ویرگول، نشانه مکث کوتاه یا فاصله بین دو بخش از یک جمله است که در موارد مختلف، کاربردهای متفاوتی دارد. در زبان فارسی همیشه درباره اینکه ویرگول در کجا به کار میرود، بحثهای زیادی وجود دارد.
ما در اینجا به کمک جملههای نمونه، رایجترین کاربردهای ویرگول را آوردهایم. به یاد داشته باشید که ویرگول، نشانه پرکاربردی در زبان فارسی است و با فراگیری استفاده صحیح از آن در جمله، بیشتر مسیر یادگیری نشانههای نگارشی را سپری کردهاید.
مطلب مرتبط
· عطف یا ربط بین واژگان یا عبارات همپایه
زمانی که عبارتها یا واژگانی از یک گروه با یک فعل مشترک به دنبال یکدیگر میآید، از ویرگول یا کاما استفاده میکنیم.
مثال:
در طول زندگی پروین اعتصامی، عواملی چون پدر وی، دوستان پدرش، مدرسه آمریکایی و از همه مهمتر تحولات سیاسی و اجتماعی جامعه ایران، بر شخصیت و اندیشه وی تأثیرگذار بوده است.
· در جملههای مرکب و شرطی
ویرگول در جملههای مرکب و شرطی، بین دو بخش پایه و پیرو جمله قرار میگیرد تا خواننده ربط بین این دو بخش را متوجه شود. یکی از نشانههای شناخت جملههای مرکب این است که هر یک از بخشهای جمله، بدون یکدیگر ناقص هستند.
نکته: اگر دو بخش جمله به یکدیگر ربطی نداشته باشند و از لحاظ معنایی مستقل باشند، نیازی به استفاده از ویرگول نیست و باید بین این دو بخش، از نقطه استفاده کنید.
مثال:
اگر فشار خونتان خیلی بالا باشد، شاید سردردهای شدید و درد قفسه سینه را تجربه کنید.
با توجه به افزایش گردوغبار در کشور، اگر مجبور هستید از خانه خارج شوید، حتماً از ماسک مناسب استفاده کنید.
مطلب مرتبط
استفاده صحیح از ساختار معلوم و مجهول در نگارش متون علمی
· برای جلوگیری از خلط معنا و کجفهمی
گاهی کنار هم قرارگیری واژهها در جمله، بهگونهای است که باید برای درک صحیح جمله، از ویرگول استفاده کنیم.
مثال:
با استفاده از شلنگ مخصوص، آتشنشانی مزرعه ذرّت را نجات داد.
توضیح: اگر بین «شلنگ مخصوص» و «آتشنشانی» از ویرگول استفاده نکنیم، خواننده این سه کلمه را بهعنوان مضاف و مضافالیه، به این صورت میخواند: «شلنگِ مخصوصِ آتشنشانی».
دوچرخهسواری، سریع بافت چربی را تحت تأثیر قرار میدهد.
· برای استفاده از واژه یا عبارت معترضه یا میانجمله
میانجمله یا عبارت معترضه عبارتی است که در جمله قرار میگیرد و توضیح کوتاهی در مورد نهاد جمله به خواننده ارائه میدهد. در نگارش فارسی، قبل و بعد از عبارت معترضه از ویرگول استفاده میکنیم تا معنای آن با باقی جمله اشتباه گرفته نشود. در نظر داشته باشید که در اینجا، بهجای ویرگول از خط تیره (-) هم میتوان استفاده کرد.
مثال:
مریم میرزاخانی، ریاضیدان ایرانی و استاد دانشگاه استنفورد، تنها زن برندۀ مدال فیدلز است.
· مشخصی کردن بدل یا عطف
بدل، اسم یا گروه اسمی است که اسم پیش از خود را شرح میدهد. برای مشخص کردن بدل در زبان فارسی، قبل و بعد از آن ویرگول قرار میدهیم.
مثال:
کشور ما، ایران، در نیمکره شمالی کره زمین و در قاره آسیا واقع شده است.
· متمایز کردن قید از باقی جمله
در زبان فارسی برای جلوگیری از خلط معنایی، گروه واژگان قیدی را در همه جای جمله با ویرگول جدا میکنیم.
مثال:
پس از چندین سال، موسیقی را دوباره شروع کردم.
او، به مدت یک سال، کارش را ترک کرد تا مهارتهای خود را ارتقا دهد.
· بین واژگان تکراری
گاهی اوقات در جمله دو واژه پشت سر هم تکرار میشود و برای جلوگیری از خطا، بین این دو، ویرگول قرار میدهیم.
مثال:
بهترین کتاب، کتابی است که برای شما نوشته شده باشد.
ما در این نوشتار به رایجترین کاربردهای نشانه نگارشی «ویرگول» پرداختیم.
ویرگول را در صفحهکلید رایانه با Crtl + T تایپ کنید و همیشه پس از آن یک فاصله بگذارید. به یاد داشته باشید که بین ویرگول و واژه پیشین آن، هیچ فاصلهای وجود ندارد.
برای مطالعه کاربرد نشانههای نگارشی دیگر، پست کاربرد علائم نگارشی (نشانهگذاری) را در وبلاگ ترجمیک مطالعه کنید.
امیدواریم این موضوع برای شما در نگارش متنهای فارسی راهنمای خوبی باشد. استفاده صحیح از نشانههای نگارشی، خواندن متن شما را آسان میکند و این امر در اثرگذاری محتوایتان بر خواننده، نقش مهمی خواهد داشت.
از دیگر راههای فراگیری اصول نگارشی زبان فارسی شرکت در دورههای آموزشی است. وبینار رایگان تواید محتوا یکی از دورههای آموزشی دبستان ترجمیک است. در این دوره، شما میتوانید اصول بنیادین نوشتن و درستنویسی را فراگیرید.
