زن و جامعه( بشریت ناشناخته)

در آغاز، این پست صرف شواهد و پژوهش من در تاریخ زنان ایرانی از سده 1300 شمسی به بعد است . بخش بزرگی از این انگیزه در دهه ی 20 سالگیم، حضور پررنگ دو خواهرم در جامعه است که بدانم زن جبر نیست، زن انتخاب است. باتوجه به طولانی بودن مطالب ، مجموعه ای از "زن و جامعه" را در چند پست، منتشر می کنم.

صدای زن نه فمینیست است نه آزادی! یک حیات است که همچنان خاموش مانده است.

زن قبل از معاصر

از خاطرات مادربزرگ مادرم که یک زن ساده ی روستایی از طوایف جنوبی استان فارس است سخن می گویم. این خاطرات مربوط به دهه ی 1310-1330 تخمین زده شده است. نام او شاه بی بی بود، یک زن بلند قامت با چهره ای پر از جدیت . از او برایم نقل شده است که مدیریت خانه، فرزندان و همسر به عهده او بوده است. پس از ازدواج با کدخدای روستا و مهاجرت به شهر، به مانند زنان ایرانی، خانه قصر او بود. من او را ندیدم اما شنیده ام سخت کوش بود و در بستر مرگ هم تمام امور شخصی اش را خودش انجام داد. او تا دهه ی 70، قبل از مرگش بی سواد ماند.

در تاریخ شفاهی مکتوب شده که به تازگی آن را تمام کردم، به طور چشمگیری مردان تاریخ هستند که از زنان سخن گفته اند، مرد طبیعت رابطه را تعیین میکند ، زن باید در چهارچوب مردان، قوانین را برای خود وضع کند.

حالا که با خود می اندیشم، صدسال نشده که زنان در ایران، در دانشگاه ها قدم می زنند. اولین زنان در ایران، در سال 1314 وارد دانشگاه تهران شدند.

تغییر دیدگاه، یک مسئله ی آمیخته شده با فرهنگ، هویت و مدرنیته شدن است که با توجه به نظر شخصی بنده، در ایران پس از گذشت سالها تنها به صورتی جزئی و منطقه ای پذیرفته شده است. بدین معنا که همچنان درصد بیشماری از زنان ایرانی در نقاط مختلف کشور از حقوق انسانی برخوردار نیستند. در سال 1404 زنان بی شماری هستند که از حق تحصیل محروم و بالاجبار پدران، برادران و گاها مادران جایگزین صدای آنها هستند.

چرا از سواد سخن می گویم؟

دختر و پسر از بدو تولد در سنین 8تا 12 ماهگی اولین کلمات خود را ادا می کنند. بدون محدودیتی هردو زبان مادری را یاد می گیرند و سخن می گویند. در واجبات دینی برابرند و نماز و روزه برگردن هردو کودک از ملزومات است. در آیان قرآن کریم هم از برابری زن و مرد در شخصیت انسانی و امور اجتماعی سخن به میان آمده است. سواد، علاوه بر اینکه یک مسئله ی ساده است ، ملزوم بر همگی است. هرچند در قبل از ورود اسلام و پس از ان در این سرزمین ، زنان اشرافی و رده بالا از سواد برابر برخوردار بودند و در امورمالی و اداری پیشتاز بودند . اما چه شد که در اوایل قاجار و قبل از آن زنان ایرانی از بیشترین بی سوادی برخوردار بودند؟ مرد فاتح آنان شد و زن از حضور پررنگش در جامعه منع شد؟

نقطه آغاز جبر در میان زنان

سواد علاوه بر آگاهی بر نوشتن و خواندن، موقعیت اجتماعی، شخصیت جوامع، حرکت به سمت و سوی دیگر راه فراهم می کند. به نظر من دیدگاه مبنی بر اینکه" اگر جامعه و اجتماع در خود رشد و توسعه نبیند جامعه برای زنان خطرناک است" دیدگاه سالم و سنتی مناسبی برای خانه نشینی زنان است! اما در این دیدگاه، جامعه، یک عموم و خصوص من وجهی را دارا می باشد که زن از آن خارج است!

جامعه تنها یک بخش از انسان را در برنمی گیرد . جامعه محموعه ی زنان ومردان از یک فرهنگ واحد هستند که در آن زیست می کنند .

عوامل بسیاری در آن دخیل است که می توان این مسئله را بررسی کرد، به خوبی از تفاوت زن و مرد آگاه هستیم، هرچند، تفاوت دال بر تصمیم گیری برای انسان دیگری نیست!

حقوق انسانی

به طور کلی، حق و حقوق انسان، شامل بخش وسیعی از عدالت در آموزش، تصمیم گیری، حق زندگی و آزادی است که به تناسب فرهنگ هر کشور، معنا و مفهوم متفاوتی به خود می گیرد. در دوره ی پیشین برای زنان ، تمامی این موارد سرکشی معنا شده است. در تمام ادوار تاریخ زن چنین جایگاهی در دنیا به خود دیده است . تصور بر این است که زن خواهان برابری در نوع جسم است. زن ، دایره ی محدودی است که خطوطش به معنای سرکشی است در چنین سال هایی که دنیا در پی نیازهای بزرگتری است، زنان ایرانی همچنان در پی خط کشی برای حضورشان در جامعه هستند! جنبش سوادآموزی در ایران و گسترش آن، بعد از حق رای زنان در سال 1341 شمسی ، بزرگترین حضور زن در جامعه معاصر است. زن در این زمان همچنان صدایی ندارد.

این مطالب برگرفته از تاریخ شفاهی مکتوب شده و همچنین نگاه زنانه من به سرزمینی است که زن هم در آن زندگی میکند ." زن و جامعه" سری اول از این مجموعه است.