگیری، سبکهای مختلف یادگیری، یا پویایی تیمها توجهی ندارد.
3. سختی ارزیابی سطح 3 و 4
• ارزیابی تغییر رفتار یا نتایج سازمانی اغلب زمانبر، پرهزینه و پیچیده است.
• تأثیر آموزش از سایر عوامل (مثل فرهنگ سازمانی یا انگیزش فردی) قابل تفکیک نیست.
4. فرض رابطه خطی بین سطوح
• مدل فرض میکند که اگر یادگیرنده چیزی یاد بگیرد، حتماً رفتار او تغییر میکند و حتماً نتایج بهبود مییابد؛ درحالیکه این فرض همیشه درست نیست.
5. تمرکز کم بر فرآیند یادگیری
• بیشتر روی «ارزیابی پس از آموزش» تمرکز دارد تا تحلیل و بهینهسازی خود فرآیند یادگیری