آندومتریوز یکی از بیماریهای شایع زنان است که بسیاری از خانمها بدون اطلاع از آن سالها با درد، بینظمی قاعدگی یا حتی ناباروری زندگی میکنند. در این بیماری، بافتی شبیه به لایه داخلی رحم (آندومتر) در خارج از رحم رشد میکند؛ برای مثال روی تخمدانها، لولههای فالوپ یا سایر بخشهای لگن.
این بافت نیز مانند بافت داخل رحم، تحت تاثیر هورمونهای ماهانه قرار میگیرد و دچار خونریزی و التهاب میشود. همین موضوع میتواند باعث دردهای شدید، چسبندگی لگنی و اختلال در باروری شود.
اهمیت آندومتریوز فقط به دردهای قاعدگی محدود نمیشود. این بیماری در برخی زنان بهمرور پیشرفت میکند و میتواند کیفیت زندگی، روابط زناشویی و حتی شانس بارداری را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب آن اهمیت زیادی دارد.
علائم آندومتریوز در افراد مختلف متفاوت است. بعضی زنان درد شدیدی دارند اما برخی دیگر ممکن است علائم خفیفی را تجربه کنند. حتی در بعضی موارد، اولین نشانه بیماری ناباروری است.
رایجترین علائم آندومتریوز شامل موارد زیر است:
درد شدید در دوران قاعدگی
درد لگن و زیر شکم
درد هنگام رابطه جنسی
خونریزیهای نامنظم
درد هنگام دفع ادرار یا مدفوع در دوران پریود
خستگی مزمن
نفخ و مشکلات گوارشی
سخت باردار شدن
بسیاری از خانمها دردهای شدید قاعدگی را طبیعی تصور میکنند، در حالی که دردهای شدید و مداوم میتواند نشانه یک بیماری زمینهای مانند آندومتریوز باشد.
یکی از مهمترین نگرانیهای زنان مبتلا به آندومتریوز، تاثیر آن بر باروری است. این بیماری میتواند از چند طریق باعث کاهش شانس بارداری شود.
در برخی موارد، التهاب و چسبندگیهای ناشی از آندومتریوز باعث آسیب به لولههای فالوپ یا تخمدانها میشود. همچنین ممکن است کیفیت تخمک یا فرآیند لانهگزینی جنین را تحت تاثیر قرار دهد.
طبق آمار، درصد قابل توجهی از زنان مبتلا به ناباروری، درجاتی از آندومتریوز را دارند. البته این موضوع به معنی ناباروری قطعی نیست. بسیاری از زنان مبتلا به آندومتریوز با درمان مناسب، بارداری موفق را تجربه میکنند.
امروزه مراکز تخصصی ناباروری از روشهای مختلفی برای کمک به این بیماران استفاده میکنند. در شهر اهواز نیز زوجهای زیادی برای بررسی مشکلات باروری به مرکز درمان ناباروری رویان مهر اهواز مراجعه میکنند. این مرکز خدمات تخصصی مرتبط با تشخیص و درمان مشکلات باروری ناشی از آندومتریوز را ارائه میدهد.
تشخیص آندومتریوز همیشه ساده نیست، زیرا علائم آن ممکن است با بیماریهای دیگر اشتباه گرفته شود. پزشک معمولاً ابتدا با بررسی علائم و معاینه لگنی، احتمال وجود بیماری را ارزیابی میکند.
در ادامه ممکن است روشهای زیر برای تشخیص استفاده شوند:
سونوگرافی میتواند برخی کیستهای ناشی از آندومتریوز، بهخصوص کیستهای شکلاتی تخمدان را نشان دهد.
در بعضی موارد برای بررسی دقیقتر محل و شدت بیماری از MRI استفاده میشود.
دقیقترین روش تشخیص آندومتریوز لاپاراسکوپی است. در این روش، پزشک با استفاده از دوربین کوچک داخل شکم را بررسی میکند و در صورت نیاز نمونهبرداری انجام میدهد.
تشخیص بهموقع آندومتریوز اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان زودهنگام میتواند از پیشرفت بیماری و آسیب بیشتر به سیستم باروری جلوگیری کند.
آندومتریوز یک بیماری مزمن است، اما خوشبختانه روشهای مختلفی برای کنترل علائم و درمان آن وجود دارد. نوع درمان به شدت بیماری، سن بیمار و هدف او برای بارداری بستگی دارد.
داروهای هورمونی میتوانند رشد بافت آندومتریوز را کاهش دهند و درد را کنترل کنند. در برخی موارد نیز داروهای ضد درد تجویز میشود.
اگر بیماری شدید باشد یا کیست و چسبندگی ایجاد شده باشد، ممکن است جراحی لاپاراسکوپی برای برداشتن ضایعات انجام شود.
در زنانی که برای بارداری مشکل دارند، ممکن است روشهایی مانند تحریک تخمکگذاری، IUI یا IVF توصیه شود. انتخاب روش مناسب به شرایط بیمار بستگی دارد.
بسیاری از بیماران پس از درمان مناسب، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی را تجربه میکنند. همچنین شانس بارداری در بسیاری از زنان بعد از کنترل بیماری افزایش پیدا میکند.
اگر دردهای شدید قاعدگی، مشکلات باروری یا علائم مشکوک دارید، بهتر است بررسی تخصصی را به تعویق نیندازید. مراجعه زودهنگام به پزشک میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و مسیر درمان را سادهتر کند.
