نگاهی به کتاب «درباره پسران و مردان» از ریچارد ریوز: همراه با رویکردی تطبیقی با جامعه ایران
کتاب «درباره پسران و مردان»
کتاب «درباره پسران و مردان» یا Of Boys and Men نوشته ریچارد ریوز در سال ۲۰۲۲ یکی از مهمترین کتابهایی است که به بحرانهایی که مردان در دنیای امروز با آن مواجهاند، میپردازد. این کتاب، با استفاده از آمارهای دقیق و مثالهای واقعی، سه چالش بزرگ را مطرح میکند: ضعف تحصیلی پسران، تغییرات اساسی در بازار کار و بحران سلامت روان مردان. در این پست، خلاصهای از این چالشها را بررسی میکنم و به این فکر میپردازم که از نگاه من، این مسائل چطور در جامعه ایران دیده میشوند.
چالشهای اصلی مطرحشده در کتاب
1. ضعف تحصیلی پسران
ریوز در این کتاب توضیح میدهد که در بسیاری از کشورهای دنیا، پسرها از نظر تحصیلی از دخترها عقب ماندهاند. این موضوع نهتنها در مدارس، بلکه در دانشگاهها هم کاملاً مشهود است. برخی از آمارهای کتاب را در زیر آوردهام:
دانشگاهها: در ایالات متحده، دخترها ۶۰ درصد فارغالتحصیلان دانشگاهها را تشکیل میدهند، در حالی که پسرها تنها ۴۰ درصد از آمار را تشکیل دادهاند.
ترک تحصیل: احتمال ترک تحصیل در میان پسرها دو برابر دخترهاست. (حدود ۵۰٪)
عملکرد تحصیلی: پسرها معمولاً در مهارتهایی مثل خواندن و نوشتن عملکرد ضعیفتری دارند.
ریوز معتقد است یکی از راهحلها میتواند این باشد که پسرها یک سال دیرتر از دخترها وارد مدرسه شوند تا کمی پختهتر شوند. این فرصت به آنها کمک میکند تا از نظر عاطفی و شناختی به رشد بهتری برسند.
2. چالشهای بازار کار
تحولات اقتصادی و تغییر ساختار بازار کار، تأثیر زیادی روی نقش سنتی مردان داشته است. آمارهای کتاب نشان میدهند:
کاهش مشاغل صنعتی در جوامع: در آمریکا، از دهه ۱۹۸۰ تاکنون، ۹۱ درصد از مشاغل یدی از دسترفته در بخشهای تولیدی مربوط به مردان بوده است و با رباتها یا دستگاههای صنعتی جایگزین شدهاند.
کاهش دستمزدها: مردانی که تحصیلات دانشگاهی ندارند، طی ۴۰ سال گذشته با کاهش ۳۰ درصدی درآمد واقعی مواجه شدهاند.
نیاز به مهارتهای جدید: بازار کار مدرن بیشتر به مهارتهای نرم و خدماتی نیاز دارد، اما مردانی که از سیستمهای آموزشی قدیمی آمدهاند، معمولاً با این سرعت جایگزینی برای این تغییرات آماده نشدهاند.
3. بحران سلامت روان
یکی از بخشهای بسیار مهم کتاب به سلامت روان مردان میپردازد. در این بخش، ریوز با اشاره به آمارهایی تأکید میکند که مردان بیشتر از زنان با مشکلات روانی و عاطفی دستوپنجه نرم میکنند:
خودکشی: نرخ خودکشی در میان مردان سه برابر زنان است.
انزوای اجتماعی: مردان، بهویژه در سنین میانسالی و سالمندی، بیشتر از زنان احساس انزوا میکنند.
اجتناب از دریافت کمک: مردان کمتر از زنان به خدمات مشاوره و رواندرمانی مراجعه میکنند، چراکه اغلب حس میکنند «باید قوی باشند» و مشکلاتشان را خودشان حل کنند.
این مسائل در ایران چطور دیده میشوند؟
با اینکه کتاب ریوز بیشتر روی جوامع غربی تمرکز دارد، اما اگر دقیق نگاه کنیم میبینیم خیلی از چالشهای مطرحشده در کتاب، در ایران هم وجود دارد. هرچند شکل و شدت این مسائل در کشور ما کمی متفاوت است.
1. تحصیلات پسران در ایران
در ایران هم دخترها در بسیاری از شاخصهای آموزشی از پسرها در حال جلو زدن هستند.
قبولی در دانشگاهها: طی سالهای اخیر، درصد بیشتری از دخترها در کنکور سراسری پذیرفته شدهاند. در بعضی رشتهها مثل علوم انسانی، تعداد دخترها حتی دو برابر پسرها بوده است.
ترک تحصیل: پسرها، بهویژه در مناطق کمبرخوردار، بیشتر از دخترها تحصیلات را رها میکنند و زودتر وارد بازار کار میشوند و با افزایش فشار اقتصادی این مسئله سرعت بیشتری نیز گرفته است.
