مدتیست این مسئله ها بین کاربران و تولیدکنندگان محتوا زیاد شنیده میشود:
آیا یوتیوب فارسی رو به افول است؟
آیا درآمد یوتیوبرها کاهش داشته؟
آیا این اتفاق بیسابقه است؟
و واکنش یوتیوبرها و مخاطبان در برابر آن چیست؟
برای پاسخ به این پرسشها، قبل از هر چیز باید خیلی مختصر بفهمیم یوتیوب از چه راهی به سازندگان محتوا پول میدهد.
CPM و RPM؛ دو مفهوم کلیدی
درآمد یوتیوبرها مستقیماً به دو شاخص مهم وابسته است:
CPM (Cost Per Mille)
مبلغی که تبلیغدهنده به ازای هر ۱۰۰۰ نمایش تبلیغ به یوتیوب پرداخت میکند.
RPM (Revenue Per Mille)
میانگین درآمدی که یک یوتیوبر به ازای هر ۱۰۰۰ بازدید کل ویدیو دریافت میکند.
این عدد شامل سهم سازنده از تبلیغات (حدود ۵۵٪)، یوتیوب پرمیوم، سوپرچت و سایر منابع درآمدی است.
چرا CPM مخاطب ایرانی پایین است؟
به دلایل مختلف اقتصادی و سیاسی، از جمله تحریمها، مخاطب ایرانی برای بسیاری از تبلیغدهندگان جذابیت مالی کمی دارد.
در نتیجه، CPM مرتبط با ایران معمولاً بسیار پایینتر از کشورهای اروپایی یا آمریکای شمالی است.
در ماههای اخیر، بسیاری از یوتیوبرهای فارسیزبان گزارش دادهاند که درآمدشان بهطور محسوسی کاهش یافته.
بر اساس تجربهی آنها، به نظر میرسد یوتیوب در شناسایی موقعیت جغرافیایی کاربران، مخصوصاً کاربران ایرانی با اینکه یوتیوب در ایران فیلتر است و با VPN وارد میشوند دقیقتر شده و همین موضوع باعث افت RPM برخی کانالها شده است.
میزان این کاهش برای همه یکسان نیست و در بعضی موارد تا حدود ۶۰–۶۵٪ هم گزارش شده است.
واکنش یوتیوبرها چه بوده؟
این تغییرات باعث ایجاد موجی از واکنشها شد:
یوتیوبری قدیمی به سمت راهاندازی کانال انگلیسیزبان رفت.
برخی دیگر به دلیل کاهش درآمد، اعلام کردند احتمالا سطح تولید محتوا را پایین میاورند.
گروهی نیز صراحتاً اعلام کردند که ادامهی فعالیت بدون توجیه اقتصادی دشوار است.
در مقابل، بخشی از مخاطبان این واکنشها را نقد کردند و تولید محتوا را صرفاً با انگیزهی مالی زیر سؤال بردند.
در عین حال، عدهای هم با توجه به شرایط اقتصادی جامعه، این موضوع را کماهمیتتر از مشکلات معیشتی دانستند.
آیا این اتفاق بیسابقه است؟
نه کاملاً.
بررسی نمودارهای درآمدی که در برخی کانالها منتشر شده نشان میدهد نوسان در شناسایی کاربران ایرانی و تأثیر آن بر درآمد، پدیدهای مقطعی و تکرارشونده بوده.
احتمال دارد این وضعیت نیز با گذشت زمان به حالت متعادلتری بازگردد و به همین دلیل، فعالیت در یوتیوب فارسی متوقف نخواهد شد.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟
از نگاه شخصی من:
یوتیوبرها بخشی از جامعه هستند و معیشت آنها قابل چشمپوشی نیست.
تأثیرگذاری یوتیوبرها، بهویژه بر کودکان و نوجوانان، بسیار بالاست.
یوتیوب فقط یک پلتفرم سرگرمی نیست؛ منبع آموزش، یادگیری مهارت و محتوای تخصصی است.
یوتیوب امکان استقلال رسانهای و در نتیجه صداقت بیشتر را فراهم کرده؛ فرصتی که در صورت حذف یا تضعیف آن، خلأ جدیای احساس خواهد شد، هرچند همه از این فرصت بهدرستی استفاده نکردهاند.
پانوشت
عوامل مؤثر بر CPM: موضوع کانال، کشور مخاطب، سن و رفتار کاربران، نوع تبلیغ.
یک منبع مهم برای این متن.
