من بهعنوان کسی که در حرف زدن خود و نوشتن سعی میکنم کلماتی صحیح را انتخاب کنم و بعضاً مجبور میشوم از کلماتی پیچیده استفاده کنم، بهعنوان فردی در مظان اتهام که سعی میکند ادای باسواد بودن را دربیاورد و یا کول به نظر برسد سعی میکنم در این یادداشت برخی نکات را یادآوری کنم و تلاش کنم تا پاسخ سؤال فوق را در جهت رفع این اتهام بدهم.
اولاً تعریف شما از فرد باسواد را، حداقل من، نمیدانم چیست. اگر بصرف مدرک تحصیلی فردی را باسواد میدانید خود بحثی دیگر است ولی فردی که معمولاً از بهاصطلاح کلمات« قلمبه و سلمبه» استفاده میکند را میتوان سنجید. چطور؟ اینطور که از او پرسید فلان چیز که گفتی یعنی چه؟ یا حتی اگر خودتان به معنی آن واقف هستید، ببینید آن کلمه و اصطلاح را در جای درست و در معنی درست بکار برده است یا خیر.
مسئله بعدی این است که اگر کسی سعی کند در مبحثی تخصصی از لغات انگلیسی در لابهلای حرفهای خود استفاده کند دست از تخطئه او برمیدارید و اینجا سؤالی مطرح است و آنهم این است که چرا؟
لابد میگویید امری تخصصی قطعاً اصطلاحاتی تخصصی دارد که نمیتوان آن را ترجمه ساده کرد و بهاینترتیب اگر کسی مثلاً در فلان رشته از علوم کامپیوتر تعداد زیادی لغت و اصطلاح انگلیسی بکار ببرد به دلیل تخصصی بودن بحث و علم و اینکه بالاخره این فرد درس آن موضوع را خوانده و مطالعاتی در آن زمینه داشته انگلیسی-فارسی حرف زدن وی را میپذیرید ولی به این نگاه نمیکنید که خب فلانی در زبان مادری خودش، فارسی را عرض میکنم که خود بهتنهایی اصطلاحات و کلمات پیچیده دارد و از طرفی عربی هم با آن ترکیب شده و بهاینترتیب تعداد بیشتری باب و فعل و لغت و اصطلاح و ضمیر به آن اضافهشده است، میخواهد درباره نکتهای فلسفی یا ادبی و یا غیره حرف بزند و خب قطعاً این حرف زدن را که بدون مطالعه انجام نمیدهد پس به نسبت همان فرد که انگلیسی را در رشته تخصصی خود برای حرف زدن بکار میبرد و چاشنی فارسی خود میکند این فرد هم طبیعتاً همین کار را میکند.
اگر شما آن ترکیبکننده انگلیسی و فارسی را تخطئه نمیکنید به دلیل اینکه میگویید اصطلاحی تخصصی اگر ترجمه شود یا معنی نمیدهد و یا بشدت تفسیر و تأویلش طول میکشد پس فردی که میخواهد با تمام توان خود بخشی از فلسفه ابن عربی را بیان کند و مجبور است اصطلاحاتی فارسی-عربی بکار ببرد را نیز نباید تخطئه کنید به همان علت.
شاید هم بگویید که خب اصلاً از «ویکیپدیا» برای ما عرضاندام کرده است و «سرچ» کردن کار سختی نیست و میخواهد چیزی را به ما غالب کند با ژستی باسوادانه و خب بایستی در جواب بگویم که شما بهاندازه یک صفحه از «ویکیپدیا» در دانش از او عقب هستید، اگر میتوانید ژستش و «فیک» بودنش را رسوا کنید و اگر نمیتوانید و علاقه هم دارید بروید و بخوانید!
حال شاید مطرح کنید که خب چرا همیشه آن دسته از پیچیده حرف بزنهای عربی-فارسی اینگونه حرف میزنند؟حتی حرف زدن عادی و روزمره.
همان دانشمند کول انگلیسی-فارسی گوی موردعلاقه شما، که موردعلاقه شما است چون کلاس انگلیسی رفتهاید، در محاورات روزمره خود نیز پس از مدتی مطالعه در تخصص و غرق شدن و تفقه در علم خود، فرضاً ده ساعت در روز با این اصطلاحات در حال کار باشد، حتی در گفتوگوهای عادی نیز از «آلردی» و «لیترالی» و غیره که حداقل هستند استفاده میکند و یا پا را فراتر میگذارد حال بهاینترتیب چه توقعی دارید از کسی که همین مطالعه و وقت و غیره را در علوم انسانی و فلسفه و حقوق و سیاست و غیره میگذارد؟
دوست عزیزی که انگلیسی-فارسی برای تو قابلدرک است؛ اندکی مظان اتهام و شیوه اعتنا را از طرفین کم کن و به خود نگاه کن!
تو یا سوادی درست نسبت به فارسی و عربی و دایره لغات این دو نداری یا در آن ضعیفی، یا غرق در سانتیمانتالیسم فراگیری زبان انگلیسی هستی یا منطق تو نمناک شده است.
که اگر درست و صحیح فارسی و عربی، که در فارسی داخل است، را بلد نیستی و دایره لغات ضعیفی داری، یا به دنبال تقویت آن برو و یا کسی را بنا به خوشایند و فهم ناقص خود نسبت به یک زبان و یا زبان دیگر تخطئه نکن و یا اگر هم غرق در سانتی مانتالیسم فراگیری زبان انگلیسی هستی که باید بگویم پیش از تو بیش از تو بودند و نیست شدند. قطع به یقین اولولیت یادگیری هم با زبان مادری است نه با زبان خارجی.
اگر هم منطقت نم کشیده است که من سعی کردم با این نوشتار کاری کنم تا بیسوادیات عامل مجازات باسوادان نشود و از طرفی بیسوادی و بیمنطقیات را یادآور شوم و بگویم که آنها را زیر نقاب قرار نده!
در ضمن«کول» بودن باسوادها چه فارسی و انگلیسی و عربی هم به خودشان مربوط است تو برو سوادت را باش!