عملکرد در مدارس: در بسیاری از مدارس ایران، بهخصوص در مناطق محروم، کمبود منابع آموزشی و امکانات روی عملکرد پسرها تأثیر بیشتری گذاشته است و باعث افت تحصیلی بالاتری شده.
2. بازار کار در ایران
بازار کار ایران هم در دهههای اخیر دستخوش تغییرات زیادی شده است.
کاهش مشاغل سنتی: فرصتهای شغلی در بخشهای تولیدی، کشاورزی و صنایع سنگین کمتر شده است، و این موضوع مردان را که معمولاً در این حوزهها فعال بودهاند، با چالش مواجه کرده است.
نیاز به مهارتهای جدید: بازار کار امروز به مهارتهای نرم، فناوری و خدماتی نیاز دارد. اما نظام آموزشی و مهارتی ایران، بهویژه برای پسرها، هنوز نتوانسته خودش را با این تغییرات هماهنگ کند. در کنار مسائل گفته شده افزایش نرخ مهاجرت نیروی کار فناوری این نسبت مردان ساکن در ایران که نیازمند مهارتهای نرم در کنار مشاغل فناورانه هستند را افزایش داده است.
بیکاری جوانان: نرخ بیکاری میان مردان جوان، بهخصوص در مناطق محروم، بسیار بالاست و این مسئله فشار اقتصادی و اجتماعی زیادی به آنها وارد میکند.
3. سلامت روان مردان ایرانی
مسائل روانی و عاطفی در میان مردان ایرانی هم به دلایل مختلف مثل فشار اقتصادی، انتظارات اجتماعی و مشکلات فرهنگی قابلمشاهده است.
فشار اقتصادی: مسئولیت تأمین مالی خانواده، حتی در شرایط سخت اقتصادی، همچنان بیشتر روی دوش مردان است و فرهنگ ایرانی حاکم بر کشور در اغلب شهرها و استانهای کوچک و کمتر توسعهیافته این فشار را به طرز چشمگیری افزایش داده است.
تابوهای فرهنگی: بسیاری از مردان ایرانی مراجعه به روانشناس یا مشاور را ضعف میدانند و همین باعث میشود مشکلاتشان عمیقتر شود. اجتناب از دریافت کمک خارجی یکی از تهدیدهای اساسی سلامت روان مردان ایرانی تلقی میشود.
آمار نگرانکننده: در برخی از استانهای کشور، نرخ خودکشی و اعتیاد در میان مردان به طرز نگرانکنندهای بالاست.
*آگاهیبخشی درباره اهمیت سلامت روان و کاهش انگهای اجتماعی مربوط به مشاوره و درمان میتواند نقش مهمی در بهبود این وضعیت داشته باشد.
بهعنوان یک صاحب کسبوکار چطور میتوان کمک کرد؟
اگر مدیر یا صاحب کسبوکار هستید، مسائل مطرحشده در این کتاب میتواند روی نحوه مدیریت شما تأثیر زیادی بگذارد. خیلی از کارکنان با جنسیت مردانه ممکن است با فشارهای اقتصادی و عاطفی مشابهی دستوپنجه نرم کنند.
ایجاد تعادل کار و زندگی: ساعات کاری انعطافپذیر یا مرخصیهای پدرانه (شبیه به مرخصیهای مربوط به خانمها) میتواند به کارکنان مرد کمک کند که بهتر بین کار و زندگی خانوادگی تعادل ایجاد کنند.
آموزش مهارتهای جدید: برگزاری دورههای آموزشی در حوزه فناوری یا مهارتهای نرم میتواند کارکنان مرد را برای بازار کار مدرن آمادهتر کند.
توجه به سلامت روان: فراهم کردن مشاوره روانشناختی در محیط کار یا تشویق کارکنان به استفاده از این خدمات میتواند استرس و فشار کاری را کاهش دهد.
جمعبندی
کتاب «درباره پسران و مردان» اثری است که نهتنها به مشکلات مردان در دنیای امروز میپردازد، بلکه راهحلهای مفیدی هم ارائه میدهد. هرچند مسائل مطرحشده در این کتاب بیشتر درباره جوامع غربی است، اما بسیاری از آنها در ایران هم وجود دارند.
با بررسی این چالشها و تطبیق آنها با شرایط کشور، میتوان سیاستها و راهکارهایی طراحی کرد که هم به بهبود وضعیت مردان و هم به تقویت جامعه و اقتصاد کمک کند. اگر این تغییرات با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی ایران اجرایی شوند، میتوان امیدوار بود که آینده بهتری در انتظار مردان و بهتبع آن، کل جامعه باشد.
من سحر کشوری مشاور توسعه کسبوکار و مارکتینگ هستم و جرقه خواندن این کتاب از صحبتهای دکتر آذرخش مکری در من زده شد. در صورت نیاز به همصحبتی در حوزه مطالب مشابه میتوانید با من از طریق صفحه لینکدینم به آدرس درج شده در ارتباط باشید.
