در بدن ما، سربازانی به نام گلبولهای سفیدوظیفه دارند هر عامل غیرعادی مانند ویروس یا سلولهای جهشیافته را از بین ببرند.
اما مشکل سرطان این است که سلولهای تومور بسیار زیرک هستند. آنها دو کار مهم انجام میدهند که ارتش بدن را خلع سلاح میکند:
استتار: سلولهای سرطانی خودشان را شبیه به سلولهای سالم جا میزنند و نشانههای هشداردهنده ضعیفی از خود نشان میدهند.
فعال کردن «ترمز»: تومورها موادی تولید میکنند که مستقیماً روی سلولهای ایمنی مینشیند و دکمه «توقف» را فشار میدهند. این کار باعث میشود سربازان ما از حمله دست بکشند و عملاً خواب بمانند.
اینجا همان جایی است که علم جدید وارد عمل میشود و سلولدرمانی CAR-T ظهور میکند. این روش شبیه این است که سربازان خوابیده را بیدار و مجهز کنیم و به آنها آموزش های مجدد بدهیم:
جداسازی: ابتدا پزشکان، سلولهای ایمنی خاصی از خون بیمار را جدا میکنند.
مهندسی (تجهیز و آموزش): در آزمایشگاه، این سلولها مهندسی ژنتیک میشوند تا مجهز به یک گیرنده شناسایی فوقحساس شوند. این گیرنده به آنها اجازه میدهد تا پوشش مبدل سرطان را کنار بزنند و مستقیماً نشانه خاصی که روی سلول سرطانی وجود دارد را پیدا کنند.
تزریق مجدد: پس از تکثیر گسترده در آزمایشگاه (تا میلیونها سلول تقویتشده)، این سربازان فوقالعاده به بدن بیمار تزریق میشوند.
برخلاف شیمیدرمانی که مانند یک حمله کور عمل میکند و علاوه بر سلولهای سرطانی، به سلولهای سالم در حال تقسیم (مانند سلولهای ریشه مو یا دستگاه گوارش) آسیب میزند و عوارض گستردهای ایجاد میکند، درمان CAR-T یک حمله هوشمند و هدفمند است. سلولهای ایمنی مهندسیشده فقط به سراغ سلولهایی میروند که علامت شناسایی سرطان را دارند. این موضوع نه تنها عوارض جانبی را به شدت کاهش میدهد، بلکه سلولهای تقویتشده پس از حمله در بدن باقی میمانند و یک حافظه ایمنی ایجاد میکنند تا در صورت بازگشت دوباره سرطان، سریعاً آن را از بین ببرند.
درمانهای مبتنی بر سلولهای ایمنی، بهخصوص برای سرطانهای خون و لنفوم که به درمانهای قدیمی جواب ندادهاند، نتایج درخشانی داشتهاند و بسیاری از بیماران را به زندگی عادی بازگردانده است. هدف نهایی، دستیابی به درمانهایی است که کمترین عارضه را داشته باشند و سیستم ایمنی را طوری برنامهریزی کنند که پس از ریشهکنی سرطان، برای جلوگیری از بازگشت دوبارهی آن، همیشه در حال آمادهباش بماند.
