دیدی وقتی با آیفون کار میکنی، بعد روی مکبوک یا آیپد سوئیچ میکنی، بازم همهچیز آشناست؟ دکمهها شبیه هم، رفتار المانها و صفحات مثل هم، موشنها یکسان و ساختارها قابل پیشبینی هستن.
این حسِ روان و بدون فکری که من و توی کاربر داریم، نتیجهی سالها زحمت و سرمایهگذاری اپل روی موضوع یکپارچگی یا همون Consistency هست.
اگه بخوام ساده بگم، Consistency یعنی وقتی کاربر وارد محصولت میشه، نبینه هر بخش داره ساز خودش رو میزنه! در واقع همهچیز یه منطق مشترک داشته باشه. از فونت گرفته تا مثلا دکمه ها یا از layout صفحه گرفته تا موشنها. این چیزیه که وجودش واقعا میتونه محصولت رو نجات بده و نبودش محصولت رو حتی نابود کنه.
اول از همه کاربر مبتدی ممکنه گیج بشه، بار ذهنی کاربر میره بالا. مثلا یه محصول کلاسیک طراحی کردی که ux writing رسمی داره. اما اومدی توی toast message ها، صفحات ارور، یا پیامهای سیستم از تصاویر و الفاظ خودمونیتر و فانتزی استفاده کردی. یا به جای اینکه مثلا روی تکمیل فرم تمرکز کنه یا خریدش رو انجام بده، داره به این فکر میکنه که چرا توی این صفحه از یه UI فانتزی استفاده شده ولی صفحه قبلی UI رسمی داشت. خب اینا با هم نمیخونه و کاربر حس میکنه به فضای دیگهای پرتاب شده و برای اون محصول نیست. میگه نکنه توی محصول اشتباهی رفتم و فرم اشتباهی رو دارم پر میکنم.
دوم اینکه ممکنه کاربر به اشتباه بیوفته. فرض کن یه سایت فیلم و سریال داری. اومدی واسه صفحه بندی فصل ها یا قسمت های یه سریال pagination رو از راست به چپ چیدی و به کاربر القا کردی قبلی سمت راست هست و بعدی سمت چپ. اما توی صفحه سینگل هر قسمت اومدی برعکس عمل کردی. خب کاربرها عمدتا بعد یکی دوتا اکشن، اون رو دیفالت محصول میبینن و زود عادت میکنن، اما با این تغییر تو به خیال خودشون دارن میرن قسمت بعدی در صورتی که روی قسمت قبلی کلیک میکنن.
و سوم اینکه هزینه و دوباره کاری بالا میره. یعنی هرکی توی تیم میاد یه چیزی طراحی میکنه، بعد جلوتر میریم میبینیم با هم نمیخونه، خب مجبوریم یه ریفکتور انجام بدیم. یعنی زمان دوباره، انرژی دوباره. حالا فکر کن محصول هی بزرگتر بشه و تعداد نیروها بیشتر.
یه مثال ساده از همون اپل بزنم. مثلا توی محصولات اپل میدونی همه جا، چه Apple Music، چه Settings، چه Messages و هر اپ دیگهای، دکمه Back همیشه سمت چپ بالاست، همون شکل فلش ساده و همون رفتار. همیشه موشن برگشت یکیه، از سمت چپ وارد میشه و همون مکان رو حفظ میکنه. خب نتیجش میشه این که تو هیچوقت دنبال دکمه "back" نمیگردی. همیشه میدونی کجاست.
اول اینکه یه دیزاین سیستم داشته باش. اگه پروژت کوچیکه و نمیخوای دنبال دیزاین سیستم بگردی، حداقل از یه UI Kit ساده استفاده کن. اینجوری رنگ، تایپوگرافی، کامپوننتهای اصلی، فواصل و این المانهای اولیه رو واسه یه ساختار منظم داری.
دوم اینکه هر تصمیمی توی تیم به خصوص تیم دیزاین گرفته میشه رو داکیومنت کن تا بقیه تیم هم از چارچوب موجود، مطلع بشن. اگر هم تغییری داده میشه و تصمیم جدیدی گرفته میشه حتما ورژن بزن.
سوم هم اینکه Design QA انجام بده. قبل انتشار و تحویل فایل به مدیر محصول یا تیم دولوپ یه دور کامل دیزاین رو طبق اصولی که چیدید، چک کن تا همه چی دقیق باشه.
مهم ترین و اساسی ترین کار لازم اینه که یه نفر توی تیم مثلا مسئول دیزاین سیستم و QA خروجی ها باشه تا همه چی از فیلتر اون رد بشه چون تمرکز بیشتری روی این موضوع گذاشته و مسلط تره. واسه هماهنگی بیشتر و بهتر، لازمه هر از گاهی حتی یه جلسه کوتاه 10 دقیقهای بین اعضای مربوطه انجام بشه تا اگر کسی مثلا کامپوننت جدیدی هم ساخته اطلاع بده و بررسی بشه.
یکی از ضروری ترین اقدامات هم اینه که تیم دیزاین با سایر تیم ها در مورد نامگذاری توکن ها به توافق برسن و همه از یه کد استفاده کنن. مثلا ما میایم اسم دکمه های اصلی رو PrimaryButton میذاریم، تیم دولوپ رفته توی storybook اسمش رو گذاشته BrandBtn. خب اینجوری خودمون هم گیج میشیم و بعضی موقع ها نمیفهمیم کی چی میگه، حتی گزارش تغییر توی توکن و رفتارشون هم سخت و پیچیده میشه.
در نهایت هم میتونیم مثل همیشه به تست کاربری اعتماد کنیم و بعد از بررسی رفتار کاربرامون اگر inconsistency وجود داشت متوجه بشیم، چون کاربر عادی اولین کسیه که این موضوع رو میفهمه.
دیدی چقدر consistency میتونه توی طراحی محصولت نقش مهمی داشته باشه؟ پس نگران نباش اگه یه سریا میان واسه این که کارشون رو توجیه کنن میگن اینجوری خلاقیت از بین میره! دروغ محضه!
اپل یه جمله معروف داره که میگه، کاربر نباید هر دفعه مجبور بشه از اول یاد بگیره چطور باید با محصولت کار کنه.
امیدوارم این پست هم به کارتون بیاد و بهتون کمک کنه. اگر دوست داشتین میتونین واسه حمایت، من رو دنبال کنین، این پست رو لایک کنین و واسه هرکسی که فکر میکنین نیاز داره بفرستین. اگر هم نظری دارین که فکر میکنین میتونه به من کمک کنه تا محتوای بهتری واستون بسازم حتما کامنت کنین.
فعلا، روز خوش!
